Η διαχείριση της βίας

Είναι λογικό η αντιμετώπιση και η διαχείριση της βίας να απασχολεί σοβαρά τη Δημοκρατία. Οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε από την αρχή πως αυτή καθεαυτή η σύσταση της δημοκρατικής κοινωνίας αναγνωρίζει πως κάποιος, για να επιβάλει σεβασμό στους νόμους και στους κανόνες κοινωνικής συμβίωσης, θα πρέπει να έχει δικαίωμα άσκησης βίας.

Το ερώτημα που σήμερα τίθεται είναι αν το κράτος θα ασκεί το μονοπώλιο άσκησής της ή αυτή θα μπορεί να διαχέεται και σε άλλους παράγοντες. Στις ΗΠΑ π.χ. υπάρχει βαθιά παράδοση δικαιωματικής βίας από ιδιώτες. Είτε οργανωμένα είτε ατομικά. Ενώ υπάρχει καταρχήν κοινή αποδοχή πως το κράτος (αστυνομία, εθνοφρουρά) μπορεί να χρησιμοποιεί βία για καταστολή ή αντιμετώπιση της ανομίας, οι πολίτες διατηρούν το δικαίωμα να καταφεύγουν σ’ αυτήν για προστασία της ζωής, της οικογένειας, της οικίας ή της περιουσίας τους.

Αυτή η λογική στηρίζεται σε μακρά θεσμική βάση κι ήταν απαραίτητη πριν ακόμη υπάρξει ιστορική παράδοση (βιτζιλάντες, ιδιωτικοί ντετέκτιβ, μισθοφόροι πιστολέρο) όταν η προστασία των πολιτών ήταν αναγκαία, πριν όμως ακόμη υπάρξει συντεταγμένο κράτος (βλ. σχετ. Jonathan Obert «The Six Shooter State: Public and Private Violence in the United States», 2018). Η ασφάλεια λοιπόν είχε προέλευση μια μεικτή προσπάθεια κρατικής επιβολής και ιδιωτικών πρωτοβουλιών. Που νομιμοποιεί την οπλοχρησία προκαλώντας συχνά τραγικά συνεπακόλουθα.

Στην Ευρώπη, που το κράτος αναδύθηκε ταυτόχρονα με την κοινωνία, η βία αποτελεί αποκλειστικό προνόμιο των δημοσίων Αρχών. Που προϋποθέτει μια καταρχήν πειθαρχημένη αντιμετώπιση της κοινωνίας κι αποδοχή του σχετικού ρόλου του κράτους. Μέχρις ότου φαινόμενα εκτεταμένης ανομίας αρχίζουν να γίνονται αισθητά. Το οργανωμένο έγκλημα (Νότια Ιταλία), απαγορευμένες αστικές ζώνες (no go zones, ελεγχόμενες από μουσουλμάνους σε Σουηδία, Βρετανία, Βέλγιο κ.α.) και κοινωνικά άβατα (βανδαλισμοί, καταλήψεις, Εξάρχεια, πανεπιστήμια λόγω ασύλου στην Ελλάδα) δοκιμάζουν τις κοινωνικές αντοχές.

Πριν φθάσουμε σε αιτήματα οπλοκατοχής και βιτζιλαντισμού θα πρέπει οι Αρχές να νιώσουν τα σκιρτήματα της κοινωνίας. Στην Ελλάδα φαίνεται να γίνεται κάποια αρχή. Απομένει να δούμε τη συνέχεια. Mε στόχο πάντα τον περιορισμό της βίας, στα απόλυτα αποδεκτά από την κοινωνία όρια άσκησής της, αλλά κι αποκλειστικά από φορείς του κράτους (αστυνομία, στρατός). Σε αντίθετη περίπτωση, οι τάσεις νομιμοποίησης της οπλοχρησίας για αυτοάμυνα και η έξαρση του βιτζιλαντισμού θα διογκωθούν με σίγουρα αρνητικά κοινωνικά συνεπακόλουθα.