Το τσεκούρι του Μερκαντέρ, η εκτέλεση του Μπιν Λάντεν

Ενα σκουριασμένο τσεκούρι φιγουράρει μέσα σε μια γυάλινη προθήκη επενδυμένη με ακριβό κόκκινο ύφασμα. Μια μαύρη τσάντα – χαρτοφύλακας ανοιχτή αποκαλύπτει τον περίεργο τεχνολογικό εξοπλισμό της, ένα ανδρικό παπούτσι στη σόλα του έχει καλώδια, αλλά και μια υπέροχη Aston Martin σε περίοπτη θέση. Αυτά είναι μερικά από τα δέκα χιλιάδες εκθέματα που μπλέκουν την πραγματικότητα με τον μύθο και την κινηματογραφική φαντασία και βρίσκονται πια στο ολοκαίνουργιο κτίριο του Μουσείου Κατασκοπείας στην Ουάσιγκτον. Τα ιδιαίτερα αντικείμενα μεταφέρθηκαν από το κτίριο Le Droit του 1875, όπου φιλοξενούνταν μέχρι πριν από λίγες ημέρες, στη γειτονιά Penn Quarter της πόλης – απέναντι από το παλιό Γραφείο Διπλωματών Ευρεσιτεχνίας -, σε μια ολοκαίνουργια μοντέρνα κατασκευή. Πρόκειται για ένα γωνιώδες, μαύρο, ογκώδες κτίριο, με λοξές κόκκινες κολόνες και ζιγκ – ζαγκ γυάλινο τοίχο, στην ιστορική πλατεία L’ Enfant Plaza, στο νοτιοδυτικό τμήμα της Ουάσιγκτον. Η νέα αφήγηση της ιστορίας της κατασκοπείας – της κινηματογραφικής αλλά και της πραγματικής – έχει σχεδιαστεί από το διεθνές αρχιτεκτονικό γραφείο Rogers Stirk Harbour + Partners. Το «σπίτι» των πρακτόρων φιλοξενεί περισσότερες και πιο πλούσιες ιστορίες γύρω από την κατασκοπεία.

Ο ΕΡΕΥΝΗΤΗΣ. Στα 3.251 τετραγωνικά μέτρα του εκθεσιακού χώρου, τα οποία απλώνονται σε διάφορα επίπεδα του κτιρίου, τα εργαλεία και ο εξοπλισμός των μυστικών πρακτόρων αποκτήθηκαν ύστερα από την επίμονη και κοπιαστική έρευνα του Κιθ Μέλτον. Πρόκειται για έναν επιχειρηματία από τη Φλόριντα, ο οποίος ξόδεψε χρόνο και χρήμα για να τα αποκτήσει. Ταξίδευε σε όλα τα μέρη του κόσμου για 45 χρόνια προκειμένου να συλλέξει αντικείμενα που σχετίζονταν με την κατασκοπεία και τους μυστικούς πράκτορες. Οι επισκέπτες μπορούν να δουν – εκτός από το τσεκούρι του Ραμόν Μερκαντέρ, ο οποίος δολοφόνησε τον Τρότσκι, ή τα λευκώματα της Μάτα Χάρι – γυαλιά με κρυφές κάμερες και στιλό – περίστροφα ή αναπτήρες – φωτογραφικές μηχανές και κραγιόν – πολυεργαλεία. Ολα εκείνα τα gadgets τα οποία είναι απαραίτητα εργαλεία για επικίνδυνες αποστολές, αλλά έχουν τη δυνατότητα να μετατρέπονται, γρήγορα και εύκολα, σε φονικά όπλα. Ο,τι έχει δει δηλαδή κάποιος σε κατασκοπικές ταινίες μπορεί να το απολαύσει στο νέο μουσείο, αρκεί να διαθέσει 23 δολάρια που στοιχίζει το εισιτήριο – ανάμεσά τους και μια διαδραστική εγκατάσταση με το χρονικό της εκτέλεσης του Οσάμα μπιν Λάντεν στις 2 Μαΐου 2011.

Η ξενάγηση ξεκινάει ανάποδα, αφού οι επισκέπτες οδηγούνται από τον τελευταίο όροφο του κτιρίου στο ισόγειο «ταξιδεύοντας» από την εποχή της αρχαίας Ελλάδας και της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, την αμερικανική επανάσταση, τον αμερικανικό εμφύλιο πόλεμο, τους δύο παγκοσμίους πολέμους, τον Ψυχρό Πόλεμο, έως τη σύγχρονη πλευρά της κατασκοπείας. Οπως είπε ο Ιβαν Χάρμπουρ, ένας από τους αρχιτέκτονες που μετείχαν στην κατασκευή αυτού του ξεχωριστού οικήματος, «θέλαμε κατά κάποιον τρόπο να εκφράσουμε στο κτίριο την κατασκοπική δράση. Η κατασκοπεία είναι μια ανθρώπινη δραστηριότητα και μία από τις πιο παλιές δραστηριότητες των ανθρώπων». Αξίζει να σημειωθεί ότι, εκτός από την ενότητα των διάσημων μυστικών πρακτόρων όπως ο σκηνοθέτης Τζον Φορντ ή η ηθοποιός Μάρλεν Ντίτριχ, το μουσείο διαθέτει ειδικό εκθεσιακό χώρο, θέατρο, χώρο για μόνιμη έκθεση και χώρο για μελλοντική «Operation Spy».