Ο Μπένγιαμιν {LF}για τον Μπρεχτ

«Προς το βράδυ ο Μπρεχτ με βρήκε στον κήπο να διαβάζω το Κεφάλαιο. Μου λέει: “Καλό μου φαίνεται που μελετάς τον Μαρξ τώρα ακριβώς που όλο και πιο λίγο τον διαβάζουν, ιδίως οι δικοί μας άνθρωποι». Το γράφει ανάμεσα σε άλλες σημειώσεις ο Βάλτερ Μπένγιαμιν και αποθησαυρίζεται στην έκδοση «Για τον Μπρεχτ» (μτφ. Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, εισαγωγή – επιμέλεια Βασίλης Αλεξίου, εκδ. Ερμα). Στον τόμο είναι συγκεντρωμένα 9 σημειώματα ή δοκίμια του γερμανού κριτικού για τον συμπατριώτη του, από τους κορυφαίους ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα (το «Τι είναι το επικό θέατρο;» παρατίθεται στην πρώτη και δεύτερη μορφή του). Τα κείμενα διαπερνά αναπόφευκτα η φιλία που ένωσε τους δύο άντρες, αλλά και η διαφορετική οπτική από την οποία παρακολουθούσαν τη θέση της τέχνης στον κοινωνικό καταμερισμό εργασίας του καιρού τους», όπως σημειώνει ο Β. Αλεξίου. Περισσότερο εκλεκτικός και κλασικόροπος ο Μπένγιαμιν, «καρναβαλικός» και χοϊκός ο Μπρεχτ.

Ο Θουκυδίδης του Βενιζέλου

«Εξ όλων των ελληνικών πολεμικών επιχειρήσεων, των οποίων διετηρήθη η παράδοσις, η εκστρατεία αύτη υπήρξεν η σημαντικωτέρα, ενδοξοτάτη διά τους νικητάς, καταστρεπτικωτάτη δε διά τους νικηθέντας… κι ο στρατός της ξηράς και στόλος και τα πάντα εχάθησαν, και ολίγοι εκ των πολλών επανείδαν τας εστίας των. Αυτή υπήρξεν η ιστορία του Σικελικού πολέμου». Τι να σκεπτόταν άραγε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, όταν το 1926 ολοκλήρωνε τη μετάφραση του Θουκυδίδη (επανεκδόθηκε πρόσφατα από το «Μεταίχμιο», ενώ είχε μεσολαβήσει η εκστρατεία του 1922; Ο κορυφαίος έλληνας πολιτικός, μετά την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών αλλά και την απόπειρα δολοφονίας εναντίον του στο Παρίσι από δύο απότακτους φιλοβασιλικούς αξιωματικούς, είχε ασχοληθεί κατά την αυτοεξορία του με τη μετάφραση του «Πελοποννησιακού Πολέμου» σε απλή καθαρεύουσα. Η σκέψη του αθηναίου ιστορικού αποτελούσε έκτοτε βασικό σημείο αναφοράς για τον Βενιζέλο, ο οποίος προφανώς αναγνώρισε τις αρχές του ρεαλισμού που διέπουν τις διακρατικές σχέσεις, την έννοια του συμφέροντος και της όξυνσης των ανταγωνισμών, όπως και βασικές αρχές για τις διαπραγματεύσεις (το γεγονός, για παράδειγμα, ότι πρέπει να γίνονται από δύο ίσες πλευρές και όχι μεταξύ δυνατού και αδυνάτου).