ΗχοΔύναμα

Βάινμπεργκ: Συμφωνίες αρ. 2 και 21, Gidon Kremer, Συμφωνική Ορχήστρα της Πόλης του Μπέρμιγχαμ, Kremerata Baltica, Mirga Gražinytė-Tyla, Deutsche Grammophon, 2 cd

Η Mirga Gražinytė-Tyla ανέρχεται με αστρική ταχύτητα σε έναν κόσμο που εξακολουθεί να ανδροκρατείται ίσως όσο κανείς άλλος ακόμα και στις μέρες μας: τη διεύθυνση ορχήστρας. Οι γυναίκες αρχιμουσικοί εξακολουθούν να μετριούνται περίπου στα δάκτυλα, ειδικά εκείνες με διεθνή καριέρα, όπως η Αλσοπ ή η Γιανγκ, μα και η επίσης αστρικά ανερχόμενη ακαταμάχητη Ελληνοαμερικανίδα Carina Canellakis που μόλις ανέλαβε τη διεύθυνση μίας από τις πιο σημαντικές ολλανδικές ορχήστρες, της Φιλαρμονικής της Ραδιοφωνίας των Κάτω Χωρών. Οπως και η Canellakis, έτσι και η Gražinytė-Tyla εγκαινιάζουν τώρα και φιλόδοξα προγράμματα ηχογραφήσεων, στην περίπτωση της δεύτερης με την απαιτητική και ίσως άγνωστη στο ευρύτερο κοινό, πλην σημαντική, συμφωνική μουσική του Βάινμπεργκ. Για ευνόητους λόγους, μία γυναίκα στο πόντιουμ είναι κάτι που σήμερα προκαλεί το ενδιαφέρον της δισκογραφικής βιομηχανίας. Ομως, αν κάποιος σκεφτεί ότι αυτό είναι το καθοριστικό κριτήριο, σφάλει. Εδώ έχουμε μία μουσικό πρωτογενή που έχει πραγματικά κάτι να πει και ξέρει και πώς να το πει. Μία προσωπικότητα ισχυρή, με καθολική εποπτεία στα έργα και την ορχήστρα της, με αξία που ακούγεται από τις πρώτες νότες. Εχοντας στα χέρια της την Ορχήστρα της πόλης του Μπέρμιγχαμ, την ορχήστρα από την οποία ξεκίνησε ο Σάιμον Ρατλ, η Gražinytė-Tyla δίνει αυτή την περίοδο συναυλίες σε μεγάλα μουσικά κέντρα του κόσμου – αυτή την εβδομάδα βρίσκονται στο ιστορικό Θέατρο των Ηλυσίων Πεδίων στο Παρίσι, εκεί που το 1913 ο κόσμος άκουσε για πρώτη φορά την Ιεροτελεστία της Ανοιξης του Ιγκόρ Στραβίνσκι υπό τον Πιερ Μοντέ και καταγράφηκε ένα από τα μεγαλύτερα «επεισόδια» στην ιστορία της μουσικής, όταν το κοινό διχάστηκε από το έργο και επήλθε… σύγκρουση. Επιστρέφοντας όμως στην Gražinytė-Tyla, η επιλογή του ρεπερτορίου, υπήρξε σοφή. Παρά την ποιότητά τους, τα έργα είναι λίαν δυσεύρετα στη δισκογραφία και, εδώ, οι ερμηνείες τους καθηλωτικές. Πρόκειται όμως ταυτόχρονα για μουσική αγώγιμη, που δεν πρέπει να φοβίζει τους επίδοξους ακροατές της. Μια σπουδαία μουσικός μόλις ξεκινά να γράφει μία ελπιδοφόρα σελίδα στην ιστορία της δισκογραφίας, της οποίας πάντως η απήχηση μοιάζει να έχει ήδη κριθεί στις αίθουσες συναυλιών.

Μάλερ: Εβδομη Συμφωνία, Ορχήστρα του Φεστιβάλ της Βουδαπέστης, Ιβαν Φίσερ, Channel Classics Sacd

Οι ηχογραφήσεις του ούγγρου μαέστρου Ιβαν Φίσερ με την Ορχήστρα του Φεστιβάλ της Βουδαπέστης έχουν μία ιδιαιτερότητα: παρά την ευρύτατη – και δικαίως – αποδοχή τους, εμφανίζονται σε πολύ αραιά διαστήματα. Ισως αυτό να σχετίζεται σε ένα βαθμό και με τα πολιτικά προβλήματα που προέκυψαν ανάμεσα στον μαέστρο και την κυβέρνηση της χώρας του. Το πιο πρόσφατο δείγμα πάντως είναι μία ανάγνωση της Εβδομης Συμφωνίας του Μάλερ, που στέκεται ισάξια στο επίπεδο των προηγούμενων ηχογραφήσεων έργων του Μάλερ που έχει κάνει μέχρι σήμερα ο μαέστρος, χτίζοντας έναν κύκλο Μάλερ που πιθανότατα είναι ο πιο μακροχρόνια ηχογραφημένος στη δισκογραφία. Είναι μια ανάγνωση που ασφαλώς θα ικανοποιήσει τόσο τους ανθρώπους που γνωρίζουν βαθιά τον συνθέτη, όσο όμως και εκείνους που θα έρθουν για πρώτη φορά σε επαφή μαζί του. Ο Ιβαν Φίσερ καταπιάνεται με το έργο του Μάλερ εδώ και πολλά χρόνια και αυτό γίνεται αντιληπτό στην καθαρότητα αλλά ταυτόχρονα και τη λεπτομέρεια και τη διεισδυτικότητα της ματιάς του στα τόσο δύσκολα αυτά έργα που καταφέρνει να τα ελέγξει πλήρως και να τα αποδώσει στην ουσία τους – κάτι που πολλοί προσπάθησαν, αλλά σχετικά λίγοι το κατάφεραν. Επίσης, ο Ιβαν Φίσερ, έχει το προνόμιο εξαιρετικής ποιότητας ηχογραφήσεων και μέσου αναπαραγωγής, αφού η Channel έχει την ευφυΐα να τυπώνει αυτές τις ηχογραφήσεις σε SACD, μέσο που μεγιστοποιεί την απόδοση, κάτι με μεγάλη σημασία ειδικά σε τόσο πολύπλοκα δομικά και ηχητικά έργα. Ο Ιβαν Φίσερ δίνει έναν εξαιρετικό Μάλερ που επιπλέον ορισμένες στιγμές ακροβατεί ανανεωτικά στα όρια του ερμηνευτικού main stream των έργων. Την ίδια ώρα, ο μεγαλύτερος αδελφός του, Ανταμ Φίσερ, γνωστός πιο παλιά στους φίλους της μουσικής ιδίως για το σπουδαίο έργο του στον Χάιντν, κάνει τον δικό του κύκλο Μάλερ στο Ντίσελντορφ, όπου εκεί η ιδιαιτερότητα της ανάγνωσης επικρατεί κατά κράτος. Ισως δεν έχουμε προηγούμενο στην ιστορία της δισκογραφίας στο οποίο να έχει υπάρξει τέτοιου είδους ερμηνευτικός ανταγωνισμός, εξαιρετικά καλοδεχούμενος. Αλλά με τις ηχογραφήσεις του Ανταμ Φίσερ στον Μάλερ στις οποίες μόλις προστέθηκε το «Τραγούδι της Γης», θα ασχοληθεί η στήλη την επόμενη εβδομάδα.