«Σε σώζει μόνο αυτός που σε αγαπά άδολα»

Πώς θα εξελιχθεί το συναυλιακό σας καλοκαίρι;

Οπως ξέρετε, οι τελευταίοι δύο δίσκοι είναι δουλειές που έχουν γίνει, ο μεν «Ερωτας αγκάθι» με τη σπουδαία στιχουργό και φίλη Λίνα Νικολακοπούλου, το δε «Da Capo» με την καλλιτεχνική επιμέλεια της επίσης εξαιρετικής ερμηνεύτριας, συνθέτριας και αγαπημένης φίλης Δήμητρας Γαλάνη. Αυτό όλο το υλικό θα πρέπει να το επικοινωνήσουμε, εκτός από δισκογραφικά, και συναυλιακά, μαζί με όλα τα παλαιότερα αγαπημένα τραγούδια μας. Σαν να ξεκινάει το καλοκαίρι τη Δευτέρα από το Βεάκειο με τη «Συναυλία κατά της φτώχειας» που διοργανώνει η Ιερά Μητρόπολις Πειραιώς. Η οικονομική συμμετοχή του κοινού αντιστοιχεί σε γεύματα που θα προσφερθούν στους οικονομικά ασθενέστερους συνανθρώπους μας. Τους ευχαριστώ για την τιμή και κυρίως για την αδιάκοπη προσπάθεια που κάνουν προς αυτή την κατεύθυνση.

«Da Capo» σημαίνει «Από την
αρχή». Αισθάνεστε την ανάγκη
για επανεκκίνηση;

Βέβαια. Βλέποντας τις εξελίξεις σε όλα τα επίπεδα της ζωής μας και της καθημερινότητάς μας, είναι μια καλή στιγμή να επαναπροσδιορίσουμε τα πιστεύω μας, τα ιδανικά μας, τις πεποιθήσεις μας. Να μπολιάσουμε τους προβληματισμούς μας στην τέχνη μας.

Η πορεία ενός καλλιτέχνη ορίζεται μόνο από τις επιλογές του ή είναι συνάρτηση παραγόντων που δεν βρίσκονται στον έλεγχό του;

Οταν στο επίκεντρο της ζωής του καλλιτέχνη βρίσκεται η δημιουργία και όχι απλώς η εκτέλεση, οι επιλογές αποτελούν ουσιαστικό παράγοντα. Παράλληλα, η ζωή ως συνάρτηση πολλών συνισταμένων είναι σαν το ορμητικό ποτάμι που όπως κατεβαίνει κουβαλά μαζί του πολλά υλικά, από πολύτιμα έως και περιττά, και η φύση επιλέγει τα ωφέλιμα. Ετσι και οι άνθρωποι, με τον καιρό συμπεριφερόμαστε ως φύση.

Δηλαδή κάνατε τα βήματα που επιθυμούσατε ή αφήσατε να σας οδηγήσουν τα γεγονότα και η ροή, που βεβαίως ήταν εντυπωσιακά και λαμπερά;

Εκανα αυτό που επιθυμούσα, όμως έμπαινα και στη ροή της πραγματικής ζωής, των ανθρώπων αλλά και της ηλικίας μου. Θα έλεγα ότι ήμουν από την αρχή προσεκτικός αλλά και τυχερός διότι, φτάνοντας στην Αθήνα, στα πρώτα μου βήματα είχα οδηγό μου τον σπουδαίο Γιώργο Χατζηνάσιο. Ετσι το τυχαίο ποτέ δεν ήταν ανάμεσα στη ροή των πραγμάτων.

Αναρωτηθήκατε ποτέ αν η απόλυτη αποδοχή και επιτυχία που ζούσατε – και μάλιστα σε νεαρή ηλικία – δεν διευκόλυναν για να ξεκαθαρίσετε αν θέλατε να προτείνετε κάτι περισσότερο ή διαφορετικό;

Νιώθω ότι είχα τη δύναμη να δώσω τη δική μου ροή στη δημιουργία και ότι πρότεινα κάτι διαφορετικό. Δεν έμεινα κλεισμένος σε μια λαμπερή γυάλα στη βιτρίνα της ελληνικής μουσικής. Αγγιξα και μελέτησα χιλιάδες δίσκους. Ενιωσα πώς βίωναν τη μουσική καλλιτέχνες από όλο τον πλανήτη, μελέτησα την τέχνη και τις τεχνικές τους κι αφέθηκα στα κύματα της καλλιτεχνικής τους έμπνευσης πολλές ημέρες και νύχτες. Ετσι, η συνάφειά μου με εκείνο τον κόσμο της μουσικής συν η μουσική, το φως και τα χρώματα της Ελλάδας έγιναν τα κύτταρα των δικών μου τραγουδιών.

