Ο γόρδιος δεσμός καταλήγει στο Προεδρικό

Σε κρίσιμο και καθοριστικό παράγοντα για τις εξελίξεις που δρομολογήθηκαν χθες,μετά την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για την επιλογή νέας ηγεσίας στον Αρειο Πάγο, εξελίσσεται ο ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Οπως όλα δείχνουν, εκ του συνταγματικού του ρόλου ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι το πρόσωπο εκείνο που θα κληθεί να λύσει τον γόρδιο δεσμό για την ολοκλήρωση της πρωτόγνωρης για την ιστορία της Δικαιοσύνης, όπως εξελίσσεται, διαδικασία επιλογής για τις κορυφαίες θέσεις του προέδρου και του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου.

Η κυβέρνηση τελικά, παρά τη θύελλα των αντιδράσεων σε πολιτικό, νομικό και συνταγματικό επίπεδο και μετά την… επιστροφή του μηνύματος συναίνεσης που απηύθυνε ο υπουργός Δικαιοσύνης Μιχάλης Καλογήρου, προχώρησε χθες το μεσημέρι στην ανάδειξη της νέας ηγεσίας στον Αρειο Πάγο. Μετά την επιλογή για την Προεδρία και την Εισαγγελία του Αρείου η σκυτάλη περνά στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, καθώς για να αποκτήσει σάρκα και οστά η απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου θα πρέπει να εκδοθεί το απαιτούμενο προεδρικό διάταγμα. Οπως αποφασίστηκε, στις δύο ηγετικές θέσεις του Ανωτάτου Δικαστηρίου προωθούνται η Δήμητρα Κοκοτίνη και η Ειρήνη Καλού, αντιπρόεδροι και οι δύο μέχρι σήμερα του Αρείου Πάγου.

Τα σενάρια. Ωστόσο, αυτό είναι κάτι που δεν προβλέπεται να γίνει άμεσα. Κι αυτό γιατί μέχρι τις 30 Ιουνίου που λήγει η θητεία της σημερινής ηγεσίας της Δικαιοσύνης – αποχωρούν λόγω συμπληρώσεως ορίου ηλικίας ο πρόεδρος του Αρείου Πάγου Βασίλειος Πέππας και η εισαγγελέας του Ανώτατου Δικαστηρίου Ξένη Δημητρίου – ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν αναμένεται να υπογράψει τέτοιο διάταγμα. Θα ακολουθήσει την ίδια ακριβώς τακτική που είχε επιλέξει και στο παρελθόν, όταν το 2016 και τότε η κυβέρνηση είχε προχωρήσει σε πρόωρη επιλογή της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου. Ο Προκόπης Παυλόπουλος, παρά την απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για την επιλογή της εισαγγελέως Ξένης Δημητρίου στην κορυφή της πυραμίδας της ποινικής Δικαιοσύνης, δεν υπέγραψε το προεδρικό διάταγμα παρά μόνο μετά την 30ή Ιουνίου και την αποχώρηση από το τιμόνι της εισαγγελίας  της Ευτέρπης Κουτζαμάνη.

Μετά τις 30 Ιουνίου και ενώ η χώρα θα βρίσκεται στην καρδιά της προεκλογικής περιόδου, η στάση του Προέδρου της Δημοκρατίας εκτιμάται ότι θα καθοριστεί με αποκλειστικό γνώμονα την απαρέγκλιτη τήρηση και την πιστή εφαρμογή του Συντάγματος, καθώς ο Προκόπης Παυλόπουλος, λόγω και της επιστημονικής και ακαδημαϊκής του ταυτότητας, γνωρίζει καλύτερα από τον καθένα και τις παραμέτρους σε τόσο ευαίσθητα και θεσμικά ζητήματα που αγγίζουν τον πυρήνα του Καταστατικού Χάρτη της χώρας. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι μέχρι και την ημερομηνία διεξαγωγής των εκλογών, όπως εκτιμάται, δεν θα υπάρξει υπογραφή προεδρικού διατάγματος για να υλοποιηθούν οι  αποφάσεις του Υπουργικού Συμβουλίου.

