Ενας σκληρά ευρωφοβικός στην Ντάουνινγκ Στριτ

Λένε πως ονειρευόταν να μπει ως πρωθυπουργός στη Ντάουνινγκ Στριτ από παιδί. Το κατάφερε στα 55 του χρόνια. Επειτα από μία χλιαρή φιλοευρωπαία, νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας αναλαμβάνει σήμερα ένας σκληρός ευρωφοβικός, ο Μπόρις Τζόνσον. Οπως ανακοινώθηκε χθες, έλαβε 66% των ψήφων των 159.320 μελών των Τόρις, έναντι 34%  του υπουργού Εξωτερικών, Τζέρεμι Χαντ. Στην πρώτη – μάλλον αδύναμη – ομιλία του, ο Τζόνσον διαβεβαίωσε πως θα κάνει το Brexit πραγματικότητα μέχρι τις 31 Οκτωβρίου. Θα χρειαστεί όμως πολύ περισσότερα από αυτό που οι υποστηρικτές του αποκαλούν «Bojo’s mojo», τη «μαγεία του Μπόρις Τζόνσον», ώστε να αντεπεξέλθει στις προκλήσεις. Μαζί με όλα τα συγχαρητήρια που του έστειλε, η ΕΕ ήδη τον προειδοποίησε ότι «έρχονται δύσκολοι καιροί», αποκλείοντας παράλληλα το ενδεχόμενο να εισακούσει την προεκλογική του δέσμευση περί επαναδιαπραγμάτευσης του Brexit. Υπάρχει πάντως ένας παγκόσμιος ηγέτης που ενθουσιάστηκε με την εκλογή του.

Τα συγχαρητήρια του Ντόναλντ Τραμπ έφτασαν στον Τζόνσον, μέσω Τwitter, μόλις ανακοινώθηκε η εκλογή του στην ηγεσία των Τόρις. «Θα είναι καταπληκτικός!», αποφάνθηκε ο αμερικανός πρόεδρος. Λίγο αργότερα, μιλώντας σε μαθητική συντηρητική εκδήλωση, ο Τραμπ επανήλθε χαρακτηρίζοντας τον Τζόνσον «πραγματικά καλό άνθρωπο», «σκληρό και ευφυή». «Τον αποκαλούν Τραμπ της Βρετανίας. Με συμπαθούν εκεί», πρόσθεσε – κι ας δείχνουν όλες οι δημοσκοπήσεις το αντίθετο. Σημειώνοντας μάλιστα πως μεταξύ του κοινού (!) ήταν ο Νάιτζελ Φάρατζ, του Κόμματος του Brexit, ο αμερικανός πρόεδρος δήλωσε πως «θα συνεργαστεί καλά με τον Μπόρις. Θα κάνουν σπουδαία πράγματα» – κι ας απέκλεισε προεκλογικά ο Τζόνσον κάτι τέτοιο.

Πολλοί αναλυτές εκτιμούν πως οι προκλήσεις που αναμένουν τον νέο ένοικο της Ντάουνινγκ Στριτ, αφού γονατίσει σήμερα ενώπιον της βασίλισσας, λίγο μετά την απερχόμενη Τερίζα Μέι, θα είναι οι πιο δύσκολες που έχει κληθεί να αντιμετωπίσει βρετανός πρωθυπουργός μετά το 1945. Ο ίδιος, πάλι, επέμεινε χθες στους ανάλαφρους τόνους του. Χαριτολόγησε μάλιστα πως ίσως υπάρχουν ακόμα και ψηφοφόροι του που αναρωτιούνται τι έκαναν. Εκανε όμως και μία μικρή επίθεση γοητείας στους Remainers του κόμματός του:

