Είναι το σκάνδαλο Στράχε η κορυφή του παγόβουνου;

Ας δούμε πώς ήταν τα πράγματα στην Αυστρία μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα. Το συντηρητικό Λαϊκό Κόμμα του καγκελάριου Σεμπάστιαν Κουρτς φαινόταν στις δημοσκοπήσεις να συγκεντρώνει περίπου 29% των ψήφων, το Σοσιαλδημοκρατικό γύρω στο 27% και το ακροδεξιό Κόμμα της Ελευθερίας που συμμετέχει στην κυβέρνηση περίπου στο 23% (δηλαδή η πρόβλεψη ήθελε να αυξάνει τους ευρωβουλευτές του από 1 σε 5). Ολα αυτά, βέβαια, μέχρι την προηγούμενη εβδομάδα.

Το βράδυ της Παρασκευής όλος ο κόσμος είδε ένα βίντεο που τραβήχτηκε μυστικά το 2017 σε μια βίλα στην Ιμπιζα και σε αυτό ο επικεφαλής του Κόμματος της Ελευθερίας και αντικαγκελάριος Χάιντς-Κρίστιαν Στράχε έκανε παζάρια με μια γυναίκα που παρουσιαζόταν ως κόρη ρώσου ολιγάρχη. Εκείνη υποτίθεται ότι ήταν διατεθειμένη να προσφέρει 250 εκατομμύρια ευρώ και ο Στράχε της πρότεινε να αγοράσει την εφημερίδα «Kronen Zeitung», η οποία θα υποστήριζε στη συνέχεια το ακροδεξιό κόμμα, εν όψει μάλιστα και των εκλογών που θα γίνονταν λίγο αργότερα. Ως αντάλλαγμα ο αντικαγκελάριος της Αυστρίας της υποσχόταν την παραχώρηση σημαντικών δημόσιων συμβάσεων.

Μετά τη δημοσιοποίηση του βίντεο, ο 49χρονος ακροδεξιός πολιτικός αναγκάστηκε να παραιτηθεί και η χώρα προχωρά σε πρόωρες εκλογές στις αρχές Σεπτεμβρίου. Ο Στράχε είχε κατορθώσει να κάνει πολλούς από τους συμπατριώτες του να ξεχάσουν την εποχή που έκανε παραστρατιωτικές ασκήσεις με ναζί και ως επικεφαλής του Κόμματος των Ελευθέρων τα τελευταία 14 χρόνια, το πήγε από το 11% στο 26% και στη συγκυβέρνηση. Η κατακραυγή στο εσωτερικό της Αυστρίας είναι μεγάλη και οι αναλυτές θεωρούν σίγουρο πως θα επηρεασθούν τα αποτελέσματα των ευρωεκλογών. Το σκάνδαλο φαίνεται να σημαίνει το τέλος του πειράματος που είχε κάνει ο καγκελάριος Κουρτς – και το οποίο είχε επικριθεί έντονα – να αντιμετωπίσει ένα επιτυχημένο ακροδεξιό κόμμα φέρνοντάς το στην κυβέρνηση αντί να το βάλει στο περιθώριο αποξενώνοντας τους ψηφοφόρους του. Χθες παραιτήθηκαν και οι πέντε υπουργοί που ανήκαν στο ακροδεξιό κόμμα, μεταξύ των οποίων οι υπουργοί Εσωτερικών και Εξωτερικών. Ομως δεν είναι μόνο αυτό.

