Ο προστάτης των θερινών

Είναι η καλοκαιρινή ατραξιόν της μνήμης μας. Για την Ελλάδα γενικότερα και για την Αθήνα ειδικότερα. Εκεί πρωτοερωτευθήκαμε τους σταρ της μεγάλης οθόνης, σε ένα θερινό σινεμά – διότι περί αυτών ο λόγος – πρωτοακούμπησε, δήθεν τυχαία, το μαυρισμένο μπράτσο μας στο μπράτσο του πρώτου μας έρωτα. Υπό το βλέμμα του Τσάρλτον Ιστον, του Κλιντ Ιστγουντ, του Τομ Κρουζ (ανάλογα με την ηλικία) δώσαμε πολλοί από εμάς το πρώτο μας βαθύ φιλί. Και, κυρίως, εκεί ονειρευτήκαμε το μέλλον το δικό μας, το μέλλον του κόσμου.

Το θερινό σινεμά, έτσι όπως το ξέρουμε στην Ελλάδα, είναι μια δική μας πατέντα που έχει βέβαια τις μεσογειακές παραλλαγές της με πιο κοντινή στην ελληνική εκδοχή τα σινεμά της Αιγύπτου. Ως νέο είδος διασκέδασης εμφανίστηκε στην Αθήνα στη δεκαετία του 1920. Και σαν να μείωσε την απόσταση ανάμεσα στο αθηναϊκό, κατ’ αρχάς, κοινό και την κινηματογραφική βιομηχανία. Το σινεμά έγινε το «σινεμαδάκι» μας. Μας έδεσε με κοινές αναμνήσεις, γοήτευσε τους ξένους, ενέπνευσε στιχουργούς να γράψουν κάποια από τα πιο αγαπημένα μας τραγούδια.

Οι «νύχτες με φεγγάρι μέσ’ στα θερινά τα σινεμά», ωστόσο, άρχισαν να αραιώνουν ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Κυρίως λόγω του βίντεο. Και αργότερα, η ανοικοδόμηση «κατάπινε» έναν – έναν του θερινούς αθηναϊκούς κινηματογράφους. Σήμερα, ίσως και να μην είχε απομείνει κανένας αν δεν υπήρχε ο Θεόδωρος Ρίγγας. Γεννήθηκε στην Αρτα το 1932 και από μικρό παιδί πουλούσε, με τον ταβά, τσιγάρα και ζαχαρώδη προϊόντα στα σινεμά της πατρίδας του. Στη συνέχεια προβιβάστηκε σε βοηθό μηχανικού και έριχνε υπότιτλους στις ξένες ταινίες (η έλλειψη χρημάτων που οδήγησε σε αυτήν την πατέντα μάς γλιτωσε από την καταστροφική μεταγλώττιση).

Με το τέλος του πολέμου ήρθε στην Αθήνα και από τότε η ζωή του, όπως λέει σήμερα η κόρη του Πέγκυ, δεν ήταν τίποτα άλλο εκτός από σινεμά. Κυρίως θερινό. Διακοπές δεν πήγε ούτε μία μέρα ούτε έκανε ταξίδια στο εξωτερικό. Στον Θόδωρο Ρίγγα χρωστάμε το ότι αγαπήσαμε το «Σινεμά ο Παράδεισος». Εκανε πρεμιέρα στον δικό του κινηματογράφο «Ααβόρα» και τις δύο πρώτες εβδομάδες δεν είχε κόσμο. Εκείνος όμως συνέχισε την προβολή επειδή του θύμιζε τη ζωή του, ως φόρο τιμής στα παιδικά του χρόνια. Και έτσι το επέβαλε. Σε αυτόν τον αφοσιωμένο άνθρωπο όμως χρωστάμε κυρίως το ότι υπάρχουν θερινοί κινηματογράφοι στην Αθήνα αφού, ως πρόεδρος της Πανελλήνιας Ενωσης Θερινών Αιθουσιαρχών, κατόρθωσε ύστερα από πολλές προσπάθειες να ανακηρυχθούν διατηρητέοι, στα μέσα της δεκαετίας του 1990, 47 από αυτούς.

Το Βοξ και η Ριβιέρα

Ο Θόδωρος Ρίγγας όμως υπήρξε ο άνθρωπος πίσω από δύο εμβληματικά θερινά της Αθήνας. Το Βοξ και τη Ριβιέρα στα Εξάρχεια. Παρότι ο ίδιος κάτοικος Εξαρχείων, ο πρώτος δικός του κινηματογράφος «Αννα» βρισκόταν στις αρχές της Λεωφόρου Βουλιαγμένης. Το καλοκαίρι του 1968 όμως δύο νεοκλασικά επί της οδού Βαλτετσίου, το ένα δίπλα στο άλλο, καταστράφηκαν ολοσχερώς από φωτιά. Στη θέση τους έμεινε ένα οικόπεδο όπου θα χτιζόταν πολυκατοικία αν ο Ρίγγας δεν έσπευδε να το νοικιάσει και να φτιάξει εκεί τη Ριβιέρα. Που έκανε πρεμιέρα τον Μάιο του 1969 με το «Πάρτι» του Μπλέικ Εντουαρντς με τον Πίτερ Σέλερς. Φέτος, με ευκαιρία τη συμπλήρωση 50 χρόνων λειτουργίας, η Πέγκυ Ρίγγα που συνεχίζει να υπηρετεί με αφοσίωση το όραμα του πατέρα της, έχει φτιάξει ένα πρόγραμμα με κορυφαίες ταινίες και άλλου είδους προβολές. Από προχθές μέχρι και την ερχόμενη Τετάρτη συγκεκριμένα, προβάλλονται ντοκιμαντέρ ελλήνων δημιουργών ή ελληνικού ενδιαφέροντος.

Το Βοξ είναι από τα πιο παλιά θερινά της Αθήνας, ξεκίνησε να λειτουργεί το 1938 – με πρώτη προβολή την «Κυρία με τις καμέλιες» – και συνεχίζει, αδιάκοπα μέχρι σήμερα. Ακόμη και στην Κατοχή οι Γερμανοί το είχαν επιτάξει και έπαιζε ταινίες για τους στρατιώτες. Το 1971 πέρασε στα χέρια του Θόδωρου Ρίγγα που το νοίκιασε με ένα ιδιαίτερα υψηλό ενοίκιο αφού, ως σωστός επιχειρηματίας, ήθελε να γίνει ο ανταγωνιστής του εαυτού του.

Στον Πόρο…

Είναι το νησί των υπόκωφων δονήσεων. Που κουβαλάει το παρελθόν του όχι ως στείρα ανάμνηση αλλά ως «ζώσα στιγμή». Το νησί που ενέπνευσε τον Κοσμά Πολίτη, τον Σεφέρη, τον Τέτση, τον Παρθένη. Εκεί όπου από μια τυχαία συνάντηση μεταξύ του Εμπειρίκου και του Σαχτούρη προέκυψε το ποίημα του δεύτερου «Ο Ανδρέας Εμπειρίκος στον Πόρο». Εκεί στον Πόρο λοιπόν από σήμερα μέχρι και τις 8 Σεπτεμβρίου, η έκθεση φωτογραφίας της Μαίρης Χριστοφίδη στην γκαλερί Citronne. Ενας διάλογος εικόνων ανάμεσα στο παρόν και το παρελθόν όπως είναι άλλωστε το ίδιο το νησί. Σε επιμέλεια του Πλάτωνα Ριβέλλη.