Πράσινοι – ΑfD, το νέο δίπολο της Γερμανίας

Οι ευρωεκλογές του περασμένου Μαΐου έφεραν μία επώδυνη ήττα για τα δύο κυβερνητικά κόμματα της Γερμανίας. Η συντηρητική Χριστιανική Ενωση (CDU-CSU) βρέθηκε με -6,3% κάτω από το ποσοστό του 2014 ενώ οι Σοσιαλδημοκράτες (SPD) έπαθαν πραγματική πανωλεθρία (-11,5%) και έχασαν σχεδόν έναν στους δύο ψηφοφόρους τους. Κερδισμένοι αντίθετα ήταν οι Πράσινοι που διπλασίασαν το ποσοστό τους, φτάνοντας στο 20,5% αλλά και οι ακροδεξιοί, ευρωσκεπτικιστές της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) που αν και περιορίστηκε στο 11%, είχε άνοδο 4 μονάδων.

Το εκλογικό αποτέλεσμα του Μαΐου ήταν αποκαλυπτικό. Δεν αποτύπωσε μόνον τη φθορά των δύο άλλοτε μεγάλων κομμάτων που συγκυβερνούν τις τρεις από τις τέσσερις τελευταίες τετραετίες. Ταυτόχρονα ανέδειξε το νέο πολιτικό και κοινωνικό δίπολο που διαμορφώνεται στη Γερμανία και αντικαθιστά το γνωστό μέχρι τώρα σχήμα αντιπαράθεσης μεταξύ Αριστεράς – Δεξιάς. Στα δύο άκρα του νέου διπολισμού βρίσκονται από τη μία οι Πράσινοι και από την άλλη η Ακροδεξιά (AfD). Αυτό είναι το πολιτικό συμπέρασμα έρευνας που έκανε το Γερμανικό Ινστιτούτο Οικονομίας (DIW) συγκρίνοντας το αποτέλεσμα των ευρωεκλογών σε συνδυασμό με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά πόλεων και περιφερειών.

Οι οικολόγοι Πράσινοι είναι ενισχυμένοι σε κοινωνικά στρώματα με μεσαία και υψηλά εισοδήματα, σε περιοχές όπου η οικονομία ανθεί και ο πληθυσμός τους αυξάνεται. Αντίθετα το AfD έχει υψηλά ποσοστά εκεί όπου η οικονομία υποχωρεί και οι κάτοικοι μεταναστεύουν αναζητώντας μια θέση εργασίας, διαπιστώνουν οι ερευνητές του DIW. Γεωγραφικά αυτός ο διχασμός ανταποκρίνεται στη διαίρεση της χώρας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο που παραμένει σε επίπεδο εξέλιξης και πολιτικής συμπεριφοράς μολονότι φέτος συμπληρώνονται 30 χρόνια από την πτώση του Τείχους και την επανένωση της Γερμανίας. Το AfD είναι ιδιαίτερα ισχυρό στην Ανατολική Γερμανία, αλλά και σε οικονομικά ασθενείς περιφέρειες της Δυτικής Γερμανίας.

«Στο εκλογικό αποτέλεσμα των Πρασίνων και του AfD στις ευρωεκλογές αντικατοπτρίζεται η κοινωνική διχοτόμηση της Γερμανίας, η οποία έχει τις αιτίες της πρωτίστως στις διαφορές βιοτικού επιπέδου και συνθηκών ζωής μεταξύ των διαφόρων περιφερειών», λέει ο Αλέξανδρος Κρητικός, διευθυντής ερευνών του DIW. «Αν ερμηνευτεί ως απώλεια εμπιστοσύνης στην πολιτική των δύο κυβερνητικών κομμάτων, το εκλογικό αποτέλεσμα και η ανάλυσή μας δείχνει ότι η πολιτική ηγεσία της χώρας τα προηγούμενα χρόνια δεν έπραξε αρκετά για να επέλθει μία εξίσωση των συνθηκών διαβίωσης στη Γερμανία», εξηγεί ο διευθυντής του DIW Μαρσέλ Φράτσερ. Απαιτείται μία «μακροπρόθεσμη στρατηγική επενδύσεων, ώστε οι αδύναμες οικονομικά περιοχές να καλύψουν το χαμένο έδαφος», τονίζει ο γερμανός οικονομολόγος. Η καθιέρωση των Πρασίνων σε δεύτερη πολιτική δύναμη και βασικό εκφραστή του νέου διπολισμού έχει την κοινωνικοοικονομική της εξήγηση. Η δύναμη των Πρασίνων είναι μεγάλη σε περιφέρειες με θετική δημογραφική εξέλιξη, με χαμηλό μέσο όρο ηλικίας και υψηλή μετανάστευση, με υψηλά εισοδήματα και χαμηλή ανεργία. Αντίθετα, οι Οικολόγοι έχουν χαμηλά ποσοστά εκεί όπου ο κίνδυνος απώλειας της θέσης εργασίας λόγω της αυτοματοποίησης είναι ιδιαίτερα μεγάλος.

Ακριβώς το αντίθετο ισχύει για το ακροδεξιό AfD. Καταγράφει τα μεγαλύτερα ποσοστά σε περιφέρειες που αιμορραγούν δημογραφικά, όπου ο μέσος όρος ηλικίας είναι πάνω από τον μέσο όρο και υστερούν σε οικονομική ανάπτυξη και προοπτικές απασχόλησης.

«Οι ευρωεκλογές κατέδειξαν μια μετατόπιση στην πολιτική γεωγραφία της Γερμανίας», λέει ο Αλέξανδρος Κρητικός, τα δύο κόμματα, Πράσινοι και ΑfD έχουν επιτυχίες σε περιοχές με εκ διαμέτρου αντίθετα οικονομικά, δομικά και δημογραφικά χαρακτηριστικά».

Οι ερευνητές του DIW διαπιστώνουν ότι η οικονομική παράμετρος έχει μικρότερη επίπτωση στο εκλογικό αποτέλεσμα σε σύγκριση με τη δημογραφική εξέλιξη και τις υποδομές παροχής υπηρεσιών. Και επειδή δεν πρόκειται για συγκυριακό πρόβλημα δεν βοηθούν βραχυπρόθεσμες λύσεις. Αντίθετα απαιτούνται μέτρα μακράς πνοής που θα δώσουν προοπτική και κίνητρα που θα συγκρατήσουν τον πληθυσμό στις ασθενείς οικονομικά περιοχές. Τέτοια μέτρα, λέει ο διευθυντής του DIW, Μαρσέλ Φράτσερ, είναι η ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών που θα βοηθήσουν στην επαγγελματική εκπαίδευση και εξειδίκευση των απασχολουμένων, έτσι ώστε να είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν τα νέα δεδομένα και να μην αισθάνονται ως απειλή τις προκλήσεις της ψηφιακής εποχής.