Ο Σαίξπηρ, ο Ιησούς, {LF}η Μαρία Κάλλας

Ορμώμενη από την όπερα του Μότσαρτ «Idomeneo», η μητέρα του, σχεδιάστρια μόδας, μεγάλη λάτρις της όπερας και του λυρικού τραγουδιού, επέλεξε να τον ονομάσει Τζεφιρέτι. Ομως εξαιτίας ενός λάθους το επώνυμό του πέρασε ως Τζεφιρέλι και με αυτό το επώνυμο ο Τζιαν Φράνκο Κόρσι Τζεφιρέλι, που πέθανε το περασμένο Σάββατο σε ηλικία 96 ετών, έμελλε να κατακτήσει τον κόσμο της τέχνης μέσα από μνημειώδεις συνεργασίες σε θέατρο και κινηματογράφο, ανάμεσα στις οποίες και εκείνη με τη φίλη του Μαρία Κάλλας, την οποία σκηνοθέτησε στο θέατρο («Tραβιάτα», «Τόσκα»).

Πατέρας του Τζεφιρέλι ήταν ο Οτορίνο Κόρσι, έμπορος υφασμάτων από διαφορετική πόλη και εραστής της μητέρας του, την οποία έχασε όταν ήταν μόλις έξι ετών. H καριέρα του Φράνκο Τζεφιρέλι στο θέατρο και στον κινηματογράφο αρχίζει στα τέλη της δεκαετίας του 1940 στο πλευρό του μέντορά του Λουκίνο Βισκόντι, με τον οποίο είχε μια σχέση πάθους. Ο Τζεφιρέλι υπήρξε βοηθός του Βισκόντι στην πρώτη ταινία του, ένα σπουδαίο νεορεαλιστικό έργο, το «Η γη τρέμει», που παίχτηκε το 1948, ενώ εκτός από τον Βισκόντι σκηνοθέτες δίπλα στους οποίους ο Τζεφιρέλι είχε δουλέψει και μαθητεύσει ήταν ο Ρομπέρτο Ροσελίνι και ο Βιτόριο ντε Σίκα.

Λίγα χρόνια πριν, στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Τζεφιρέλι, έχοντας τελειώσει τις σπουδές του στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Φλωρεντίας, πολέμησε στο πλευρό των παρτιζάνων και μετά τον πόλεμο ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο της Φλωρεντίας. Ομως η παρακολούθηση της ταινίας «Ερρίκος Ε’» του Λόρενς Ολίβιε θα έπαιζε τεράστιο ρόλο στη ζωή του. Του άνοιξε τον δρόμο για τη μεγάλη απόφαση της στροφής του προς το θέατρο.

Ηταν η δουλειά του στο θέατρο εκείνη που σιγά σιγά τον οδήγησε προς την κινηματογραφική σκηνοθεσία. Πριν ακόμα γυρίσει την πρώτη ταινία του, το ξεχασμένο «Camping» (1958), μια αισθηματική κομεντί βασισμένη σε μια ιδέα των πρωταγωνιστών της Νίνο Μανφρέντι και Πάολο Φεράρι, ο Τζεφιρέλι είχε ήδη γίνει όνομα στο θέατρο ανεβάζοντας πολλές παραστάσεις στο Λονδίνο, στη Νέα Υόρκη, στο Παρίσι και στη Ρώμη. Σε πολλές έκανε ο ίδιος τη σκηνογραφία και δεν είναι καθόλου τυχαίο που η μία από τις μόλις δύο υποψηφιότητές του για Οσκαρ είναι για τα σκηνικά της ταινίας «Τραβιάτα» το 1983.

Ομως ήταν η επιτυχία της δεύτερης ταινίας του, «Η στρίγκλα που έγινε αρνάκι», εκείνη που θα καταξίωνε τον Τζεφιρέλι στον κινηματογράφο. Γυρίστηκε με τους Ελίζαμπεθ Τέιλορ και Ρίτσαρντ Μπάρτον (αρχική πρόθεση του Τζεφιρέλι ήταν οι Σοφία Λόρεν – Μαρτσέλο Μαστρογιάνι), έγινε επιτυχία και οδήγησε τον Τζεφιρέλι στη δημιουργία του «Ρωμαίος και Ιουλιέτα» (1968), που θα γινόταν η μεγαλύτερη κινηματογραφική επιτυχία του. Για αυτήν ο Τζεφιρέλι βρέθηκε στην πεντάδα των υποψηφίων για το Οσκαρ σκηνοθεσίας – η μοναδική υποψηφιότητά του σε αυτή την κατηγορία.

Ο ΙΗΣΟΥΣ ΤΗΛΕΣΤΑΡ. Στη δεκαετία του 1970 ο Τζεφιρέλι γύρισε τη μεγαλύτερη επιτυχία γενικότερα της καριέρας του, που ήταν η μίνι τηλεοπτική σειρά «Ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ», μια εύπεπτη, καλογυαλισμένη εκδοχή της ιστορίας του Ιησού Χριστού που αγαπήθηκε από εκατομμύρια και εξακολουθεί να μεταδίδεται την περίοδο του Πάσχα από τα τηλεοπτικά δίκτυα πολλών χωρών. Η σειρά έκανε σταρ τον Ρόμπερτ Πάουελ στον ρόλο του Ιησού, αλλά υπήρξε και η ταφόπλακα της καριέρας του γιατί ο βρετανός ηθοποιός ποτέ δεν έκανε επιτυχία ανάλογη αυτού του θριάμβου.

Μετά την επιτυχία του «Ιησού» ο Τζεφιρέλι επέστρεψε στον κινηματογράφο με πιο σύγχρονα θέματα, όπως το ερωτικό δράμα «Ατελείωτη αγάπη» (ντεμπούτο του Τομ Κρουζ) και το «Τσαμπ», ένα οικογενειακό δράμα πάνω στην προσπάθεια που καταβάλλει ένας πυγμάχος (Τζον Βόιτ) να μεγαλώσει μόνος και σωστά το παιδί του (Ρίκι Σρέντερ). Ωστόσο, το πάθος και η αφοσίωση του Φράνκο Τζεφιρέλι στο θέατρο και στην όπερα δεν επρόκειτο να σταματήσουν ποτέ, παρότι καμία από τις επόμενες ταινίες του («Οθέλλος», «Τραβιάτα», «Νεαρός Τοσκανίνι») δεν έκανε ανάλογη αίσθηση. Εξαίρεση ίσως να αποτελεί η ταινία «Αμλετ», η δυναμική της οποίας οφείλεται κυρίως στον Μελ Γκίμπσον που πρωταγωνιστεί.

Στη δεκαετία του 2000 ο πολιτικός Τζεφιρέλι επισκίασε για ένα διάστημα τον καλλιτεχνικό με τη συμμετοχή του στο κόμμα Forza Italia του Σίλβιο Μπερλουσκόνι. Τελευταία ταινία του είναι το «Κάλλας για πάντα», ένας φόρος τιμής προς τη φίλη του Μαρία Κάλλας, την οποία υποδύεται η Φανί Αρντάν.

Η προσωπική ζωή του υπήρξε άστατη και από τη στιγμή που έγινε γνωστή η ομοφυλοφιλία του, το 1993, ο Τζεφιρέλι σταμάτησε να μιλά για τη ζωή του, για την οποία είχε ήδη πει πολλά στην αυτοβιογραφία του που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1988 (εκδόσεις Αστάρτη).