Οι αλλαγές στον Ποινικό Κώδικα

Στην ψήφιση του Ποινικού Κώδικα και του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, με τις διατάξεις των οποίων αλλάζει άρδην το τοπίο στην απονομή του ποινικού δικαίου στη χώρα μας έπειτα από σχεδόν επτά δεκαετίες, στοχεύει η κυβέρνηση με τα δύο αυτά νομοθετήματα που κατατέθηκαν ήδη στη Βουλή και αναμένεται να συζητηθούν ενώπιον της Ολομέλειας του Σώματος μέχρι το τέλος της εβδομάδας.

Υστερα από νομοπαρασκευαστικές εργασίες που διήρκεσαν χρόνια και τη δημόσια διαβούλευση να έχει τελειώσει από καιρό, τα δύο κρίσιμα αυτά νομοθετήματα έφτασαν στη Βουλή, η απόφαση της οποίας θα αποτελέσει «γέφυρα» για την εφαρμογή τους.

Η ψήφιση των Κωδίκων αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον, καθώς η εφαρμογή τους θα επηρεάσει και εκκρεμείς ποινικές δίκες, αφού δικαστές, δικηγόροι και κατηγορούμενοι αναμένουν να ξεκαθαρίσει το νομοθετικό τοπίο, που θα αποτελέσει και τη βάση για την κρίση όλων αυτών των υποθέσεων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι σειρά διατάξεων που είχαν προκαλέσει επικρίσεις κατά τη μακρά διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, την οποία είχε ανακοινώσει ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου, βελτιώθηκαν επί της ουσίας από τις νομοπαρασκευαστικές επιτροπές, προκειμένου το τελικό αποτέλεσμα να έχει την αναγκαία και απαραίτητη συναίνεση για δύο νομοθετήματα καθοριστικής σημασίας για το σύστημα ποινικής αντιμετώπισης των εγκλημάτων.

«Οι Κώδικες συνιστούν μια προσπάθεια επίτευξης αντεγκληματικών και εγγυητικών για τα δικαιώματα στόχων με την ανανέωση της ύλης τους έπειτα από 70 χρόνια και τη βελτίωση του ποινικού συστήματος. Ταυτόχρονα, συνιστούν και ένα εγχείρημα εκσυγχρονισμού του συστήματος ποινών κατά τα ευρωπαϊκά πρότυπα, βρίσκοντας το σημείο ισορροπίας στο φαινόμενο της υπερβολικής αυστηρότητας στην απειλούμενη ποινή και της υπερβολικής επιείκειας κατά την εκτέλεσή της» επισημαίνεται σε ανακοίνωση του υπουργείου Δικαιοσύνης.

Συγκεκριμένα, σε σχέση με ό,τι είχε δοθεί στη δημόσια διαβούλευση πραγματοποιήθηκαν, ενδεικτικά, και οι εξής βελτιώσεις:

– Περιλήφθηκε ειδική διάταξη αυστηρής τιμώρησης του ρατσιστικού εγκλήματος.

– Ορίστηκε αυστηρότερο πλαίσιο ποινής για τους διευθύνοντες εγκληματικές οργανώσεις (κάθειρξη έως 15 έτη) και βελτιώθηκαν νομοτεχνικά οι σχετικές διατάξεις.

– Προβλέπεται ποινή της κάθειρξης για τη δωροδοκία πολιτικών προσώπων και εναρμονίστηκαν οι διατάξεις προς τις διεθνείς συμβάσεις που δεσμεύουν τη χώρα.

– Βελτιώθηκαν νομοτεχνικά και συντονίστηκαν οι διατάξεις για την αναστολή εκτέλεσης της ποινής, την κατ’ οίκον έκτιση της ποινής, την παροχή κοινωφελούς εργασίας, την υφ’ όρον απόλυση και τη μεταχείριση των ανηλίκων.

– Προβλέφθηκε η αυτεπάγγελτη δίωξη της κακουργηματικής απιστίας και στον ιδιωτικό τομέα προς αποφυγήν τυχόν καταχρήσεων, κυρίως εκ μέρους οργάνων της διοίκησης μεγάλων επιχειρήσεων και οργανισμών.

– Εντάχθηκαν στο άρθρο περί βιασμού και οι λοιπές (πλην του εξαναγκασμού με σωματική βία ή απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας) μορφές βιασμού, με αναλογική κλιμάκωση των απειλούμενων ποινών.

– Εγκλήματα όπως η κλοπή και η φθορά προβλέφθηκε ότι θα διώκονται καταρχήν αυτεπαγγέλτως, ώστε να εξυπηρετηθούν πρακτικές ανάγκες (σύλληψη επ’ αυτοφώρω κ.λπ.), με τη δυνατότητα όμως της εκ των υστέρων παύσεως της ποινικής δίωξης αν υποβάλει σχετική δήλωση ο ίδιος ο παθών.

Σε ό,τι αφορά τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας, διευρύνεται ο ρόλος των εισαγγελικών λειτουργών. Τέλος, θεσπίστηκε ως αναγκαία και σύγχρονη αξίωση ο ειδικός τρόπος έναρξης της προθεσμίας αναίρεσης ύστερα από ειδοποίηση με e-mail.

Κεντρικός άξονας των δύο προωθούμενων νομοθετημάτων, την εφαρμογή των οποίων αναμένουν και εκατοντάδες κρατούμενοι, είναι ο εξορθολογισμός των ποινών και ο εκσυγχρονισμός ενός ποινικού συστήματος που εφαρμόστηκε το 1950 και εκ των πραγμάτων υπάρχει ανάγκη να εκσυγχρονιστεί.

Σε κάθε περίπτωση, όπως επισημαίνεται και από την πλευρά νομικών και δικαστικών λειτουργών, πρόκειται να συμβάλουν καθοριστικά στην επιτάχυνση της απονομής της δικαιοσύνης, με ευεργετικές συνέπειες στην οικονομική και κοινωνική ζωή, αλλά και στη βελτίωση των συνθηκών ζωής στις φυλακές.