Το κρίσιμο διάστημα φαίνεται ότι αρχίζει να… τρέχει μετά το εκλογικό αποτέλεσμα, καθώς τότε και πάλι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει τον κομβικό ρόλο και θα πρέπει να αποφασίσει αν τελικά θα προσυπογράψει το επίμαχο διάταγμα. Σύμφωνα με απόψεις που έχουν διατυπώσει συνταγματολόγοι, δεν υπάρχει «δεσμία αρμοδιότητα» του Προέδρου  ως προς την υπογραφή του Διατάγματος, κυρίως λόγω της θεσμικής ιδιαιτερότητας, μέσα στην οποία κινήθηκε η όλη διαδικασία των κρίσεων στην Δικαιοσύνη. Ετσι, εκ του Συντάγματος, όπως αναφέρουν οι ίδιες πηγές, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει δύο δυνατότητες: είτε να υπογράψει το προεδρικό διάταγμα, οπότε να κλείσει και το θέμα της επιλογής ηγεσίας στη Δικαιοσύνης, είτε να το αναπέμψει στο νέο Υπουργικό Συμβούλιο που θα προκύψει από την επικείμενη εκλογική διαδικασία.

ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ. Η είδηση πάντως για τη σύγκληση του Υπουργικού Συμβουλίου με επίκεντρο το μείζον ζήτημα της ηγεσίας της Δικαιοσύνης, που αναδεικνύεται και κεντρικό στο πλαίσιο της πολιτικής αντιπαράθεσης, στον δρόμο προς τις εκλογές, προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, αντιδράσεις εκ μέρους των κομμάτων της αντιπολίτευσης, που έθεταν ζήτημα συνταγματικής νομιμότητας.

Ο τομεάρχης σε θέματα Δικαιοσύνης της ΝΔ Νίκος Παναγιωτόπουλος, μιλώντας στον ραδιοφωνικό σταθμό Παραπολιτικά, αφού αναφέρθηκε στον ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας είπε χαρακτηριστικά: «Δεν έχουμε σχεδιάσει τι θα κάνουμε με την ηγεσία της δικαστικής εξουσίας. Στη διαδικασία της επιλογής υπάρχει ο εξής ένας κανόνας στο Σύνταγμα και δεν εξαρτάται από κανένα κόμμα να νταραβεριστεί με κανένα άλλο, προκειμένου να πάμε σε ένα άλλο σύστημα επιλογής. Να ακολουθήσουμε το Σύνταγμα λοιπόν… πάνω από όλα είναι το Σύνταγμα και καλό είναι να το σεβόμαστε και ιδίως όταν κυβερνάμε».

Για «φτηνές μεθοδεύσεις, που προσβάλλουν βαθιά τη Δικαιοσύνη και φέρνουν σε εξαιρετικά δύσκολη θέση τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας» μίλησε ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Και προχωρώντας στην επόμενη μέρα πρόσθεσε πως ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει θεσμική υποχρέωση να μη συμπράξει σε μεθοδεύσεις, αλλά να διασφαλίσει την εφαρμογή του Συντάγματος.

ΟΙ ΝΕΟΙ ΠΟΙΝΙΚΟΙ ΚΩΔΙΚΕΣ. Στο στάδιο της κοινοβουλευτικής διαδικασίας αναμένεται να βρεθούν την επόμενη εβδομάδα ο Ποινικός Κώδικας και ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας, με τις διατάξεις των οποίων αλλάζει άρδην το τοπίο στην απονομή του ποινικού δικαίου ύστερα από σχεδόν επτά δεκαετίες. Επειτα από νομοπαρασκευαστικές εργασίες που κράτησαν χρόνια, τα δύο κρίσιμα νομοθετήματα παίρνουν τον δρόμο για τη Βουλή έχοντας όπως όλα δείχνουν, και τη συναίνεση των κομμάτων.

