Μινωικός Πολιτισμός και UNESCO

Kύριε Διευθυντά,
{ARX}Α{ARX}πό τις πρώτες συναντήσεις του Πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη με στελέχη της νέας του Κυβέρνησης ήταν με τη νέα Υπουργό Πολιτισμού κυρία Λίνα Μενδώνη, συνοδευόμενη από την πρέσβειρα της UNESCO στην Ελλάδα κυρία Μαριάννα Βαρδινογιάννη, με κύριο θέμα συζήτησης το παράδοξο και δυσεξήγητο γεγονός της απουσίας των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων από το καλεντάρι του Διεθνούς αυτού Οργανισμού. Εδωσαν μάλιστα ρητές και κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις στον κ. Πρωθυπουργό ότι αυτή η εκκρεμότητα θα τακτοποιηθεί το συντομότερο δυνατόν.
Επειδή όμως παρεμφερείς βαρύγδουπες διαβεβαιώσεις σε μια σειρά πρωθυπουργούς, της τελευταίας τουλάχιστον εικοσαετίας, εδόθησαν και από τις δύο ομοτράπεζες κυρίες του κ. Πρωθυπουργού, η κυρία Μενδώνη υπήρξε μάλιστα Γενική Γραμματέας του ΥΠΠΟ, χωρίς αποτέλεσμα, η καλή αυτή είδηση δεν μας πείθει ότι θα γίνει το αυτονόητο αυτό αίτημα αυτή τη φορά πράξη.
Είναι γεγονός για αυτή την πολιτιστική «αταξία» ευθύνονται όλες οι κυβερνήσεις από τη Μεταπολίτευση και μετά, που υποτάχθηκαν στις απόψεις των Μανδαρίνων του ΥΠΠΟ.
Αλλωστε η απουσία της Κνωσού, του λίκνου αυτού του Ευρωπαϊκού Πολιτισμού, από το καλεντάρι της UNESCO είναι ένα από τα πολιτιστικά διεθνή παράδοξα, που αντιστοιχεί επακριβώς σαν να απουσιάζει η Βηθλεέμ από την Καινή Διαθήκη. Ο μεγάλος μάλιστα Γενετιστής του Πανεπιστημίου του Σιάτλ των ΗΠΑ, εξετάζοντας το μιτοχονδριακό DNA σκελετών Μινωιτών γνωμοδότησε ότι οι Μινωίτες ήσαν οι πρώτοι Ευρωπαίοι.
Αραγε αυτή τη φορά η συνάντηση αυτή θα δώσει ένα ουσιαστικό αποτέλεσμα ή θα είναι ξανά μία κίνηση δημοσίων σχέσεων. Ιδωμεν…
Η υπόθεση αυτή βέβαια έχει πίσω της μακρά περιπετειώδη διαδρομή… Είναι γνωστές, άλλωστε, οι «μάχες» που δόθηκαν σε πολλά επίπεδα από τη Νομαρχιακή Αρχή Ηρακλείου (2003-2006), όταν με τη συμπλήρωση 60 χρόνων από την υπογραφή του Καταστατικού Χάρτη της UNESCO, του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό, διαπιστώσαμε, με οδυνηρή έκπληξη, την παντελή απουσία των Μινωικών Ανακτορικών Κέντρων από τον επίσημο κατάλογο της UNESCO, των αναγνωρισμένων μνημείων της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Η ένταξη, βέβαια, ενός μνημείου στον επίσημο κατάλογο της UNESCO δεν αποτελεί μόνο αναγνώριση της πολιτιστικής σπουδαιότητάς του και ως εκ τούτου προκαλεί ικανοποίηση και υπερηφάνεια στη χώρα και στον λαό που το δημιούργησε, αλλά έχει και μία ουσιαστική και πρακτική διάσταση. Συγκεκριμένα:
α) Το ενταγμένο, σε αυτόν τον κατάλογο, αυτό μνημείο βρίσκει θέση στην ιστοσελίδα της UNESCO, που την επισκέπτονται καθημερινά εκατοντάδες χιλιάδες χρήστες ηλεκτρονικών υπολογιστών μέσω του Διαδικτύου και αποτελεί τεράστια δωρεάν διαφήμιση του Μνημείου, με αποτέλεσμα να προσελκύσει εκατομμύρια επισκέπτες απ’ όλο τον κόσμο, στα πλαίσια του αρχαιολογικού τουρισμού με αυτονόητη ωφέλεια για την τοπική οικονομία. Η Κνωσός, δυστυχώς, λάμπει διά της απουσίας της από την ιστοσελίδα της UNESCO.
