Οι «ιδιοκτήτες του ασύλου»

Πάμε πάλι από τα βασικά: «Τι είναι τ’ όνομα; Αυτό που λέμε τριαντάφυλλο, κι αλλιώς να ονομαζότανε, το ίδιο δεν θα μύριζε γλυκά;» (η πάντα επίκαιρη Ιουλιέτα, σε μετάφραση του Ερρίκου Μπελιέ). Τι είναι η «επέμβαση» για το πανεπιστημιακό άσυλο; Είτε κρατήσουμε αυτό το όνομα από το προς διαβούλευση νομοσχέδιο του υπουργείου Παιδείας είτε επαναφέρουμε τον παλιότερο νόμο Διαμαντοπούλου («Οταν τελούνται αξιόποινες πράξεις, εφαρμόζεται η κοινή νομοθεσία…»), ο στόχος παραμένει ίδιος: η αντιμετώπιση της παραβατικότητας και της ανομίας εντός των ΑΕΙ. Γι’ αυτό και από την πρώτη στιγμή που έπεσε στην πολιτική αγορά η πρόσφατη προοπτική αναρρύθμισης διαφαίνεται μια συναίνεση, πέρα και πάνω από γκρίζες ζώνες. Η τελική διατύπωση θα είναι το προϊόν του πολιτικού πολιτισμού για ένα ζήτημα που ξεπερνά την τυπολατρία.

Σε πείσμα ορισμένων ψευτοπροοδευτικών πεποιθήσεων, η διελκυστίνδα δεν έχει στηθεί για να τραβούν από τη μια οι «ακαδημαϊκές ελευθερίες» και από την άλλη η «αστυνομοκρατία». Πρόκειται για δίλημμα κίβδηλο, που συσκοτίζει τους ήδη συσκοτισμένους προαύλιους χώρους αρκετών πανεπιστημίων μας. Οι ελευθερίες, και κυρίως η πρόσβαση στη γνώση, είναι αδιαπραγμάτευτες. Δεν προσκρούουν σε τοίχους, πίσω από τους οποίους φοιτητές «χτίζουν» καθηγητές. Δεν απειλούνται από τις απόπειρες -αποτυχημένες και μη – ξυλοδαρμού του εκπαιδευτικού προσωπικού. Και δεν συνεπάγονται τη διακίνηση ναρκωτικών ή την παρασκευή μολότοφ, πάνω στο άνθος της σπουδαστικής ηλικίας. Από την άλλη, η επέμβαση των δημόσιων Αρχών λόγω τέλεσης αξιόποινων πράξεων εντός του campus δεν συνιστά «αστυνομοκρατία». Ο νόμος δεν σκληραίνει επειδή τον επικαλείται μέλος της ακαδημαϊκής κοινότητας. Αντιθέτως, είναι ο μόνος που μπορεί να λειτουργήσει ως δίχτυ προστασίας και του ασύλου – επειδή λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας για όλους.

Στο όνομα του τελευταίου αναμένονται οι τελευταίοι σπασμοί μιας παρωχημένης ιδεοληψίας.

Μιας παλινωδίας που επιχειρεί να νομιμοποιηθεί με την αναδρομή ακόμη και στην ίδρυση των μεσαιωνικών πανεπιστημίων. Τότε που όλα τα πλάκωνε η φοβέρα του δογματικού σκοταδισμού. Θα χρειάζονταν λίγες στιγμές αναστοχασμού για να αντιληφθούν οι «ιδιοκτήτες του ασύλου» ότι ο σκοταδισμός δεν είναι χρονικό εφεύρημα. Διαπερνά τις εποχές, τους χώρους μάθησης και τα ιδεολογικά στρατόπεδα. Γίνεται -δυστυχώς – ένας σύγχρονός μας.

Η προάσπιση του πανεπιστημιακού ασύλου, λοιπόν, ξεκινάει από μέσα: από τους φοιτητές και τους πανεπιστημιακούς, που έχουν κουραστεί να μετράνε τις γκρίζες ζώνες των ερμηνειών. Απέξω έρχεται μόνο η συνδρομή σε οριακές καταστάσεις. Αν ζητούμενο είναι να προσδιοριστούν με ακρίβεια στον κανονισμό λειτουργίας των ΑΕΙ οι αξιόποινες πράξεις που συνεπάγονται επέμβαση των Αρχών, ας είναι αυτή η τελευταία προϋπόθεση για τον «οδικό χάρτη» που χρειαζόμαστε.

Διάλογος με εμπρηστές

Μη νομίσει κανείς ότι είναι «εξωτικές» οι αντιλήψεις που κολακεύουν την «ήπια παραβατικότητα». Δεν έχουν περάσει παρά μόνο 11 μήνες από τις περίφημες προτάσεις της επιτροπής Παρασκευόπουλου σχετικά με την ασφάλεια των ΑΕΙ. Οι γκουρού της εποχής χρέωναν τη σχετική ευθύνη στους διδάσκοντες που δεν «κινητοποιούνταν» για την «ανάπτυξη διακλαδικών αντικειμένων διδασκαλίας, όπως η βία και η χρήση ναρκωτικών» (πόση γλωσσική ορθότητα ξοδεύουν, πάντως, για να μην τους θυμόμαστε…). Και, μακριά από τη δαμόκλειο σπάθη του ασύλου, υποδείκνυαν στους καθηγητές να καταρτιστούν στην «ήπια διαχείριση κρίσεων» με «εργαλεία διαμεσολάβησης». Σαν να λέμε, να κάνουν διάλογο την ώρα του εμπρησμού.