«Καλούμαστε να συμφιλιώσουμε δύο ομάδες ενστίκτων, τη βαθιά επιθυμία φιλίας και εμπορίου και αμοιβαίας στήριξης και ασφάλειας ανάμεσα στη Βρετανία και τους ευρωπαίους εταίρους μας, και την ταυτόχρονη, εξίσου βαθιά επιθυμία για δημοκρατική αυτοδιάθεση σε αυτή τη χώρα», δήλωσε. Σήμανε έτσι την επιθυμία του για συνεργασία, όχι σύγκρουση με την ΕΕ. Παραμένει ωστόσο ο άνθρωπος που υποσχέθηκε να βγάλει τη Βρετανία «πάση θυσία» από την ΕΕ μέχρι τις 31 Οκτωβρίου, επαναλαμβάνοντας πως η ΕΕ «μπορεί πάντα να τρέξει» προκειμένου να ανακτήσει τα οφειλόμενα. Μιλώντας λίγο αργότερα στα μέλη της Επιτροπής 1922 των Τόρις, ο Τζόνσον δήλωσε πως «ανυπομονεί» να αναλάβει καθήκοντα και δεν επιθυμεί τη διεξαγωγή πρόωρων εκλογών. Εχει όμως ήδη χάσει τέσσερις υπουργούς και υφυπουργούς, δεν διαθέτει στη Βουλή παρά μία ελάχιστη πλειοψηφία – τρεις ψήφοι, που μπορεί να γίνουν δύο μετά τις επαναληπτικές εκλογές της 1ης Αυγούστου – και έχει απέναντί του μία εργατική αντιπολίτευση αποφασισμένη να αξιώσει δημοψήφισμα για οποιαδήποτε συμφωνία φέρει πίσω από τις Βρυξέλλες: πολλοί λοιπόν πιστεύουν πως θα αναγκαστεί να προκηρύξει γενικές εκλογές εντός μηνών.

«Εχουμε δύσκολους καιρούς μπροστά μας», τον προειδοποίησε χθες η επόμενη πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Εχουμε καθήκον να παραδώσουμε κάτι καλό για τους λαούς της Ευρώπης και του Ηνωμένου Βασιλείου». Την ίδια ώρα, τόσο ο επικεφαλής διαπραγματευτής της ΕΕ για το Brexit, Μισέλ Μπαρνιέ όσο και ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Φρανς Τίμερμανς καθιστούσαν σαφές στον Τζόνσον ότι αποκλείεται κάθε μεγάλη αλλαγή στην υπάρχουσα συμφωνία. Πέραν του Brexit, όμως, ο Τζόνσον καλείται ευθύς αμέσως να αντιμετωπίσει την κρίση με το Ιράν.

Μπορεί ο ιρανός υπουργός Εξωτερικών Τζαβάντ Ζαρίφ, να του έστειλε συγχαρητήρια, διαβεβαιώνοντας πως η Τεχεράνη δεν επιθυμεί την αντιπαράθεση, το υπό βρετανική σημαία δεξαμενόπλοιο Stena Impero, ωστόσο, παραμένει «όμηρος» στο Ιράν. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, Γαλλία, Ιταλία, Ολλανδία και Δανία υποστηρίζουν την πρόταση που έκανε προχθές ο Τζέρεμι Χαντ για μία ναυτική δύναμη προστασίας υπό ευρωπαϊκή ηγεσία στα Στενά του Ορμούζ – κι ας μη διέφυγε από κανέναν η ειρωνεία του να προτείνει η Βρετανία μία τέτοια πρωτοβουλία ενώ θέλει να εγκαταλείψει την ΕΕ. Οπως όμως επεσήμανε η Guardian, τα σχέδια πλέουν ήδη σε ταραγμένα νερά, όχι μόνο γιατί τα απέρριψε το Ιράν αλλά και γιατί πολλοί σύμμαχοι του Τζόνσον, παρότι πρόθυμοι να διατηρήσουν τη στήριξη της Βρετανίας στη συμφωνία του 2015 για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, επιμένουν πως δεν υπάρχει καμία ανάγκη να εξαιρεθούν οι ΗΠΑ από αυτά.