β) Με την ένταξη ενός μνημείου στον κατάλογο αυτό, τίθεται αυτόματα υπό την αιγίδα της UNESCO και χρηματοδοτείται γενναία για την αναστύλωση, τη συντήρηση και την προστασία του.
γ) Ενας άλλος σοβαρός λόγος είναι ότι για να γίνει πράξη ο φιλόδοξος στόχος, το Ηράκλειο κάποτε να επιλεγεί ως η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης, προϋπόθεση αποτελεί η ένταξη της Κνωσού στον περίφημο κατάλογο της UNESCO.
Παρά, όμως, τον αγώνα που κατέβαλε η προηγούμενη Νομαρχιακή Αρχή, προσκρούσαμε στο αδιαπέραστο τείχος του Υπουργείου Πολιτισμού.
Σύμφωνα με την UNESCO τα κριτήρια ένταξης ενός μνημείου στον κατάλογο της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς είναι:
α. Να είναι αντιπροσωπευτικό αριστοτεχνικό δημιούργημα της ανθρώπινης διάνοιας.
β. Να είναι ενδεικτικό της ανθρώπινης ευφυΐας.
γ. Να εμφανίζει μια μοναδική ή τουλάχιστον μια εξαιρετική μαρτυρία κάποιας πολιτιστικής παράδοσης ή ενός πολιτισμού που έχει εξαφανισθεί.
δ. Να είναι εξαίρετο παράδειγμα ενός τύπου οικοδομήματος ή αρχιτεκτονικής δομής ή τεχνολογικού συνόλου και να εικονογραφεί έναν σημαντικό σταθμό στην ανθρώπινη ιστορία.
ε. Να είναι έξοχο παράδειγμα της παράδοσης της ανθρώπινης διαχείρισης της γης και να αντιπροσωπεύει έναν πολιτισμό, ειδικά μάλιστα στην εποχή που είχε παρακμάσει και περνούσε σε αμετάκλητες αλλαγές…
στ. Να συνδέεται άμεσα και απτά με γεγονότα ή ζωντανές παραδόσεις, με ιδέες ή με πιστεύω, με καλλιτεχνικές ή λογοτεχνικές δημιουργίες που έχουν παγκόσμια σημασία.
Είναι σαφές ότι η Κνωσός τα καλύπτει πλήρως. Ο Πρεσβευτής της Χώρας μας στην UNESCO με επιστολή του στην τότε Νομαρχιακή Αρχή, ανέφερε απλά την ανάγκη Δημιουργίας Ζώνης Προστασίας γύρω από τον αρχαιολογικό χώρο της Κνωσού (εντελώς αόριστα, χωρίς να καθορίζει τις διαστάσεις αυτής της Ζώνης), καθώς και την εκπόνηση ενός Σχεδίου Διαχείρισης για τη συντήρηση του Μνημείου.
Είναι, δε, γνωστό και επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι τα ευρήματα δεν καλύπτουν παρά μόνο ένα μικρό μέρος των καθορισμένων, από το 1976, Αρχαιολογικών Ζωνών. Απαιτείται, λοιπόν, νέα Απόφαση του ΚΑΣ, για τον επανακαθορισμό των Ζωνών Προστασίας του Μνημείου, σε λογική βάση, και ένα Σχέδιο Διαχείρισης.
Τι λένε οι δύο καθ’ όλα αξιότιμες κυρίες, που έδωσαν ρητές διαβεβαιώσεις στον Πρωθυπουργό. Εχουν αρθεί αυτά τα εμπόδια ή παραμένουν; Θα σταματήσει, επιτέλους, ο εμπαιγμός του κρητικού λαού και της Πολιτιστικής Ιστορίας της Κρήτης;
Δημ. Κων. Σαρρής
Π. Νομάρχης Ηρακλείου – Υφ/ργός Μ-Ε