«Ενδιαφέροντες καιροί» στην Μπιενάλε Βενετίας

Ενα λευκό σύννεφο εμποδίζει σχεδόν όποιον επιχειρεί να φτάσει στην καρδιά της Μπιενάλε της Βενετίας – στο παλιό ιταλικό περίπτερο στους Κήπους, όπου φιλοξενείται κατά το ήμισυ η κεντρική έκθεση της εικαστικής διοργάνωσης -, καθώς μειώνει σχεδόν την ορατότητα στο μηδέν. Χρειάζεται μόλις λίγα δευτερόλεπτα για να διαλυθεί και να αφήσει λίγες δροσερές – όχι απαραίτητες λόγω καιρού – σταγόνες σε όσους βρίσκονται τριγύρω. Ταυτοχρόνως όμως δεν εξαφανίζεται και η απορία για το αν πρόκειται για έργο τέχνης, η απάντηση βρίσκεται στο εσωτερικό του κτιρίου, εκεί όπου η Λάρα Φαβαρέτο παρουσιάζει αντικείμενα σχετικά με τις διαφορετικές λειτουργίες του εγκεφάλου.

Την ίδια στιγμή που διαλύεται το μυστηριώδες λευκό σύννεφο, αποκαλύπτεται ότι δίπλα στην είσοδο βρίσκονται τρεις μαύρες σακούλες σκουπιδιών, ένα στραπατσαρισμένο χαρτονένιο κουτί και δύο σκισμένοι καμβάδες. Και δεν είναι λίγοι εκείνοι που πλησιάζουν και διστακτικά δοκιμάζουν με το πόδι τους να τα σπρώξουν, κι όταν διαπιστώνουν ότι τα φαινόμενα απατούν, ανακαλύπτουν τη σχετική πινακίδα που ενημερώνει ότι πρόκειται για τα μαρμάρινα έργα του Ανδρέα Λόλη. Λιγότερο ανατρεπτική, αλλά ιδιαιτέρως εντυπωσιακή είναι η υποδοχή και στην Αρσενάλε, τα παλιά νεώρια, όπου φιλοξενείται το δεύτερο μέρος της κεντρικής έκθεσης: το ολοκαίνουργιο μεγάλων διαστάσεων ζωγραφικό έργο του Τζορτζ Κόντο, ο «Διπλός Ελβις», δεσπόζει πάνω στην ειδική επένδυση με την οποία έχει «ντυθεί» ολόκληρη η Αρσενάλε, από ψευδότοιχους που δίνουν την αίσθηση του ξύλου.

Στη φετινή έκθεση που φέρει τον τίτλο «Είθε να ζήσεις σε ενδιαφέροντες καιρούς», υπό την επιμέλεια του Αμερικανού Ραλφ Ρούγκοφ, η μερίδα του λέοντος ανήκει στις εγκαταστάσεις, με τη ζωγραφική να αναμετριέται σχεδόν ισάξια με το βίντεο, και τη φωτογραφία να διεκδικεί αξιόλογο κομμάτι μεταξύ των υπολοίπων, ενώ παρούσα πλέον είναι και η τεχνολογία που σχετίζεται με την τεχνητή νοημοσύνη και την επαυξημένη πραγματικότητα.

Σταχυολογώντας απλώς εικόνες από τα έργα των 79 καλλιτεχνών που εκθέτουν από δύο φορές (μία στην Αρσενάλε και μία στους Κήπους), δεν μπορεί να μη σταθεί κάποιος στα θορυβώδη έργα των Σουν Γιουάν και Πενγκ Γου: μια μαρμάρινη πολυθρόνα – αναφορά στο μνημείο του Λίνκολν -, από το κέντρο της οποίας ένας λαστιχένιος σωλήνας ενεργοποιείται και μαστιγώνει τον αέρα και το διαφανές πλαίσιο στο οποίο βρίσκεται η εγκατάσταση, και ένα ρομπότ που μοιάζει με θηρίο σε διάφανο κλουβί, το οποίο βρυχάται καθώς μαζεύει από το πάτωμα ένα υγρό που μοιάζει με αίμα και το τινάζει ολούθε.

Στα γυάλινα πετάσματα που τρίζουν στον (ηχογραφημένο) ήχο από το πέρασμα του τρένου με τις ξεθωριασμένες αφίσες αγνοούμενων γυναικών, της Τερέζας Μέργκολες, αλλά και στον γεμάτο από σφαίρες τοίχο που μετέφερε στη Βενετία από ένα σχολείο στο Χουάρεζ, την πόλη με ένα από
τα υψηλότερα ποσοστά δολοφονιών στο Μεξικό. Στον γιγαντιαίο «Τρώα» της Γιν Ξιουζέν – έναν άνθρωπο φτιαγμένο από παλιά ρούχα, διπλωμένο στα δύο σε μια αεροπορική πολυθρόνα, η οποία είναι κούφια και προσβάσιμη στο πίσω μέρος της από τον θεατή, παραπέμποντας στον δούρειο ίππο. Και στα ρούχα από πλακάκια ενός παλιού ξενοδοχείου της Βενετίας που έχει απλώσει με συρματόσχοινα πάνω από το κανάλι η Ζάνα Καντίροβα.

Το ελληνικό περίπτερο σε επιμέλεια Κατερίνας Τσέλου, που θα εγκαινιαστεί επισήμως σήμερα παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Μυρσίνης Ζορμπά, έχει κερδίσει θετικές εντυπώσεις και αρκετοί είναι εκείνοι που τολμούν να δοκιμάσουν την εμπειρία να περπατήσουν πάνω στα 20.000 ποτήρια που έχει εγκαταστήσει ο Πάνος Χαραλάμπους, ο οποίος αύριο θα χορέψει πάνω τους. Ξαφνιάζονται από τη λευκή πύλη εισόδου που δημιούργησε ο Ζάφος Ξαγοράρης ανακατασκευάζοντας εκείνη του στρατοπέδου της Μακρονήσου και απορροφώνται από τις ιστορίες των δύο φίλων που παρακολουθεί με άγρυπνο βλέμμα μια πρώην πόρνη (μέσω άλλης οθόνης), όπως προβάλλονται στα βίντεο της Εύας Στεφανή.