Το όνειρο ξεθώριασε, αλλά οι αναμνήσεις δεν σβήνουν

Οι συντάκτες της «Oμάδας» γράφουν για το έπος της Πορτογαλίας, τα συναισθήματα, τις στιγμές αλλά και τη μεγάλη ευκαιρία που το ελληνικό ποδόσφαιρο άφησε να χαθεί

Κώστας Κοφινάς
Αυτά που μένουν για πάντα
Ακριβώς 15 χρόνια.
Λες και ήταν χθες… Σαν αρχάριοι του (ποδοσφαιρικού) αισθήματος βγαίναμε στους δρόμους. Πανηγυρίζαμε. Φιλούσαμε όποιον (ή όποια!) βρίσκαμε μπροστά μας. Η παρέλαση των Ελλήνων στη Λισαβόνα άφησε εποχή. Τέτοιο μεθύσι χαράς ελάχιστοι είχαν ζήσει ή προβλέψει στο παρελθόν. Μια ομάδα που ανέβηκε στον κολοφώνα της δόξας της.
Εκτοτε, σιωπή. Εκείνος ο έρωτας μόνο με (νέο) έρωτα θα μπορούσε να γιατρευτεί. Μπράβο του και ποιος μπορεί να το αρνηθεί; Μόνος του κερνάει, μόνος του πίνει, μόνος μεθά και μας βασανίζει. Αλλά έρωτας δεν προέκυψε ξανά. Γι’ αυτόν τον λόγο και τη χαμένη ευκαιρία που χάθηκε εσαεί, γιορτάζουμε κάθε χρόνο. Τις βραδιές του 2004. Συγκατοικούν οι θύμησες και η προσμονή, το ανεξιχνίαστο της επιτυχίας και οι αμαρτίες. Για ένα ποδόσφαιρο που ελάχιστα άλλαξε…
Το Euro εκείνο έφυγε. Χάθηκε. Αλλά το «Πρωταθλητές Ευρώπης» μοιάζει με όνομα στην πλώρη του καραβιού που έκανε το απίστευτο ταξίδι στις θάλασσες τις δόξας. Eμεινε, όπως ακριβώς μένουν τα χείλη όταν φεύγουν τα φιλιά!

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΙΣΑΡΗΣ
Μία συνωμοσία του Σύμπαντος
Πώς συνέβη το αδιανόητο, να κατακτήσει το 2004 η Ελλάδα το Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα Ποδοσφαίρου; Συνέβησαν πολλά μαζί. Κατ’ αρχάς μία εξαιρετική φουρνιά ποδοσφαιριστών στην καλύτερη φόρμα της καριέρας τους. Ποδοσφαιρικές προσωπικότητες, που είχαν την ικανότητα να διαχειριστούν βήμα προς βήμα αυτή την πορεία. Ενας προπονητής που πρώτος απ’ όλους πίστεψε στο θαύμα. Ταυτόχρονα, ποδοσφαιρικές υπερδυνάμεις, όπως η Γερμανία και η Ιταλία, δεν κατάφεραν να μπουν στα νοκάουτ. Σε πτώση Ισπανία – Γαλλία, που καταφέραμε να τις προσπεράσουμε. Στον τελικό δύο αουτσάιντερ. Η Ελλάδα απέναντι στη γηπεδούχο και σαφώς πιο ποιοτική Πορτογαλία, εμφανίστηκε πιο αποφασισμένη, πιο δυνατή και το σήκωσε. Κάπως έτσι συντελέσθηκε η μεγαλύτερη έκπληξη από καταβολής ποδοσφαίρου. Ενας συνδυασμός συγκυριών. Η καλύτερη «ομάδα» που εμφανίστηκε ποτέ στο ελληνικό ποδόσφαιρο, κάτω από τις καλύτερες δυνατές συνθήκες και προϋποθέσεις.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΛΑΜΠΙΡΗΣ
Από το θαύμα στα «κεκλεισμένων»
Σαν να μην πέρασε μια μέρα. Και όμως έχουν ήδη συμπληρωθεί 15 χρόνια από το έπος της Πορτογαλίας του 2004, που πέτυχε εκείνη η απίθανη παρέα του πιο λαοφιλούς Γερμανού που πέρασε ποτέ από την Ελλάδα, του Οτο Ρεχάγκελ.
Το πιο βασικό είναι ότι αυτή η ομάδα κατάφερε να κάνει έναν ολόκληρο λαό να πιστέψει σε αυτήν, να πιστέψει στο θαύμα, το οποίο το έκαναν – εντός γηπέδων – να φαίνεται γήινο.
Αλήθεια, πόσοι Ελληνες είχαν πιστέψει ότι η Ελλάδα μπορεί να στεφθεί πρωταθλήτρια Ευρώπης μόλις στο δεύτερο Εuro της ιστορίας της;
Οποιος το έλεγε ανοιχτά θα τον έλεγαν τρελό και ενδεχομένως ούτε οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές δεν το πίστευαν στην αρχή, γιατί μόλις μπήκαν στο γήπεδο έβλεπαν μόνο τον επόμενο αντίπαλο και στόχο.
Θα πίστευε όμως κανείς ότι έπειτα από αυτή την επιτυχία θα φτάναμε στο σήμερα, οι τελικοί Κυπέλλου να γίνονται κεκλεισμένων των θυρών αντί με κόσμο και των δύο ομάδων σε όλα τα γήπεδα όπως το 2004;
Σημεία των καιρών.

ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΔΕΛΛΗΣ
Τυχεροί που ζήσαμε το όνειρο
Μια από τις μεγαλύτερες εκπλήξεις στην ιστορία του παγκόσμιου αθλητισμού γενικά. Κάτι που όσες φορές και να προσπαθήσεις να το (επανα)προσεγγίσεις χρησιμοποιώντας τη λογική, απλά δεν σου… προκύπτει από πουθενά. Ηταν να γίνει. Και έγινε για εμάς. Οποιος βρέθηκε έστω μια νύχτα στην Πορτογαλία θα πρέπει να νιώθει σχεδόν ευλογημένος. Διότι είναι βέβαιο πως αποκοιμήθηκε κάποια στιγμή στην κερκίδα, και ξύπνησε μέσα στα όνειρα κάποιων… άλλων. Του Ζινεντίν Ζιντάν που έφυγε με το κεφάλι σκυμμένο από εκείνον τον προημιτελικό στο Αλβαλάδε. Του πιτσιρικά Κριστιάνο Ρονάλντο που κοίταζε με δάκρυα στα μάτια τον Θοδωρή Ζαγοράκη να σηκώνει το τρόπαιο ως τον ουρανό της Λισαβόνας. Τι ακολούθησε; Το αυτονόητο. Η Ελλάδα «υποφέρει» σε διάφορους τομείς. Το ποδόσφαιρο δεν αποτελεί εξαίρεση. Κοιτάζοντας σήμερα την κατάσταση της ΕΠΟ ή τη φωτογραφία του απερχόμενου υφυπουργού Βασιλειάδη δεν χρειάζεσαι κάτι παραπάνω. Για να αντιληφθείς πως το παράξενο θα ήταν, εκείνο το Euro να άλλαζε στ’ αλήθεια την ιστορία (μας).

ΒΑΣΙΛΗΣ ΣΚΟΥΝΤΗΣ
Πώς και γιατί μαγαρίσαμε ένα έπος
Κάθε φορά που γιορτάζουμε μια επέτειο, βιώνω τον ίδιο διχασμό στο μυαλό και στις θύμησες μου: τη μια στιγμή νομίζω ότι το γεγονός συνέβη χθες και στο καπάκι αναρωτιέμαι μπας και από τότε έχουν περάσει πενήντα χρόνια!
Πολύ φοβάμαι πως στην περίπτωση του Euro 2004 έχουν περάσει όχι πενήντα χρόνια, αλλά εκατό και βάλε! Το ζήσαμε, το γλεντήσαμε, τσιμπιόμασταν να καταλάβουμε αν είναι αλήθεια, παραμυθιαστήκαμε από μόνοι μας πως θα άλλαζαν τα πράγματα στο δόλιο του ελληνικό ποδόσφαιρο και εντέλει συνειδητοποιούμε μετά θλίψεως πως κάναμε μια τρύπα στο νερό!
Κρίμα κι άδικο στ’ αλήθεια είναι αυτό για τους παίκτες και τον προπονητή εκείνης της ομάδας, που απέδειξε κιόλας ότι «impossible is nothing». Μόνοι μας, με τις πράξεις και τις παραλείψεις μας, μαγαρίσαμε το έπος: πάλι καλά που δεν το ξέχασαν οι ίδιοι και μπράβο τους διότι φρόντισαν εφέτος να γιορτάσουν με αλλεπάλληλες δράσεις την 15η επέτειό του.
Στ’ αλήθεια είναι η 15η ή το χρυσό Ιωβηλαίο της;