Οι «καυτές» υποθέσεις που εκκρεμούν στην ποινική Δικαιοσύνη

Υποθέσεις όπως η Novartis, ο ρόλος που φέρεται να έπαιξε ο Μανώλης Πετσίτης, οι προσλήψεις στο ΚΕΕΛΠΝΟ, αλλά και οι δύο τραγωδίες στο Μάτι και στη Μάνδρα, που κατέδειξαν την ένδεια του κρατικού μηχανισμού και στοίχισαν τη ζωή σε δεκάδες συμπολίτες μας, αποτελούν τους τελευταίους μήνες πεδίο ερευνών για τη Δικαιοσύνη. Οι υποθέσεις αυτές όμως έχουν αποτελέσει και πεδίο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης, με αποτέλεσμα οι όποιοι χειρισμοί της Δικαιοσύνης να πυροδοτούν αντιδράσεις ένθεν κακείθεν.

Δεν είναι τυχαίο εξάλλου ότι ο «πόλεμος» αυτός έχει προκαλέσει πολλές φορές παρεμβάσεις των δικαστικών και εισαγγελικών ενώσεων θυμίζοντας προς κάθε πλευρά τον συνταγματικά αυτονόητο σεβασμό στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.

ΦΑΚΕΛΟΣ ΝΟVARTIS. Σε πλήρη εξέλιξη η έρευνα για την υπόθεση Novartis, που διενεργεί η εισαγγελέας Διαφθοράς Ελένη Τουλουπάκη. Με ενδιαφέρον αναμένεται πλέον η αποτίμηση των φακέλων που αφορούν πέντε πολιτικά πρόσωπα για τα οποία οι εισαγγελείς δεν έχουν ακόμα καταλήξει για το ποιες θα είναι οι επόμενες δικονομικές τους ενέργειες. Αγνωστο μάλιστα παραμένει αν θα έχουν ολοκληρώσει το «δεύτερο πακέτο» των δικογραφιών για τα πολιτικά πρόσωπα πριν από τη διάλυση της Βουλής ενόψει των εκλογών, καθώς εν μέσω προεκλογικής περιόδου, όπως έγινε και στις ευρωεκλογές, οι εισαγγελείς εκτιμάται ότι δεν θα προχωρήσουν σε κάποια ενέργεια για να μην υπάρξει πολιτική εκμετάλλευση από τη μία ή την άλλη πλευρά.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΕΤΣΙΤΗ. Στην προκαταρκτική εξέταση βρίσκεται και η έρευνα που διατάχθηκε από την εισαγγελέα του Αρείου Πάγου Ξένης Δημητρίου για τα δημοσιεύματα των «ΝΕΩΝ» και του «Βήματος» για τον ρόλο του Μανώλη Πετσίτη που φέρεται να είχε στενές σχέσεις με στελέχη της κυβέρνησης.

Αντίθετα, υπάρχουν άλλες εκκρεμείς υποθέσεις με πολιτικό πρόσημο, για τις οποίες έχει κινηθεί ποινική δίωξη και βρίσκονται στα χέρια των ανακριτών. Βαρύτατα κακουργήματα έχει αποδώσει η Εισαγγελία Διαφθοράς εις βάρος πέντε ατόμων για προσλήψεις στο ΚΕΕΛΠΝΟ, ενώ ποινικές διώξεις με την κατηγορία της απιστίας σε βαθμό κακουργήματος αντιμετωπίζουν δεκάδες τραπεζικά στελέχη και πρώην υπεύθυνοι των κομματικών ταμείων ώς το 2011, σχετικά με τα δάνεια των κομμάτων, τα οποία είχαν δοθεί με την εγγύηση των μελλοντικών κρατικών επιχορηγήσεων.

Στο στάδιο της ανάκρισης βρίσκεται και η υπόθεση για τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι, που πλήρωσαν με τη ζωή τους 102 άνθρωποι, καθώς και για την πλημμύρα στη Μάνδρα με 25 νεκρούς.