Ανήκετε στην κατηγορία των καλλιτεχνών με εμπορική επιτυχία αλλά και με πολύ προσεγμένες παραγωγές.

Εχω πει προηγουμένως ότι το τυχαίο ποτέ δεν ήταν στο ρεπερτόριο της ζωής μου. Ούτε όμως υπάρχει κανένα πολυδαίδαλο μυστικό πίσω από την επιτυχία. Πλην του ταλέντου και της έφεσης, που είναι αναπόσπαστα στοιχεία στην καλλιτεχνία, το μυστικό είναι η συνεχής μελέτη και η σοβαρή δουλειά. Αυτά, με την παρέλευση του χρόνου, κάνουν και τις απαιτήσεις του ίδιου του καλλιτέχνη πιο αυστηρές.

Πώς εισπράττει ένα παιδί στα 19 του χρόνια αυτόν τον θρίαμβο;

Παρασύρθηκα από μια δίνη επιτυχίας σε μια ηλικία που δεν ήξερα τι είναι αυτό. Κανείς δεν έρχεται στη ζωή για να ζήσει αυτό το πράγμα. Νομίζεις ότι τα ξέρεις όλα, αλλά δεν ξέρεις τίποτα. Το αόρατο χέρι που σε κρατάει όταν πας να πέσεις στον γκρεμό είναι ότι έχεις πάρει κάτι από το σπίτι σου. Η δόξα και ο θρίαμβος έχουν το αντίτιμο της απομόνωσης, της ανασφάλειας, της μοναξιάς. Οταν ζεις αυτές τις μεγάλες αντιθέσεις, φτάνεις σε ένα οριακό ψυχολογικό σημείο.

Νιώσατε ποτέ φόβο ότι θα χάνατε για πάντα αυτό που ζούσατε;

Οχι, διότι ήξερα πού πατούσα, πού στόχευα και πού ήθελα να φτάσω. Είχα κι έχω αυτοπεποίθηση γιατί έχω εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μου λόγω ακριβώς του γεγονότος ότι θεωρώ τη μουσική μια ζώσα ύπαρξη, με την οποία η σχέση πρέπει να είναι ερωτική και έτσι γίνεται και απόλυτα ανταποδοτική.

Ποια είναι η μεγάλη έλλειψη στον ελληνικό μουσικό χώρο και τι, κατά τη γνώμη σας, την προκάλεσε;

Η έλλειψη δεν είναι στον μουσικό χώρο, είναι στους ανθρώπους. Εκείνο που αποτελεί μεγάλο μειονέκτημα στην κοινωνία μας, κατά την εκτίμησή μου, είναι ένα εμφανές έλλειμμα Παιδείας. Η παιδεία όμως είναι ο άξονας της αισθητικής που ορίζει και την πρόσληψη αλλά και την αντίληψη του ανθρώπου στις τέχνες. Οσο για τον χώρο της μουσικής, βρίσκω πως σήμερα η νέα γενιά έχει, και στην Ελλάδα, να παρουσιάσει πολλά υποσχόμενα νέα παιδιά και στη σύνθεση και στην ερμηνεία.

Προτείνατε την τέχνη σας σε μια εποχή οικονομικής ευμάρειας. Σήμερα ο πυρήνας της δημιουργίας σας έχει αλλάξει σε αυτό το θολό τοπίο – σε οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο;

Ολα έχουν αλλάξει πλέον, όμως ο άνθρωπος ως στοιχείο του περιβάλλοντος πρέπει να προσαρμόζεται στις αλλαγές, όταν δεν μπορεί να τις καθορίσει. Ο πυρήνας της δικής μου δημιουργικής προσπάθειας δεν έχει αλλάξει γιατί η ζωή και ο έρωτας ποτέ δεν έπαψαν να υπάρχουν.

Ποια είναι η θυσία μιας απόλυτα επιτυχημένης πορείας σαν τη δική σας;

Υπάρχει ένα καθεστώς το οποίο ένας άνθρωπος που δημιουργεί θα πρέπει να το ακολουθεί. Το «νους υγιής εν σώματι υγιεί» μπορεί να ακούγεται κάπως, αλλά είναι ουσιαστικό για να μπορείς να ανταποκρίνεσαι π.χ. στις απαιτήσεις μιας συναυλίας ή μιας παράστασης, όπως και στις αντοχές που απαιτούνται για να κάτσεις κάτω και να γράψεις μουσική που να έχει κάτι σημαντικό ή έστω αλλιώτικο να πει.

Τι σας έδωσε η τέχνη σας και τι σας πήρε;

Μου έδωσε έναν κόσμο που συνεχώς αλλάζει, που γίνεται διαρκώς και πιο απαιτητικός, πιο προκλητικός και γι’ αυτό ενδιαφέρων έως και ανεπανάληπτος. Μου πήρε την «παιδική αθωότητα», αλλά το δόσιμο ήταν αμφίδρομο.

