Ο Πούτιν δεν νοιάζεται για την οικονομική ανάπτυξη

Η ρωσική οικονομία έχει πατήσει φρένο. Από το 2014 έως το 2018 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά μόλις 1,85% – ή 0,4%, κατά μέσο όρο, κάθε χρόνο. Κατά την ίδια περίοδο, το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα μειώθηκε κατά 10,7%, κάνοντας το 13% των Ρώσων να ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Μόνο το 2018, 600.000 ρωσικές εταιρείες διέκοψαν τις δραστηριότητές τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εξελίξεις αυτές δεν προκαλούν έκπληξη, δεδομένων των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Ρωσία από τις δυτικές χώρες μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014. Οι κυρώσεις αυτές συνέβαλαν στη μείωση των επενδύσεων. Κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2018, ο όγκος των άμεσων ξένων επενδύσεων στη ρωσική οικονομία ήταν 11 φορές χαμηλότερος από ό,τι κατά την ίδια περίοδο το 2017.

Το ρούβλι υποτιμήθηκε κατά 45,5% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ από το 2014 – μια τάση που κανονικά θα ενίσχυε την ανταγωνιστικότητα των εξαγωγών της Ρωσίας – και ο πληθωρισμός βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών. Επιπλέον, η Ρωσία σημείωσε πλεόνασμα προϋπολογισμού ύψους 44 δισ. δολαρίων το 2018. Ωστόσο η οικονομική ανάπτυξη είναι χαμηλότερη από όσο θα έπρεπε να είναι.

Υπάρχει μια διαφορά μεταξύ στασιμότητας και κρίσης και ενώ ο Πούτιν φαίνεται να μην ενδιαφέρεται για την οικονομική ανάπτυξη, δεν έχει επίσης πρόθεση να αναλάβει υπερβολικούς κινδύνους. Ο χαμηλός πληθωρισμός – αποτέλεσμα της έλλειψης καταναλωτικής ζήτησης – σημαίνει ότι οι Αρχές μπορούν να υποτιμήσουν το ρούβλι χωρίς να προκαλέσουν αύξηση των τιμών, αυξάνοντας έτσι την αξία των αποθεμάτων τους σε ρούβλια.

Κανένας οικονομικός υπεύθυνος για τη χάραξη πολιτικής δεν θα ασχοληθεί να κοιτάξει πέρα από τις επόμενες εκλογές. Σε τελική ανάλυση, αν η οικονομία συνεχίσει να στηρίζεται σε πωλήσεις πετρελαίου δεν θα γίνει ισχυρότερη μεν αλλά θα παραμείνει ισχυρή. Οπως προέβλεψα το 2016, η οικονομία της Ρωσίας βρίσκεται σε καλό δρόμο είτε για να παραμείνει στάσιμη είτε να εισέλθει σε ήπια ύφεση, επειδή έχει χάσει πηγές ανάπτυξης που είχε παλαιότερα και επειδή η κυβέρνηση έχει δείξει μικρή τάση να αναπτύξει νέες τέτοιες πηγές. Σε μια πατερναλιστική κοινωνία ο επικεφαλής θα μοιράζει μάλλον λιγότερο πλούτο σε όσους διοικεί παρά θα τους επιτρέπει να δημιουργήσουν εκείνοι τον ίδιο τον πλούτο. Μόνο τότε η θέση του είναι ασφαλής.

Ο Βλάντισλαβ Ινοζέμτσεβ είναι ιδρυτής και διευθυντής του Centre for Post-Industrial Studies της Μόσχας