«Μια νότα αισιοδοξίας χωρίς να γυρνάς την πλάτη στην καταστροφή»

Είμαι γέννημα – θρέμμα του Ματιού. Δεν είναι απλώς το εξοχικό μου. Είναι ο τόπος μου. Ο παράδεισός μου. Σημαίνει πολλά για μένα. Οταν συνέβη η καταστροφή, δεν ήμουν εκεί. Οταν μου είπαν ότι έχει πιάσει φωτιά η περιοχή, δεν πέρασε από το μυαλό μου τι ακριβώς συνέβαινε και κάπου μέσα μου δεν ήθελα να το δεχτώ. Οταν παρακολούθησα τις ειδήσεις το ίδιο βράδυ, νόμιζα ότι έβλεπα χολιγουντιανή ταινία. Μου τηλεφωνούσαν φίλοι και μου έλεγαν ότι το σπίτι μου δεν είχε πάθει τίποτα και μετά τις εικόνες που είχα δει δεν μπορούσα να το πιστέψω. Μόνο όταν μου έστειλαν φωτογραφίες πείστηκα ότι δεν είχε καεί. Δεν ήθελα να επιστρέψω στο Μάτι. Τελικά αποφάσισα να πάω στις 4 Αυγούστου. Το τοπίο ήταν ξένο. Δεν ήξερα πού να στρίψω. Δεν μπορούσα να βρω τα σπίτια των φίλων μου. Είχα πάθει σοκ. Ούτε που μου περνούσε από το μυαλό εκείνες τις ώρες να φωτογραφίσω, με σκοπό να κάνω ένα πρότζεκτ.

Δειλά δειλά αποφάσισα να ξεκινήσω να τραβάω φωτογραφίες μετά την επιμονή ορισμένων ανθρώπων να επισκεφθώ έναν χώρο όπου είχαν συγκεντρωθεί τα καμένα αυτοκίνητα. Ενα νεκροταφείο. Μου ήταν δύσκολο όμως. Λειτουργούσα ως ρεπόρτερ. Δεν μπορούσα να βάλω στην άκρη τον θυμό που είχα μέσα μου και να αποστασιοποιηθώ για να βρω το σωστό κάδρο. Δεν μπορούσα να βρω απαντήσεις γιατί κάηκαν 102 άτομα. Γιατί άλλα 55 θα ζούσαν με εγκαύματα και κυρίως με εσωτερικά τραύματα για όλη τους τη ζωή. Γιατί καταστράφηκε ο παράδεισός μας.

Το πιο δύσκολο ήταν να αποτυπώσω τη φρίκη με μια εικαστική ματιά. Να αποδώσω μια εικόνα που να δίνει μια νότα αισιοδοξίας, χωρίς να γυρνά την πλάτη της στην καταστροφή. Επρεπε να βρω τον τρόπο να δω το Μάτι ως σκηνικό πολέμου, χωρίς να εμπλέκομαι συναισθηματικά. Οταν όμως για να τραβήξω μια φωτογραφία μιλούσα με τους ανθρώπους κι άκουγα τις μαρτυρίες τους, μέσα μου έκλαιγα. Γύριζα σπίτι μου ακόμη πιο θυμωμένος.

Πραγματικά σκληρές ήταν οι στιγμές που έπρεπε να φωτογραφίσω τους φίλους μου. Την ώρα που μου περιέγραφαν πώς επέζησαν τυχαία. Πήγαινα κάθε μέρα μέχρι και τον χειμώνα και περνούσα πολλές ώρες στον δρόμο με μια μάσκα στο πρόσωπο που μου είχαν δώσει οι εθελοντές για να μην εισπνέω αμίαντο. Δεν είναι δυνατόν να αποτυπωθούν αυτά τα συναισθήματα. Μέσα από τις εικόνες μου θέλησα να δείξω το μέγεθος της καταστροφής. Το συναίσθημα βγαίνει μέσα από τον λόγο των ανθρώπων αυτών, ο οποίος και θα συνοδεύει κάθε φωτογραφία.

Αν μπορούμε να πούμε ότι βγήκε κάτι καλό από αυτή την ιστορία, είναι ότι γνωριστήκαμε όλοι οι κάτοικοι μεταξύ μας, φτιάξαμε τη Συντονιστική Επιτροπή Κατοίκων στο Μάτι Αττικής (ΣΕΚΜΑ) και έχουμε βάλει στόχο να ξανακάνουμε το Μάτι όπως ήταν. Στα θετικά βάζω και την παρουσία πολλών εθελοντών από κάθε γωνιά της Ελλάδας που θέλησαν να βοηθήσουν. Προς το παρόν μόνο η φύση έχει προσπαθήσει να βάλει την πινελιά της. Το τοπίο προσπαθεί να ξαναπρασινίσει. Ελάχιστα σπίτια όμως έχουν ξαναγίνει. Πολλοί εξακολουθούν να μένουν σε κατασκηνώσεις. Και πάντα θα υπάρχουν οι τραυματίες να μας θυμίζουν την πλήρη αδιαφορία των κυβερνώντων.

Από την έκθεση αυτή περιμένω να μην ξεχάσουμε ποιες συνέπειες μπορεί να έχει η αβλεψία του κράτους αλλά και του καθενός μας. Γι’ αυτό και σε συνεργασία με την επιμελήτρια της έκθεσης Ιριδα Κρητικού δεν θα περιοριστούμε στα 31 μεγάλων διαστάσεων καρέ με τοπία και μικροαντικείμενα και στα τέσσερα πορτρέτα ανθρώπων που δέχτηκαν να φωτογραφιστούν. Σε προθήκες θα υπάρχουν απομεινάρια από καμένα γυαλιά και λιωμένες λαμαρίνες. Πιστεύω ότι περισσότερο από όλα στο να μην ξεχάσουμε θα βοηθήσει το λεύκωμα που θα εκδοθεί με τη βοήθεια της εταιρείας κοινωνικής προσφοράς «Συνένωσις», τα έσοδα από την πώληση του οποίου θα διατεθούν υπέρ των πυροπλήκτων. Ακόμη κι όταν τελειώσει η έκθεση, όσοι το αγοράσουν θα το ξεφυλλίζουν και θα θυμούνται τους 102 νεκρούς σε μιάμιση ώρα. Ούτε πόλεμος…

info

H φωτογραφική έκθεση του Βασίλη Βρεττού «23.07.18 – Μια καταγραφή» στο Μουσείο Μπενάκη (Πειραιώς 138) από τις 11 Οκτωβρίου έως τις 8 Δεκεμβρίου