Πολλοί πιστεύουν πως οι εξελίξεις στην Αυστρία θα επηρεάσουν και την εμφάνιση της Ακροδεξιάς σε αρκετές χώρες της Ευρώπης. Πιάνοντας αμέσως τον παλμό η γερμανίδα καγκελάριος Ανγκελα Μέρκελ έσπευσε τη Δευτέρα να κάνει λόγο για «πολιτικούς που ξεπουλιούνται» και να δηλώσει πως «η Ευρώπη πρέπει να αντισταθεί στην Ακροδεξιά, η οποία θέλει να αφανίσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και την προστασία των μειονοτήτων». Αναφερόμενη δε στην πολιτική ομάδα την οποία σκοπεύουν να δημιουργήσουν μετά τις ευρωεκλογές ακροδεξιά και λαϊκιστικά κόμματα στο Ευρωκοινοβούλιο (δηλαδή η ακροδεξιά Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι στην Ιταλία, ο Εθνικός Συναγερμός της Μαρίν Λεπέν στη Γαλλία και η Εναλλακτική για τη Γερμανία) πρόσθεσε: «Εχουμε να αντιμετωπίσουμε λαϊκιστικά ρεύματα, τα οποία σε πολλές περιοχές περιφρονούν τις αρχές μας και θέλουν να καταστρέψουν την Ευρώπη και τις αξίες της».

Οι πολιτικοί από τα μεγάλα κόμματα των ευρωπαϊκών χωρών άρχισαν χθες να καλούν τους ψηφοφόρους να μη στηρίξουν την Ακρα Δεξιά όχι μόνο στην Αυστρία αλλά και αλλού. «Πριν από λίγους μήνες, η Μαρίν Λεπέν έδινε συγχαρητήρια στον Στράχε και έλεγε πόσο καταπληκτικός είναι», δήλωσε ο γάλλος υπουργός Οικονομίας Μπρουνό Λεμέρ. «Τώρα παραιτήθηκε επειδή πουλούσε τις υπηρεσίες του σε ξένες δυνάμεις. Πίσω από το εθνικιστικό κίνημα κρύβεται η υποταγή σε ξένες δυνάμεις». «Είναι γνωστό ότι οι δεξιοί λαϊκιστές αποσταθεροποιούν τη δημοκρατία μας», σχολιάζει η υπουργός Δικαιοσύνης της Γερμανίας Καταρίνα Μπάρλεϊ. «Η υπόθεση Στράχε αποτελεί προειδοποίηση προς όλους τους συντηρητικούς: μη συνεργάζεστε με ακροδεξιούς λαϊκιστές».

Το βίντεο με τα παζάρια, το οποίο ο ίδιος ο Στράχε χαρακτήρισε «απόλυτη καταστροφή», σημαίνει και κάτι άλλο. Η προθυμία του αυστριακού καγκελάριου να εμπλακεί σε διαφθορά έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τη ρητορική της καταγγελίας της διαφθοράς στην οποία επιδίδονται τον τελευταίο καιρό οι λαϊκιστές στην προσπάθειά τους να περιγράψουν την πολιτική ως μια μάχη μεταξύ των τίμιων απλών ανθρώπων και μιας ξεπουλημένης ελίτ. Τώρα πια, έστω και την τελευταία στιγμή πριν από τις κάλπες της Κυριακής, είναι δύσκολο για τον Σαλβίνι και τη Λεπέν να εμφανίσουν τα κόμματά τους ως αξιοσέβαστα, απλά λίγο πιο δεξιά από τα παραδοσιακά κεντροδεξιά κόμματα.

Αρχικά, οι ακροδεξιοί ηγέτες προσπάθησαν να υποτιμήσουν το συμβάν. Ο ηγέτης της Εναλλακτικής για τη Γερμανία Γιοργκ Μέουτεν το χαρακτήρισε «εσωκομματικό θέμα» και «ψευτο-σκάνδαλο». Ομως, παρότι ούτε ο Σαλβίνι ούτε η Λεπέν αναφέρθηκαν στο σκάνδαλο, η περίπτωση Στράχε δίνει στους δημοκρατικούς αντιπάλους τους χρήσιμα επιχειρήματα λίγο πριν από τις εκλογές. «Η συμπεριφορά του Στράχε», λέει ο Μάικλ Σίκχοφερ του αυστριακού Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος, «είναι συμβολική. Είμαστε σίγουροι ότι αποτελεί απλά την κορυφή του παγόβουνου».