Μαθήματα ισπανικών στη ΝΔ

^«Παρακολουθώ από το πρωί τους πανηγυρισμούς των Συριζαίων για το αποτέλεσμα των Ισπανικών Εκλογών, δηλ για το ότι ο εκεί Σύριζα έχασε -7% που πήγε όλο στο εκεί ΠΑΣΟΚ. Και που η εκεί ΧΑ πήρε 10% από την εκεί ΝΔ …άβυσσος η ψυχή τους ειλικρινά…». Η ανάλυση της ετυμηγορίας της ισπανικής κάλπης σε μορφή τιτιβίσματος ανήκει στον Αδωνη Γεωργιάδη. Αν έχει μια αξία, αυτή δεν είναι πως αποδεικνύει την υπαρξιακού χαρακτήρα ανάγκη του να τρολάρει την πρώτη φορά Αριστερά. Είναι ότι υπογραμμίζει τους παραλληλισμούς της ιβηρικής με την εγχώρια πολιτική σκηνή τους οποίους έκαναν πολλοί. Ας δεχθούμε για χάρη της κουβέντας πως ο γαλάζιος αντιπρόεδρος έχει δίκιο, πως μπορεί όντως να βρει κανείς εκεί αντιστοιχίες με όσα συμβαίνουν εδώ. Τότε προκύπτει το ερώτημα: Το δικό του κόμμα τι θα μπορούσε να μάθει από το πάθημα του αδελφού ισπανικού κόμματος;

Το Λαϊκό Κόμμα, υπό την ηγεσία του Μαριάνο Ραχόι – που παραιτήθηκε από την αρχηγία τον Ιούνιο του 2018 – είχε κατορθώσει να επιζήσει αρκετών κρίσεων. Της οικονομικής ύφεσης, της σκληρής λιτότητας των Μνημονίων, της πολύμηνης πολιτικής αστάθειας του 2016 και της απόπειρας των Καταλανών να αποσχιστούν από την Ισπανία πέρυσι. Από τη σοσιαλιστική πρόταση μομφής τον περασμένο Ιούνιο, που οδήγησε τον Πέδρο Σάντσεθ στον πρωθυπουργικό θώκο, το PP παρά την πλειοψηφία του στη Γερουσία βρισκόταν σε δύσκολη θέση. Και την Κυριακή που πέρασε ήταν ο δεύτερος μεγάλος ηττημένος μετά τους κάποτε καρδιακούς φίλους του Αλέξη Τσίπρα Podemos.

Οι συντηρητικοί εκεί έχασαν τις μισές τους έδρες και κατέγραψαν τη χειρότερή τους επίδοση από το 1990. Σε πρώτη ανάγνωση καταλύτης υπήρξε το καταλανικό ζήτημα, που αύξησε τον εθνικισμό στη χώρα κι έστρεψε μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων τους στο ακροδεξιό Vox. Σύμφωνοι. Μόνο που οι γνωρίζοντες το ισπανικό πλαίσιο επιμένουν πως έχασαν και επειδή δεν απέκλειαν το ενδεχόμενο να συγκυβερνήσουν με το Vox. Αν σε αυτό προσθέσει κάποιος και την εντυπωσιακή επίδοση των Ciudadanos – του κατά Αδωνη ισπανικού Ποταμιού -, που βρέθηκαν στην τρίτη θέση, κατανοεί ότι το πρόβλημα της Κεντροδεξιάς είναι ακόμη πιο σύνθετο. Κινδυνεύει κι από τα δεξιά της κι από το Κέντρο.

