Ο Ντίλαν του Σκορσέζε

Ο Μάρτιν Σκορσέζε, μετά το «No direction home» (2005), «ακολουθεί» τον Μπομπ Ντίλαν και στην περιοδεία του «Rolling Thunder Revue», το φθινόπωρο του 1975, και μας παρουσιάζει μια ταινία όχι μόνο για τον δημιουργό, αλλά και για την εποχή του. Το «Rolling Thunder Revue: A Bob Dylan Story by Martin Scorsese» ανέβηκε από χθες στην πλατφόρμα του Netflix. Ο αριστοτέχνης σκηνοθέτης παρουσιάζει μέσα από επίκαιρα της εποχής και το υλικό από τις live εμφανίσεις του Ντίλαν και της παρέας των μουσικών, ποιητών και συγγραφέων που τον ακολούθησαν, την απελευθερωμένη καλλιτεχνική τους έκφραση.

Η απαρχή της ιδιάζουσας περιοδείας έγινε τον Μάιο του 1975, όταν μετά τον χωρισμό του από τη Σάρα Λόουντς ο Μπομπ Ντίλαν πέρασε έξι εβδομάδες στη Νότια Γαλλία ως φιλοξενούμενος του καλλιτέχνη Ντέιβιντ Οπενχαϊμ. Ο οικοδεσπότης του τον ξενάγησε στην Καμάργκ, μια περιοχή κοντά στα Πυρηναία όρη με αλατωρυχεία, άγρια άλογα και ένα χωριό, το Σεν Μαρί ντε λα Μερ, όπου κάθε χρόνο κατέφθαναν από όλη την Ευρώπη τα καραβάνια των Ρομά για το προσκύνημα της προστάτιδας τους, Αγίας Σάρας. Ο Ντίλαν αργότερα, είπε ότι η λιτανεία που παρακολούθησε τη νύχτα των 34χρονων γενεθλίων του, με τους Ρομά να βγάζουν από τη θάλασσα το ομοίωμα της αγίας τους προς την ακτή και να τους ακούει να τραγουδάνε συνδεόταν με τους στίχους του τραγουδιού «One More Cup of Coffee» που είδε στο όνειρό του. Ωστόσο, η νύχτα της Αγίας Σάρας στην Καμάργκ ήταν κάτι περισσότερο από ένα τραγούδι. Ο Ντίλαν είδε στην ελεύθερη σύναξη των ανθρώπων που τους ένωνε η μουσική το δικό του επόμενο βήμα: την περιοδεία του «Rolling Thunder Revue», για την οποία ο Σκορσέζε ζήτησε από τους συνοδοιπόρους του Ντίλαν να μιλήσουν για τις εμπειρίες τους μπροστά στην κάμερά του.

Μετά το ταξίδι στη Γαλλία ο Ντίλαν επέστρεψε στο διαμέρισμά του στο Γκρίνουιτς Βίλατζ κάνοντας κατάδυση στη φολκ παράδοση από την οποία είχε ξεκινήσει  δώδεκα χρόνια πριν. Βρισκόταν μέσα σε κλαμπ και μικρούς κλειστούς χώρους μουσικής και συναναστρεφόταν παλιούς φίλους και καλλιτέχνες όπως οι Ράμπλιν Τζακ Ελιοτ, Μπόμπι Νιούβιρτ, Ρότζερ ΜακΓκιν. Αλλά βρήκε και νέους όπως τη Σκάρλετ Ριβέρα, την οποία πρόσεξε στον δρόμο καθώς την είδε να περιφέρεται με τη θήκη του βιολιού της στον δρόμο.

Η ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΟΥ 1970. Στο μεταξύ ο κόσμος στα μέσα της δεκαετίας του 1970 ήταν ένα χάλι. Ο απόηχος από το σκάνδαλο του Γουότεργκεϊτ είχε προκαλέσει το κλείσιμο της αμερικανικής πρεσβείας στη Σαϊγκόν. Ο Ερυθροί Χμερ είχαν καταλάβει την Καμπότζη και οι εμφύλιοι πόλεμοι μαίνονταν στον Λίβανο και την Ανγκόλα. Ο Ντίλαν εκείνο το διάστημα απείχε από τον πολιτικό σχολιασμό. Ομως η απόφασή του να ανοίξει αυτήν την περιοδεία «Rolling Thunder Revue» με πρώτο σταθμό το Πλίμουθ της Μασαχουσέτης – γη των άγγλων προσκυνητών που έφτασαν το 1620 και ήταν καλοδεχούμενοι από τους ιθαγενείς της φυλής Γουαμπανόαγκ – αποκτούσε ιδιαίτερο νόημα.

Οι χαρακτηριστικές σκηνές της ταινίας του Σκορσέζε εστιάζουν στην Τζόαν Μπαέζ που έβαψε με λευκό μεϊκάπ το πρόσωπό της συνοδεύοντας στο τραγούδι σε όλη την περιοδεία τον Μπομπ Ντίλαν, ο οποίος φορούσε ένα καπέλο με φτερά και λουλούδια, εναρμονισμένος με τον ρόλο του κορυφαίου ενός τσίρκου (ή μπουλουκιού). Στον πρωινό φόρο τιμής που έδωσαν ο Ντίλαν με τον Αλεν Γκίνσμπεργκ πάνω από τον τάφο του Τζακ Κέρουακ. Στον μοναδικό τρόπο που η Τζόνι Μίτσελ τραγούδησε τους στίχους της στο «Coyote» μιλώντας για τη σχέση της με τον Σαμ Σέπαρντ στο σαλόνι του Γκόρντον Λάιτφουτ στο Τορόντο, καθώς ο Ντίλαν και ο ΜακΓκιν παρακολουθούσαν τα δάχτυλά της να αγγίζουν τις χορδές της κιθάρας της. Στα πλάνα χωράνε κι άλλοι: Πάτι Σμιθ, Ρίνγκο Σταρ, Ντένις Χόπερ, Χάρι Ντιν Στάντον, Μπέτι Μίντλερ. Και ο Ζακ Λιβάι, ένας σκηνοθέτης του πειραματικού θεάτρου (off Broadway), με τον οποίο ο Ντίλαν συνεργάστηκε στιχουργικά στο «Isis».

Η περιοδεία «The Rolling Thunder Revue» έγινε στον αντίποδα της μουσικής βιομηχανίας. Ως εμπορικό μοντέλο δεν είχε πιθανότητες να αποφέρει κέρδη. Ο Ντίλαν απείχε από τα πλήθη. Εκτός από δύο μεγάλες συναυλίες που είχε δώσει στο Madison Square Garden και το Χιούστον Αστροντομ για τη συγκέντρωση χρημάτων υπέρ του δικαστικού αγώνα υπεράσπισης του πυγμάχου Ρούμπιν Κάρτερ (έγραψε για εκείνον το «Hurricane»). «Η ζωή δεν είναι για να βρεις τον εαυτό σου ή να βρεις το οτιδήποτε. Εχει να κάνει με το να δημιουργήσεις τον εαυτό σου» λέει ο ίδιος ο Ντίλαν σε μια συνέντευξή του μπροστά στην κάμερα του Σκορσέζε.