Αγία και καταραμένη

Εν αρχή ην η οικογένεια: Ενα από τα δύο-τρία βασικά θέματα της ζωής και της τέχνης, μαζί με τον έρωτα και τον πόλεμο. Στα «Μελίσσια» του Αλέξη Σταμάτη η οικογένεια, αγία ή καταραμένη, αποτελεί όχι μόνο τη βάση, αλλά και την πλοκή του θεατρικού έργου. Αμιγώς μητριαρχική, γίνεται επικίνδυνη, ίσως γιατί στην κορυφή της δομής της βρίσκεται όχι απλώς μια μάνα, αλλά μια βασίλισσα μέλισσα.

Ο Αλέξης Σταμάτης (1960) μετά την αρχιτεκτονική και την επαγγελματική του ενασχόληση με το αντικείμενο των σπουδών του, στράφηκε στη γραφή – ποίηση, μυθιστόρημα, θέατρο. Σήμερα, είκοσι χρόνια μετά την πρώτη του επίσημη εμφάνιση στα ελληνικά γράμματα, συγκαταλέγεται στις σύγχρονες πένες, ενώ έργα του μεταφράζονται και εκδίδονται στο εξωτερικό. Με σταθερό παρόν στη λογοτεχνία και στο θέατρο, καθώς και στην αρθρογραφία, ο συγγραφέας του «Μπαρ Φλομπέρ» παραδίδει επίσης μαθήματα δημιουργικής γραφής.

Τα «Μελίσσια» πρώτα παρουσιάστηκαν σε μορφή θεατρικού αναλογίου («Αναγνώσεις», Εθνικό, 2012), για να εξελιχθούν στη συνέχεια σε μυθιστόρημα (εκδόσεις Καστανιώτη, 2914). Ο κύκλος κλείνει με το ολοκληρωμένο θεατρικό έργο που ανέβηκε στη σκηνή «Νίκος Κούρκουλος» του Εθνικού Θέατρου.

Μέσα στους τέσσερις τοίχους του υπνοδωματίου της κεντρικής ηρωίδας εξελίσσεται αυτή η οικογενειακή ιστορία. Τόπος, τα Μελίσσια, ο τίτλος του έργου, που διαθέτει ωστόσο διττή σημασία. Από τη μια το βόρειο προάστιο και από την άλλη η καλά οργανωμένη κοινωνία των μελισσών, που εκτός από τις εργάτριες και τους κηφήνες διαθέτει τη μία και μοναδική βασίλισσα. Στο θεατρικό του Αλέξη Σταμάτη η «βασίλισσα» ακούει στο όνομα Αγάπη και είναι η μάνα στην κορυφή της οικογενειακής πυραμίδας. Συγγραφέας, διάσημη και άρρωστη, κατάκοιτη πια, προχωρεί σε ανακοινώσεις και εκκαθάριση λογαριασμών. Στο πλάι της έχει έναν άνδρα – συμπαραστάτη, σύμβουλο, νοσοκόμο (;), καθοριστικό για τις εξελίξεις.

Ο Γιώργος Παλούμπης, που ανέλαβε να το σκηνοθετήσει, παίζει με την αλήθεια και το ψέμα, την πραγματικότητα και τη φαντασία, ακολουθώντας τον συγγραφέα. Μέσα στο ρεαλιστικό σκηνικό εισέρχονται σιγά σιγά όλα τα πρόσωπα: Πρώτα η κόρη με τον σύζυγο και γαμπρό της Αγάπης, μετά ο γιος και τέλος ένα κορίτσι που θα λύσει τον κόμπο της οικογένειας ή θα τον σφίξει περισσότερο. Μαζί «μπαίνουν» και οι απόντες: Ο σύζυγος και πατέρας, ο νεκρός γιος – που έχει πεθάνει (αυτοκτόνησε;) -, αλλά και οι τόποι της φαντασίας, ταξίδια του νου ή επινοημένα από το συγγραφικό ταλέντο της μητέρας.

Η παράσταση ακολουθεί τον εσωτερικό ρυθμό των ηρώων, την άνοδο και την πτώση τους, και βασίζεται στο έμψυχο υλικό: Ηθοποιοί έμπειροι, με λεπτές αποχρώσεις, ζωντανεύουν τους οικογενειακούς εφιάλτες, τα πάθη, τα μίση. Η Αγάπη είναι εκεί, η άλλη αγάπη πηγαινοέρχεται, μαζί με τα μυστικά και τα ψέματα που σταδιακά αποκαλύπτονται.

Η σκηνοθεσία του Παλούμπη αναδεικνύει τις αρετές του έργου – έξυπνοι διάλογοι σε ένα παιχνίδι όπου οι λέξεις είναι προσεκτικά βαλμένες, ο χρόνος συμπαγής και ο ποιητικός ρεαλισμός παρών.

Ο Νίκος Χατζόπουλος (Ανδρας), η Μαρία Κεχαγιόγλου (Ειρήνη, η κόρη) και ο Κώστας Βασαρδάνης (Κυριάκος, ο γιος) συνθέτουν ένα ισχυρό υποκριτικό τρίγωνο γύρω από την επιβλητική περσόνα της Αγάπης, στην οποία η Μπέττυ Αρβανίτη προσδίδει, εν πολλοίς, προσωπικά της χαρακτηριστικά. Ο Νίκος Αρβανίτης (Ανέστης, ο γαμπρός) και η Νεφέλη Κουρή (Ιρις, το κορίτσι-έκπληξη του έργου) συμπληρώνουν τη διανομή.

