Η νεότερη πρωθυπουργός της Δανίας

Είναι πλέον και επίσημο: στη Σκανδιναβία, η σοσιαλδημοκρατία (ξανα)ζει χρυσές εποχές. Μετά τη Σουηδία και τη Φινλανδία, η Δανία έγινε χθες η τρίτη σκανδιναβική χώρα από τις αρχές της χρονιάς που αποκτά (ή διατηρεί στην ίδια θέση, στην περίπτωση της Σουηδίας) σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργό. Στα 41 της, η Μέτε Φρεντέριξεν γίνεται η νεότερη πρωθυπουργός της Δανίας. Για να σχηματίσει, βέβαια, τη μονοκομματική κυβέρνηση μειοψηφίας που επιθυμούσε, με τη στήριξη των τριών άλλων κομμάτων του λεγόμενου «κόκκινου μπλοκ», συμφώνησε αναγκαστικά να μετριάσει την αντιμεταναστευτική της στάση.

Στις εκλογές της 5^ης Ιουνίου οι δανοί Σοσιαλδημοκράτες είχαν έρθει πρώτοι – παρότι με ελαφρά μικρότερο ποσοστό σε σύγκριση με το 2015, 26,3% έναντι 25,9% – αφήνοντας δεύτερους τους Φιλελεύθερους του απερχόμενου πρωθυπουργού Λαρς Λόκε Ράσμουσεν. Οι 48 έδρες που κέρδισαν, ωστόσο, σε σύνολο 179 του δανέζικου Κοινοβουλίου, επέβαλαν στη Φρεντέριξεν 20 ημέρες διαπραγματεύσεων με τα υπόλοιπα κόμματα του «κόκκινου μπλοκ», που ελέγχει συνολικά 91 έδρες: το Σοσιαλφιλελεύθερο Κόμμα (πρώην ηγέτης του οποίου είναι η Μαργκρέτε Βεστάγκερ, η ευρωπαία επίτροπος Ανταγωνισμού που διεκδικεί την προεδρία της Κομισιόν), το Λαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα και την Κοκκινοπράσινη Συμμαχία. Και όπως επιβεβαιώθηκε από τη 18σέλιδη προγραμματική συμφωνία που δημοσιοποιήθηκε χθες, λίγο προτού επισκεφθεί η Φρεντέριξεν τη βασίλισσα Μαργαρίτα, της επέβαλαν επίσης να χαλαρώσει τη σκληρή στάση που είχαν υιοθετήσει οι δανοί Σοσιαλδημοκράτες την τελευταία τετραετία – άλλωστε, παρότι η ίδια η Φρεντέριξεν είχε δηλώσει πως αυτή ακριβώς ήταν που επέτρεψε στο κόμμα να ανακτήσει την εμπιστοσύνη του λαϊκού εκλογικού κόμματος, μετεκλογικές αναλύσεις έδειξαν πως οι περισσότεροι δυσαρεστημένοι ψηφοφόροι του ακροδεξιού Δανικού Κόμματος, που είδε τα ποσοστά του να κατακρημνίζονται στο 8,7% από 21,3% το 2015, ψήφισαν αυτή τη φορά Φιλελεύθερους.

Σε κάθε περίπτωση, η νέα πρωθυπουργός της Δανίας συμφώνησε να εγκαταλείψει σχέδιο της προηγούμενης κυβέρνησης (η οποία είχε τη στήριξη της Ακροδεξιάς) να μεταφέρονται στο ακατοίκητο νησί Λίντχολμ οι «ανεπιθύμητοι» πρόσφυγες, όσοι βλέπουν το αίτημά τους για παροχή ασύλου να απορρίπτεται επειδή έχουν ποινικό μητρώο και αναμένουν να απελαθούν καθώς και όσοι δεν μπορούν να επαναπατριστούν. Συμφώνησε επίσης στην εκ νέου συμμετοχή της Δανίας στο πρόγραμμα μετεγκατάστασης προσφύγων του ΟΗΕ, που είχε ανασταλεί το 2016. Κατά τα λοιπά, η προγραμματική συμφωνία προβλέπει αύξηση των κοινωνικών δαπανών, έπειτα από τις περικοπές δαπανών που είχαν εφαρμόσει αλλεπάλληλες κυβερνήσεις με σκοπό τη μείωση του δημόσιου ελλείμματος και τη δέσμευση να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου κατά 70% έως το 2030 – κάτι που άφησε ιδιαίτερα ικανοποιημένες τις οικολογικές οργανώσεις.

Σε επίπεδο κοινωνικής πολιτικής, η κυβέρνηση της Φρεντέριξεν σκοπεύει να αυξήσει τις δαπάνες για την εκπαίδευση και την υγεία καθώς και τα κοινωνικά επιδόματα που δίνονται στους ασθενέστερους πολίτες και να θέσει ως προτεραιότητα τη μείωση της παιδικής φτώχειας. Οικονομολόγοι εκτιμούσαν προεκλογικά ότι υπάρχει δημοσιονομικό περιθώριο για αύξηση των δαπανών, αρκετοί επεσήμαιναν χθες ωστόσο ότι η προγραμματική συμφωνία περιλαμβάνει «πολλές καλές προθέσεις» αλλά όχι και απτό σχέδιο χρηματοδότησής τους. Η νέα πρωθυπουργός, από την πλευρά της, δεσμεύτηκε ότι θα μετατρέψει τις «ελπίδες» του εκλογικού σώματος σε «πράξεις» και δήλωσε έτοιμη να συνεργαστεί και με άλλα κόμματα σε θέματα όπως η οικονομία. Πριν καν ανακοινώσει πάντως – σήμερα, όπως αναμένεται – τη σύνθεσή της κυβέρνησής της, η Φρεντέριξεν δήλωσε χθες πως θα προτείνει τη Βεστάγκερ – με την οποία δεν φέρεται να διατηρεί τις καλύτερες σχέσεις – για μία νέα θητεία ως ευρωπαία επίτροπος.