Το μεγάλο λάθος. Το Λαϊκό Κόμμα του Πάμπλο Κασάδο υιοθέτησε την ατζέντα και κυρίως τη ρητορική της λαϊκιστικής Ακροδεξιάς σε μια σειρά από ζητήματα – από τη φορολογία μέχρι τις εκτρώσεις – προκειμένου να μειώσει τις διαρροές ψηφοφόρων προς τα εκεί. Η στρατηγική όχι απλά δεν απέδωσε, αλλά το καταδίκασε σε ιστορικά χαμηλά ποσοστά, αφού όσοι άκουγαν ευχάριστα τις υπερσυντηρητικές κι εθνικιστικές θέσεις επέλεξαν το ορίτζιναλ, την Ακροδεξιά που είθισται να τις αρθρώνει πειστικότερα. Παράλληλα, εξαιτίας της συγκεκριμένης στρατηγικής οι μετριοπαθείς ψηφοφόροι κατευθύνθηκαν στους Ciudadanos. Σύμφωνα μάλιστα με μια ανάλυση, αυτή η στροφή του συντηρητικού κόμματος επηρέασε και τους κεντροαριστερούς, τους ώθησε να σηκωθούν από τον καναπέ και να πάνε να ψηφίσουν τους Σοσιαλιστές. Στην αριστερή οπτική σημαντικό ρόλο στην ελεύθερη εκλογική πτώση των κεντροδεξιών έπαιξαν και τα οικονομικά σκάνδαλα της προηγούμενης κυβέρνησης Ραχόι.

Η γραμμή της Πειραιώς. Στη νεοδημοκρατική προσέγγιση πάντως, το μήνυμα από την τύχη των ισπανών ομοϊδεατών τους είναι πως «μόνο μια ενωμένη Κεντροδεξιά μπορεί να αποτελέσει ανάχωμα στην άνοδο της Ακροδεξιάς και του λαϊκισμού». Είναι η γραμμή που ακούγεται συχνά στην Πειραιώς, σύμφωνα με την οποία «μόνο όταν η ΝΔ κατόρθωνε να εκφράζει όλες τις εκφάνσεις του πολιτικού φάσματος από το Κέντρο μέχρι την πούρα Δεξιά, να ενσωματώνει ακόμη και δεξιές λαϊκιστικές απόψεις, θριάμβευε στην κάλπη».

Εύκολα λέγεται, δύσκολα επιτυγχάνεται όμως πλέον η προαναφερθείσα χρυσή τομή. Ο Μητσοτάκης προσπαθεί συχνά να φιλοτεχνήσει το προφίλ του κεντρώου κόμματος για τη ΝΔ. Επί των ημερών του ωστόσο εκείνη αγκάλιασε τα συλλαλητήρια για το Μακεδονικό. Κι εν τέλει στο εν λόγω θέμα το κόμμα μάλλον οδήγησε τον αρχηγό, παρά ο αρχηγός το κόμμα. Μπορεί, επομένως, ο πρόεδρος να είναι δηλωμένος κεντρώος, αλλά το βαθύ κόμμα παραμένει δεξιό. Εξάλλου, όταν αυτός εξελέγη από τη βάση, δεν είχε στηριχθεί από κανένα από τα 76 μέλη της τότε γαλάζιας ΚΟ. Για να το πούμε αλλιώς, θα μπορούσαν αρκετά στελέχη της ΝΔ να υποπέσουν στο μεγάλο σφάλμα των ισπανών κεντροδεξιών, να υιοθετήσουν μια υπερσυντηρητική ατζέντα. Ή έστω να δίνουν αφορμές στους πολιτικούς τους αντιπάλους να τους προσάπτουν μια τέτοια κατηγορία.

Στη νεοδημοκρατική έδρα δεν δείχνουν, πάντως, προβληματισμένοι. Μοιάζει να έχει επικρατήσει η πεποίθηση πως «η Ελλάδα βρίσκεται ένα βήμα μπροστά από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες» χάρη στην άνοδο του ΣΥΡΙΖΑ στην εξουσία το 2015. Το σκεπτικό είναι πως η χώρα πρωτοπόρησε στον λαϊκισμό και τώρα, αφού έμαθε με τον σκληρό τρόπο, επιστρέφει στην κανονικότητα. Οπως το θέτει υψηλόβαθμη κομματική πηγή, «στην Ιβηρική Χερσόνησο είναι σαν να ζουν την άνοδο της ΧΑ σε συνδυασμό με τη γέννηση του Ποταμιού και οι κεντροδεξιοί δεν το αντιλήφθηκαν νωρίς. Εμείς τα έχουμε ζήσει όλα αυτά». Κι ο Μητσοτάκης, διατείνονται, τα έχει μελετήσει. Για του λόγου τους το αληθές επικαλούνται το ευρωψηφοδέλτιο που έφτιαξε και σημειώνουν ότι «είναι ενδεικτικό του μοντέλου που θέλει να κάνει», του κόμματος που θέλει να αποκτήσει.