ΑΝΤΩΝΗΣ ΚΑΡΠΕΤΟΠΟΥΛΟΣ
Μία ιστορία, λες και ήταν χθες
Είναι σαν το υπέροχο καλοκαίρι του 2004 να τελείωσε μόλις χθες. Θυμάμαι τον αρχηγό Θοδωρή Ζαγοράκη, που δεν άφηνε το κύπελλο από τα χέρια του. Τον Γιώργο Καραγκούνη που είχε μπουκάρει στο γήπεδο με το σφύριγμα της λήξης του τελικού σαν απλός οπαδός. Θυμάμαι τον Οτο Ρεχάγκελ να πανηγυρίζει με υψωμένες τις γροθιές. Θυμάμαι τον κόσμο που σε όλη την Ελλάδα είχε βγει στους δρόμους για να πανηγυρίσει. Εχουν περάσει δεκαπέντε χρόνια, αλλά τα θυμάμαι όλα. Θυμάμαι ότι, φλερτάροντας με το απόλυτο ρεζιλίκι, ήμουν από τους λίγους που είχε πει on camera στην ΕΡΤ ότι η Εθνική μας θα αγωνιστεί στον τελικό και μπορεί να σηκώσει και το τρόπαιο: το είχα πει μετά την ισοπαλία με την Ισπανία. Και θυμάμαι και την απόλυτη βεβαιότητά μου ότι ακόμα και αυτό το θαύμα δεν θα άλλαζε τίποτα στο ελληνικό μας ποδόσφαιρο. Αυτό το τελευταίο, ειλικρινά θα ήθελα να μην το θυμόμουν…

ΝΙΚΟΣ ΒΕΛΟΝΑΚΗΣ
Με τη γλώσσα των αριθμών
Αντί να ανασύρουμε συναισθήματα ανατριχίλας, ας προσεγγίσουμε το θέμα ψυχρά με τη γλώσσα των αριθμών. Μόνο τρεις χώρες έχουν κατακτήσει πάνω από ένα Euro (τρία η Γερμανία, τρία η Ισπανία, δύο η Γαλλία). Σε σύνολο δε 15 διοργανώσεων έχουν προκύψει 10 τροπαιούχοι και η καταφρονεμένη Ελλάδα έχει τον ίδιο αριθμό στέψεων με Ιταλία, Σοβιετική Ενωση, Τσεχοσλοβακία, Πορτογαλία, Ολλανδία και Δανία. Κοτζάμ Αγγλία δεν εμφανίζεται καν στη λίστα. Αυταπόδεικτο το μέγεθος της εποποιίας του 2004 και δεδομένη η «αθανασία» για τους συντελεστές της.
Οσο για την περιβόητη συζήτηση της χαμένης ευκαιρίας θα πρέπει να εδράζεται σε επίπεδο υποδομών και νοοτροπίας, αφού αγωνιστικά η Εθνική συμμετείχε σε δύο Euro και σε ισάριθμα Παγκόσμια Κύπελλα από το 2008 έως το 2014. Οι εγκαταστάσεις όμως του Αγίου Κοσμά μοιάζουν με τσαρδάκι, η ομάδα περιφέρεται σαν τσιγγάνα, ενώ οι περισσότεροι που ξελαρυγγιάζονταν το 2004 με το «… δεν σταματώ να τραγουδώ ποτέ», θυμούνται πλέον το σύνθημα μόνο σε νίκες. Αυτό συμβαίνει όταν λατρεύουμε μόνο την επιτυχία και κάνουμε πρωταθλητισμό στην απαξίωση και την ισοπέδωση.

