Το τέλος του «μαύρου μηδέν» στη Γερμανία

Οι μεγάλες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η οικονομία ανησυχούν τη γερμανική κυβέρνηση, η οποία φαίνεται πως εξετάζει το ενδεχόμενο να πάρει δημοσιονομικά μέτρα για να τονώσει την ανάπτυξη. Το «μαύρο μηδέν», οι ισοσκελισμένοι προϋπολογισμοί που αποτέλεσαν το ιερό δισκοπότηρο της Γερμανίας από το 2014, μπορεί να περάσουν στην ιστορία υπό την απειλή της ύφεσης.

Η κεντροδεξιά κυβέρνηση της Γερμανίας ετοιμάζεται ώστε, αν χρειαστεί, να εγκαταλείψει τη μέχρι τώρα πολιτική συγκράτησης δαπανών που εφαρμόζεται ώστε ο προϋπολογισμός να είναι ισοσκελισμένος. Πλέον, εξετάζεται να υπάρξει ελλειμματικός προϋπολογισμός ώστε να αντιμετωπιστεί μια πιθανή ύφεση, σύμφωνα με πληροφορίες του περιοδικού «Σπίγκελ».

Το τελευταίο διάστημα αυξάνονται συνεχώς οι φόβοι ότι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης θα μπορούσε να βουλιάξει σε ύφεση. Οι φόβοι αυτοί αποδίδονται κυρίως στο ότι καταγράφεται συνεχής πτώση των εξαγωγών λόγω της παγκόσμιας επιβράδυνσης και του εμπορικού πολέμου. Επίσης οι ανησυχίες για άτακτο Brexit δεν έχουν βοηθήσει την κατάσταση. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα η Γερμανία ανακοίνωσε μείωση του ΑΕΠ κατά 0,1% για το δεύτερο φετινό τρίμηνο, γεγονός που φέρνει πλέον τη χώρα πολύ κοντά σε ύφεση. Τεχνικά, για να υπάρχει ύφεση πρέπει να μειωθεί το ΑΕΠ για δύο συναπτά τρίμηνα και οι προβλέψεις κάνουν λόγο για πιθανή μείωση της οικονομικής δραστηριότητας και το τρίτο φετινό τρίμηνο. Η Γερμανία ακολουθεί πολιτική ισοσκελισμένου προϋπολογισμό από το 2014, όταν εισήγαγε τον σχετικό κανονισμό ο πρώην υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε. Την ίδια πολιτική στην κυβέρνηση Μέρκελ έχει εφαρμόσει μέχρι σήμερα και ο διάδοχός του Ολαφ Σολτς.

Πλέον Μέρκελ και Σολτς φέρεται να είναι σε στενή συνεργασία για την αλλαγή του κανονισμού αυτού, εάν κριθεί απαραίτητο.

Επειτα από εβδομάδες συνεχώς διαβουλεύσεων για το εάν θα πρέπει να αυξηθούν τα δημοσιονομικά κίνητρα στην οικονομία, η Μέρκελ άφησε την προηγούμενη εβδομάδα να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να βάλει νερό στο κρασί της και να λάβει προληπτικά μέτρα αύξησης δαπανών και χρέους. Παρ’ όλα αυτά, προς το παρόν τουλάχιστον, αντιστέκεται στην ευθεία λήψη δημοσιονομικών μέτρων που θα τόνωναν άμεσα την οικονομία. Η καγκελάριος εξακολουθεί να επιμένει ότι βασική της προτεραιότητα είναι η προσέλκυση επενδύσεων στη χώρα.

Η επικεφαλής του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος της Μέρκελ, η Ανεγκρέτ Κραμπ – Καρενμπάουερ, δήλωσε την Πέμπτη ότι το Σύνταγμα της χώρας παρέχει περιθώριο ελιγμών εάν υπάρχει κίνδυνος να εκδηλωθεί κρίση.

Σημειώνεται ότι σύμφωνα με το γερμανικό Σύνταγμα, το καθαρό ομοσπονδιακό χρέος μπορεί να αυξηθεί μόνο κατά 0,35% ως ποσοστό επί του ΑΕΠ όταν υπάρχει ανάπτυξη. Οι κανόνες όμως μπορεί να χαλαρώσουν κι άλλο κατά τη διάρκεια ύφεσης, επιτρέποντας ακόμη μεγαλύτερη αύξηση του χρέους.

Πολλά στελέχη επιχειρήσεων στη Γερμανία και μεγάλος αριθμός πολιτικών ειδικά από τους Σοσιαλδημοκράτες έχουν ζητήσει από την κυβέρνηση να χαλαρώσει τους αυστηρούς κανονισμούς και να εγκαταλείψει την πολιτική μηδενικού ελλείμματος.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι η Γερμανία εδώ και χρόνια αντιστέκεται σθεναρά σε εκκλήσεις των ευρωπαίων εταίρων και του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για αύξηση των δημόσιων δαπανών, οι οποίες όπως υποστηρίζεται θα τονώσουν την οικονομία ολόκληρης της νομισματικής ένωσης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ομοσπονδιακής στατιστικής υπηρεσίας της Γερμανίας, το β’ τρίμηνο το ΑΕΠ της Γερμανίας μειώθηκε κατά 0,1% σε τριμηνιαία βάση, ύστερα από αύξηση 0,4% που είχε σημειώσει το α’ τρίμηνο του έτους.

Σε ετήσια βάση, το β’ τρίμηνο η ανάπτυξη του ΑΕΠ διαμορφώθηκε σε 0,4% από 0,7% το α’ τρίμηνο. Μετά το σοκ της μείωσης της ανάπτυξης στη Γερμανία, το ΑΕΠ της ευρωζώνης παρουσίασε αύξηση μόλις 1,1% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat.

Δεδομένου ότι η Γερμανία είναι η ατμομηχανή της ανάπτυξης στην ΕΕ οποιοδήποτε πρόβλημα στην οικονομία της επηρεάζει άμεσα και τα αντίστοιχα μεγέθη στην ευρωζώνη.