Πότε νιώσατε τη μαγεία της δουλειάς που επιλέξατε να κάνετε;

Η μαγεία της δουλειάς έχει δύο όψεις, δύο αρώματα, δύο γεύσεις. Η πρώτη είναι εντελώς ιδιωτική. Είναι, για παράδειγμα, η ώρα που έχω τελειώσει ένα τραγούδι και βιώνω έντονα το αίσθημα της ολοκλήρωσης. Είναι η κορύφωση ενός έρωτα. Η μέγιστη ιδιωτική στιγμή. Η άλλη όψη είναι αυτή της συναυλίας, όπου ένα ολόκληρο θέατρο ή στάδιο τραγουδά μαζί σου τα τραγούδια σου. Τόσες χιλιάδες κόσμου βιώνουν μια ανάταση ψυχής που εκπορεύεται από σένα. Ψυχαγωγούνται, δηλαδή, νιώθουν όμορφα, συγκινούνται με τη δική σου μουσική.

Το σκληρό της πρόσωπο;

Ο ανταγωνισμός και η εμπορευματοποίηση της τέχνης. Μοιραία μπαίνεις στο παιχνίδι αυτό αν θες να συμμετέχεις. Διαφορετικά – και ίσως να ήταν ωραίο κάποια στιγμή -, να καθόμαστε με την κιθάρα μας στον καναπέ και να τραγουδάμε για μας, όπως ξεκινήσαμε κάποτε. Αλλά έχει και ένα άλλο σκληρό πρόσωπο η τέχνη: είναι μια πλανεύτρα ξεμυαλίστρα συλφίδα που σου τάζει τα πάντα και σε κάνει να νιώθεις ότι με αυτήν τη δύναμη μπορείς ν’ αλλάξεις τον κόσμο. Λες, αυτή είναι η δύναμη της μουσικής. Και όμως, δεν τον αλλάζει. Είναι μια πλάνη. Μόνο παρηγορεί και καθησυχάζει.

Σε προσωπικό επίπεδο;

Οταν οι γονείς μου έζησαν τη βαρβαρότητα της τουρκικής εισβολής που τους εξανάγκασε, όπως και εκατοντάδες συμπατριώτες τους, να εγκαταλείψουν τον τόπο, το σπίτι τους ή τη ζωή τους.

Αυτό πώς σας επηρέασε;

Μετέδωσε σε μένα αλλά και σε όλη τη μεταπολεμική γενιά ένα αίσθημα πίκρας, φόβου, οργής και ανασφάλειας. Τα τραυματικά βιώματα αυτού του τραγικού γεγονότος αναπόφευκτα περνούν και στον ψυχικό κόσμο των επόμενων γενεών.

Αλλά βιώσαμε ξανά μια άλλη μορφή σκληρότητας, ένα συλλογικό αίσθημα προδοσίας και απαξίωσης – μαζί με πολλούς συμπατριώτες μου -, στην Κύπρο, όταν τον Μάρτιο του 2013 κούρεψαν τις οικονομίες, τους κόπους και τον μόχθο των ανθρώπων.

Ναι, αλλά γνωρίζουμε ότι η Κύπρος επανήλθε γρήγορα…

Η Κύπρος πράγματι επανήλθε γρήγορα και στάθηκε στα πόδια της, αλλά μην ξεχνάμε εις βάρος ποιων και με τι τρόπους το έχει καταφέρει. Εύχομαι και ελπίζω ότι η πολιτεία θα φροντίσει εν τέλει και θα αποκαταστήσει τις αδικίες που έχει προκαλέσει.

Πώς αντιμετωπίσατε εκείνη τη δοκιμασία;

Κανείς δεν μπορεί να σωθεί από μόνος του. Στις δυσκολίες σε σώζουν μόνο αυτοί που σε αγαπούν άδολα, αυθεντικά. Καύσιμος ύλη λοιπόν υπήρξε η αγάπη και η τέχνη. Οχι μόνο η μουσική. Διάβασα πολύ και διαβάζω ακόμα. Είχα συζητήσεις – εξομολογήσεις με λίγους ακριβούς φίλους που μαζί περπατήσαμε χιλιόμετρα υπομονής.

info

Συναυλία κατά της φτώχειας με τον Μιχάλη Χατζηγιάννη, τη Δευτέρα 13 Μαΐου, στις 19.00 στο Βεάκειο Θέατρο (Ηρακλείου 13, Πειραιάς, τηλ. 210-4226.330). Παρουσίαση: Ανδριάννα Ζαρακέλη, Δημήτρης Αλφιέρης.