INFO: Σκηνοθεσία:{CR}{ARXTR}Γιώργος Παλούμπης{CR}{ARXTR}Σκηνικά – κοστούμια:{CR}{ARXTR}Νατάσσα Παπαστεργίου{CR}{ARXTR}Φωτισμοί:{CR}{ARXTR}Βασίλης Κλωτσοτήρας{CR}{ARXTR}Μουσική:{CR}{ARXTR}Νίκος Κυπουργός{CR}{ARXTR}Ερμηνείες:{CR}{ARXTR}Μπέττυ Αρβανίτη, Νίκος Χατζόπουλος, Μαρία Κεχαγιόγλου, Κώστας Βασαρδάνης, Νεφέλη Κουρή, Νίκος Αρβανίτης{CR}{ARXTR}Παραστάσεις: {CR}{ARXTR}Εθνικό Θέατρο – Σκηνή «Νίκος Κούρκουλος», Tετάρτη & Κυριακή στις 18.00, Πέμπτη – Σάββατο 21.00. Εως 16/6.

Το παρασκήνιο της Τρίτης

Δίδυμη γραφή

Αποτελούν το μοναδικό συγγραφικό δίδυμο και η διάρκειά τους, πάνω από τρεις δεκαετίες, σε συνδυασμό με την επιτυχημένη τους πορεία, δεν αφήνει περιθώρια αμφισβήτησης. Ο Μιχάλης Ρέππας και ο Θανάσης Παπαθανασίου κρατούν τη σκυτάλη που παρέλαβαν από τη χρυσή γενιά των προκατόχων τους: Αλέκος Σακελλάριος – Χρήστος Γιαννακόπουλος, Νίκος Τσιφόρος – Πολύβιος Βασιλειάδης, Ασημάκης Γιαλαμάς – Κώστας Πρετεντέρης.
Την Παρασκευή, που κάνει πρεμιέρα το καινούργιο τους θεατρικό, ένα αφιέρωμα στον παλιό ελληνικό κινηματογράφο και τον Φιλοποίμενα Φίνο με τον τίτλο «Το δικό μας σινεμά», εγκαινιάζεται μαζί κι ένας νέος χώρος, βγαλμένος επίσης από το παρελθόν: το θερινό θέατρο Αλσος.
Το δίδυμο που ξεκίνησε να συνεργάζεται το 1987, όταν τους «πάντρεψε» η Αννα Βαγενά, βρήκε πολύ σύντομα την εσωτερική του ισορροπία, μια που τα κοινά τους στοιχεία αποδείχτηκαν και πολλά και ισχυρά. Αρχισαν να γράφουν μικρά νούμερα στην αρχή, θέατρο, τηλεοπτικά και κινηματογραφικά σενάρια στη συνέχεια με ένα χιούμορ καινούργιο, πρωτότυπο, βγαλμένο μέσα από την τρέχουσα πραγματικότητα.
Βασισμένοι στο παραδοσιακό είδος της κωμωδίας, έγραψαν και συνεχίζουν να γράφουν πάνω στους ηθοποιούς, όπως έκαναν και οι «παππούδες» τους. Στην πορεία τους καθοριστικός ήταν ο ρόλος προσώπων και συγκυριών. Από τη μια ο Σταμάτης Φασουλής με τον οποίο συνεργάστηκαν στους «Μπαμπάδες με ρούμι» και αργότερα στο «Βίρα τις άγκυρες» και από την άλλη η ιδιωτική τηλεόραση που αγκάλιασε τις τηλεοπτικές τους σειρές, άνοιξαν για το δίδυμο των Ρέππα-Παπαθανασίου έναν δρόμο που αποδείχθηκε μακρύς. Ποιος δεν θυμάται τις κλασικές πλέον «Τρεις Χάριτες» ή το «Δις εξαμαρτείν», το κινηματογραφικό και τηλεοπτικό «Safe Sex» και πόσα ακόμα.
Πολυγραφότατοι, με σταθερό παρόν κάθε χρόνο, προφανώς και δεν απέφυγαν ευκολίες και επαναλήψεις στις παραγωγές τους, ενώ ορισμένες απόπειρες προς το κοινωνικό δράμα δεν απέδωσαν («Ο Εβρος απέναντι»). Η κωμωδία παραμένει η ναυαρχίδα τους και μαζί η συνεργασία με μια σειρά ηθοποιών που ανέδειξαν τις δουλειές τους και αναδείχθηκαν από αυτές.
Μετά «Το δικό μας σινεμά», που από αυτή την εβδομάδα σηκώνει την αυλαία του, το συγγραφικό δίδυμο είναι έτοιμο και για την προσεχή θεατρική σεζόν. Είναι η «Σκούπα» στο Γκλόρια και μια νέα παραγωγή – παραγγελία του Εθνικού Θεάτρου επικεντρωμένη στις ανησυχίες τριών εφήβων.