ΝΙΚΟΣ ΚΙΤΣΙΓΙΑΝΝΗΣ
Επιτυχία που δεν «εξαργυρώθηκε»
Πριν από 15 χρόνια η εθνική ομάδα έκανε τους Ελληνες αλλά και ολόκληρο θα λέγαμε τον πλανήτη να υποκλιθεί στο μεγαλείο της. Στην ψυχική δύναμη και στην αποφασιστικότητα που έδειξαν ο Οτο Ρεχάγκελ και οι παίκτες του, φτάνοντας στην κορυφή της Ευρώπης. Η κατάκτηση του Euro 2004 στα γήπεδα της Πορτογαλίας αποτελεί κατά την άποψή μου την κορυφαία επιτυχία του ελληνικού ομαδικού αθλητισμού.
Το παραπάνω το στηρίζω στην υπέρβαση που έκανε η Γαλανόλευκη πριν από 15 χρόνια απέναντι σε χώρες που βρίσκονταν και παραμένουν έτη φωτός μπροστά από εμάς, με ποδοσφαιρικό κριτήριο. Το λυπηρό είναι βεβαίως πως αυτή η απόσταση παραμένει.
Η Ελλάδα είχε μια τεράστια ευκαιρία το 2004 να αλλάξει οριστικά σελίδα σε ό,τι έχει να κάνει με την ποδοσφαιρική της παιδεία, τις υποδομές και γενικότερα το επίπεδό της γύρω από το άθλημα, όμως δεν το έκανε. Τουλάχιστον στον βαθμό που μπορούσε. Και δυστυχώς, άλλη τέτοια ευκαιρία δεν φαίνεται πιθανό να προκύψει. Τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον.

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΙΑΤΡΑΚΗΣ
Δεν (ξανα)γίνονται αυτά!
Η επιτυχία της Πορτογαλίας δεν μπορεί να επαναληφθεί. Οχι γιατί οι έλληνες παίκτες δεν διαθέτουν τα προσόντα και το ταλέντο, αλλά γιατί είναι στατιστικά απίθανο να συντρέξουν στην ίδια ομάδα, την ίδια χρονική περίοδο, όλες εκείνες οι προϋποθέσεις και τα «φεγγάρια» που μας οδήγησαν στο ασύλληπτο. Και δεν πρόκειται να συντρέξουν, όχι γιατί είναι αδύνατον να συνταχθεί ένα οργανωμένο πλάνο που να ξεκινάει από την παραγωγική διαδικασία και να οδηγεί στην πρώτη ομάδα, αλλά διότι – όπως απέδειξε η πραγματικότητα – είναι τελικά πολύ δύσκολο για αυτούς που διαφεντεύουν το ελληνικό ποδόσφαιρο να συνεννοηθούν ακόμα και στα πιο βασικά και προφανή. Η περίοδος του Φερνάντο Σάντος μάς έκανε να πιστέψουμε ότι πράγματι, τουλάχιστον σε ομοσπονδιακό πλαίσιο, είχαμε αλλάξει επίπεδο, είχαμε καταλάβει πώς λειτουργούν όλες οι σοβαρές χώρες. Ποτέ όμως δεν πρέπει να είναι κανείς σίγουρος ότι σε αυτήν τη χώρα είναι αργά για να διαλύσουμε ό,τι με κόπο χτίσαμε ή ό,τι, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, μας έπεσε σαν δώρο από τον ουρανό.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΧΟΥΠΗΣ
Το βράδυ που θα άλλαζε πολλά
Τον Ιούλιο του 2004, το ελληνικό ποδόσφαιρο έζησε το όνειρό του. Η κατάκτηση του Euro γέμισε όλο τον χώρο του δημοφιλούς αθλήματος με ελπίδα ότι η επόμενη μέρα θα ήταν εντελώς διαφορετική.
Εκείνο το βράδυ, η Ελλάδα ξενύχτησε από το γκολ του Αγγελου Χαριστέα και την εικόνα του Θοδωρή Ζαγοράκη να σηκώνει με τη γαλανόλευκη στους ώμους του το τρόπαιο.
Ηταν ξημερώματα όταν όλοι πήγαν να κοιμηθούν, ώστε να πάρουν δυνάμεις για να υποδεχθούν την επομένη τους θριαμβευτές του Ντα Λουζ.
Από εκείνο το βράδυ χιλιάδες παιδιά σε όλη την Ελλάδα γέμισαν τους τοίχους του δωματίου τους με φωτογραφίες των παικτών της Εθνικής. Ολα αυτά τα παιδιά άρχισαν να παίζουν ποδόσφαιρο με όνειρο να μοιάσουν στα ινδάλματά τους.
Ηταν η μεγάλη ευκαιρία. Από το βράδυ της 4ης Ιουλίου, το ποδόσφαιρο στη χώρα μας μπορούσε να μπει σε μία μεγάλη λεωφόρο που θα οδηγούσε σε μια νέα εποχή. Δυστυχώς όμως αυτή η νέα εποχή δεν ήρθε ποτέ…

ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΟΙΡΩΤΣΟΣ
«Μπασινάς στο κόρνερ στο 56’»
Ο καλύτερος μήνας της ποδοσφαιρικής μας ζωής. Σε μια ηλικία που δειλά – δειλά μας απορροφούσε το επάγγελμα, που δειλά – δειλά γράφαμε για ποδόσφαιρο, ήρθε η Εθνική ομάδα να μας κάνει να νιώσουμε πως δεν κάναμε λάθος που επιλέξαμε να κάνουμε αυτό στη ζωή μας.
Να δούμε κι εμείς οι «ποδοσφαιρικοί» πως είναι η Αθήνα γεμάτη από άκρη σε άκρη με κόσμο που χαμογελούσε, πανηγύριζε, ούρλιαζε. Με κόσμο που αγκάλιαζε τον διπλανό του δίχως να ξέρει ποιος είναι. Απλά και μόνο επειδή εκείνοι οι μάγκες στην Πορτογαλία είχαν πετύχει κάτι που έμοιαζε – και μοιάζει ακόμα και σήμερα – με αδύνατο. Η Εθνική ομάδα ποδοσφαίρου πρωταθλήτρια Ευρώπης. Ονειρο αληθινό. Επίτευγμα αξεπέραστο. Θαύμα… θαυμάτων.
15 χρόνια μετά, η Εθνική μας ομάδα δεν θυμίζει σε τίποτα εκείνες τις μέρες, όμως για μια στιγμή ας μη σκεφτούμε το σήμερα. Ας κλείσουμε τα μάτια και ας γυρίσουμε στο τότε. Στον Ιούλιο του 2004. Στο 56ο λεπτό του τελικού με την Πορτογαλία. «Μπασινάς στο κόρνερ στο 56’. Μπασινάς… ΓΚΟΟΟΟΛ, ο Χαριστέας»…

ΓΙΩΡΓΟΣ ΝΑΣΜΗΣ
Τα συγκοινωνούντα δοχεία της επιτυχίας
Για το παρελθόν μιλάει εκείνος που δεν έχει να πει τίποτε για το μέλλον. Πεσιμιστικό και ανορθόδοξο γιατί υπάρχει και το παρελθόν που λειτουργεί ως πυξίδα για το μέλλον.
Δεκαπέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από το Euro 2004 και το ερώτημα μακράς ωρίμανσης παραμένει: η επιτυχία ήταν ένα πυροτέχνημα που έσβησε στον σκοτεινό ουρανό ή μονοπάτι που οδηγεί σε νέους δρόμους;
Το «πυροτέχνημα» είναι η ερμηνεία που δίνουν οι μάγοι της φυλής για να δικαιολογήσουν όσα δεν μπορούν να εξηγήσουν.
Από το 1996 η Ελλάδα καταλάμβανε στο ranking της UEFA σταθερά μια θέση στην πρώτη 10άδα, έφτασε στο νούμερο 6 το 2002 και το 2003, ενώ τη σεζόν 2003-2004 εκπροσωπήθηκε με τρεις ομάδες στο Τσάμπιονς Λιγκ.
Η ποιότητα του ποδοσφαίρου σε συλλογικό επίπεδο και οι επιτυχίες της Εθνικής λειτουργούν ως συγκοινωνούντα δοχεία. Οταν το υγρό ισορροπεί βρίσκεται στο ίδιο ύψος σε κάθε σωλήνα. Ο δρόμος για το μέλλον του ποδοσφαίρου είναι κρυμμένος στη Φυσική.