Η άλλη πλευρά της πισίνας

Η σκηνή είναι από τις πλέον χαρακτηριστικές όταν δίπλα στη λέξη «πισίνα» βάζουμε εκείνη της ταινίας. Την έχουμε δει στον «Πρωτάρη» όπου ο Ντάστιν Χόφμαν ξαπλωμένος πάνω σε ένα στρώμα «αρμενίζει» στην πισίνα των γονιών του φορώντας γυαλιά ηλίου και κρατώντας ένα ποτήρι στα χέρια. Αντίστοιχα, στην «Εκδίκηση της ξανθιάς», η Ρις Γουίδερσπουν, για το βίντεο της αίτησής της στο Χάρβαρντ, καβαλάει ένα ροζ στρώμα και καταπλέει στην πισίνα της, αφήνοντας τα κάλλη της ακάλυπτα από το μικρό πράσινο μαγιό της, χαμογελώντας πάντα στον φακό που την απαθανατίζει από πάνω.

Η πισίνα λοιπόν, τους καλοκαιρινούς μήνες που ζούμε, είναι ένα από τα πιο κυριαρχικά σύμβολα του καλοκαιριού και το Χόλιγουντ έχει αποτυπώσει και σχηματοποιήσει τη δυναμική της όσον αφορά τις φαντασιώσεις. Η πισίνα είναι ένας πόλος πλούτου, σεξ και διασκέδασης που προσελκύει τον θεατή προς σκοτεινές πλευρές της ζωής, όπως η απώλεια, η αμαρτία και ο θάνατος. Η ίδια η αρχιτεκτονική της αναφέρεται σε κρυμμένα βάθη, ενώ η γραμμή του νερού είναι το όριο μεταξύ της πραγματικότητας και των ονείρων.

Για τους άνδρες, ένα κλικ στα μπλε νερά της γίνεται δείγμα πολυτέλειας και κύρους (ακόμα κι αν έτσι κρύβουν την αποξένωση, την κατάθλιψη και ενδεχομένως τον μηδενισμό). Μπορούν, σύμφωνα με τους κανόνες που έχει επιβάλει η ποπ κουλτούρα του Χόλιγουντ, να αράζουν ημίγυμνοι, στέλνοντας ένα μήνυμα συναισθηματικής πληρότητας. Αντίστοιχα, για τις γυναίκες η πισίνα είναι μια ευκαιρία επίδειξης των θελγήτρων τους, αφού στη μεγάλη οθόνη εικονοποιείται ως μια επίπεδη, απλή ευχαρίστηση. Αυτές οι γυναίκες είναι κυρίως όμορφες, λεπτές και άσπρες. Η κάμερα τις καταγράφει σαν το νερό να είναι το φυσικό τους καταφύγιο και το μπικίνι η καθημερινή τους στολή. Και φυσικά αντιμετωπίζονται από μια καθαρά ανδρική προοπτική είτε είναι ξεκάθαρη είτε καλυμμένη. Αν αναλύσει κανείς τα σκηνοθετικά μοτίβα που εμπεριέχουν πισίνα, θα αντιληφθεί παντελή έλλειψη πρωτοτυπίας. Συνήθως, η κάμερα καταγράφει τη γυναίκα από ψηλά, ώστε να αποκαλύπτει τα απαραίτητα κομμάτια σώματος και να υποδεικνύει μια σχέση υποταγής. Είναι πάντα από κάτω, άρα κομμάτι της φαντασίας του άνδρα.

ΤΟ #METOO. Στη σφαίρα βέβαια του κινήματος #metoo, οι νέες δημιουργοί επιχειρούν να μετασχηματίσουν την πισίνα σε κάτι διαφορετικό: έναν τόπο που η γυναίκα μπορεί να είναι κάτι παραπάνω από ωραίο κορμί, κάτι πιο περίπλοκο, με τα δικά της θέματα και φυσικά φαντασιώσεις. Σε ταινίες όπως οι «Booksmart» της Ολίβια Γουάιλντ, «Lady Bird» της Γκρέτα Γκέργουιγκ και «Eight grade» του Μπο Μπάρναμ, στις σειρές «Shrill» του Hulu και «Insecure» του ΗΒΟ και στα βίντεο της Μπιγιόνσε, η πισίνα είναι πολύ περισσότερα πράγματα από ένας χώρος ικανοποίησης των ανδρικών βλεμμάτων. Μέσα από τις εικόνες τους, οι υπερβολικές μεταφορές απογυμνώνονται για να αποκαλύψουν περισσότερο γήινες εντάσεις και αποκαλυπτικές φαντασιώσεις. Παράλληλα, τα παλιά σενάρια δίπλα στο νερό γρήγορα ξεπερνιούνται και ανατρέπονται. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο νέος κύκλος της σειράς «Stranger Things» του Netflix που βάζει στο επίκεντρό της την τοπική πισίνα. Η χαρακτηριστική ημίγυμνη φιγούρα δεν είναι μια κοπέλα αλλά ο γοητευτικός ναυαγοσώστης Μπίλι που τραβάει την προσοχή των μαμάδων που ξαπλώνουν στις σεζλόνγκ παραδίπλα του.

Η πισίνα λειτουργεί συχνά σαν μηχανισμός πίεσης προς τις γυναίκες προκειμένου να ανταποκριθούν σε συγκεκριμένα κοινωνικά πρότυπα: πρέπει να κάνουν δίαιτα για να φτάσουν τις αναλογίες μοντέλου, να ψωνίσουν όλα τα μαγιό και τα αξεσουάρ σύμφωνα με τις τελευταίες τάσεις της μόδας, να κάνουν αποτρίχωση ώστε να μοιάζουν με σωστές ντίβες, να μαυρίσουν για να δείχνουν πιο εντυπωσιακές. Φέρνει στην επιφάνεια και απλώνει μπροστά μας όλη τη δύναμη των διακρίσεων ως προς το φύλο, τον σωματότυπο, ακόμα και τη φυλετική προέλευση. Και μετατρέπεται σε μια ζώνη φυλακής, όπου το εγώ συγκρίνεται με το εκείνοι με συχνά δύσκολα αποτελέσματα. Ωστόσο, στον νέο κύκλο αντίληψης που φέρνουν διαφορετικές σκηνοθετικές ματιές, η πισίνα γίνεται και ένας τόπος ευκαιρίας, ελευθερίας, ικανοποίησης, σεξ, φιλίας και ουσιαστικά αναγέννησης. Στις αντανακλάσεις  στο νερό, το σώμα της γυναίκας δεν είναι πλέον αντικείμενο αλλά ένα νέο φως, ικανό να λάμψει και να επισκιάσει καθετί παλιό, συμπλεγματικό και στερεοτυπικό.