Μετέωρος στη σκιά τού εαυτού του

Το όνομα του Τάκη Μόσχου συνδέθηκε τόσο πολύ με το νέο κύμα του ελληνικού κινηματογράφου το οποίο άρχισε να αναπτύσσεται στις αρχές της δεκαετίας του 1980, που όταν μια δεκαετία αργότερα το κύμα αυτό κόπασε, ο Μόσχος φάνηκε κι αυτός να κοπάζει μαζί του. Λες και η καριέρα του αποσυντονίστηκε. Για μια μεγάλη περίοδο, μάλιστα, ήταν εντελώς εξαφανισμένος σε σημείο που πολύς κόσμος δεν γνώριζε τι είχαν απογίνει τα ίχνη του. Μόνον τα πολύ οικεία πρόσωπα γνώριζαν. Βέβαια, η απάντηση βρισκόταν στην εξάρτησή του σε ναρκωτικές ουσίες (για την οποία αργότερα δεν θα δίσταζε να μιλήσει ανοιχτά), ένα πάθος στο οποίο τελικά οφείλεται η «καταδίκη» του: η υγεία του είχε ταλαιπωρηθεί σε τεράστιο βαθμό και κάποια στιγμή, ενώ το τελευταίο διάστημα νοσηλευόταν σε κώμα έπειτα από σειρά εγκεφαλικών επεισοδίων που είχε υποστεί, δεν άντεξε άλλο. Οπότε ήρθε ο πρόωρος θάνατός του στις 29 Απριλίου στα 68 του.

Αλλά είναι αλήθεια, σε ό,τι αφορά τον κινηματογράφο, ο Μόσχος όπως και ο Τάκης Σπυριδάκης, ο συμπρωταγωνιστής του στη «Γλυκιά συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη (τη χαρακτηριστικότερη ταινία της φιλμογραφίας και των τριών) ήταν μια από τις πιο κυρίαρχες μορφές της κινηματογραφικά παρεξηγημένης (και φυσικά φτωχής) δεκαετίας του 1980. Ενα πρόσωπο που για μια περίοδο το συναντούσες κάτω από όποια πέτρα κι αν σήκωνες. Και ένα πρόσωπο που τελικά χάθηκε έχοντας πέσει θύμα των παθών του ενώ άξιζε πολλά.

To ντεμπούτο του γεννημένου στη Χαλκίδα Τάκη Μόσχου στον κινηματογράφο έγινε μετά την επιστροφή του από τη Γερμανία όπου είχε πάει για να αποφύγει τη στρατιωτική του θητεία (είχε σπουδάσει Νομικά στη Θεσσαλονίκη). Η πρώτη εμφάνισή του στο σινεμά έγινε στον «Αγγελο» του Γιώργου Κατακουζηνού, μια ταινία που κυρίως λόγω του σκανδαλώδους θέματός της (μυθοπλαστική αναπαράσταση της υπόθεσης Χρήστου Ρούσσου που καταδικάστηκε σε ισόβια για τη δολοφονία του ερωτικού του συντρόφου) υπήρξε δημοφιλέστατη στην εποχή της. Αργότερα ξεπεράστηκε. Ο ρόλος της τραβεστί που υποδύθηκε ο Μόσχος δεν ήταν μεγάλος όμως η ισχνή, ψηλόλιγνη φιγούρα του «έβγαζε μάτι». Από τότε ξεχώριζαν τα σακουλιασμένα μάτια (ο Μόσχος σου έδινε την εντύπωση ότι ήταν μονίμως άυπνος) και εκείνο το πρόωρα ρυτιδιασμένο, σαν «ξύλινο», πρόσωπο. Αν και ο ίδιος σε συνεντεύξεις του είχε πει ότι θα αισθανόταν πιο άνετα πίσω από την κάμερα, το πρόσωπο του Μόσχου ήταν κυριολεκτικά φτιαγμένο για να βρίσκεται μπροστά από τον κινηματογραφικό φακό. Κι αυτό φάνηκε πολύ πιο ζωηρά έναν χρόνο αργότερα, όταν ο Νίκος Νικολαΐδης τον ενέταξε στα μέλη της «Γλυκιάς συμμορίας», εκείνης της αντεργκράουντ κινηματογραφικής ελεγείας που έμελλε να γίνει η γνωστότερη ταινία του Μόσχου και ένα από τα πιο αντιπροσωπευτικά cult movies του ελληνικού κινηματογράφου όχι μόνο των eighties αλλά εν γένει.

Πολύς νέος κόσμος ταυτίστηκε με τον μποέμ επαναστάτη Αργύρη που ο Μόσχος υποδύθηκε στη «Συμμορία» και η απροσδόκητη επιτυχία της ταινίας άνοιξε διάπλατα τις πόρτες στον πρωταγωνιστή της. Μόνον που η πόρτα φάνηκε να οδηγεί στο κινηματογραφικό αδιέξοδο που χαρακτήριζε εκείνη την εποχή τον ελληνικό κινηματογράφο, οι περισσότερες ταινίες του οποίου αφορούσαν κυρίως αυτούς που τις έκαναν. Οχι όλες όμως. Η «Πόλη ποτέ δεν κοιμάται» του Ανδρέα Τσιλιφώνη στην οποία ο Μόσχος έπαιξε τον Πεταλούδα, ένα χαριτωμένο μούτρο της νυχτερινής Αθήνας του 1983, ανήκει στις καλές στιγμές του ηθοποιού, κάτι που σαφέστατα μπορούμε να πούμε ότι ισχύει και με το «Μετέωρο και σκιά» ένα χρόνο αργότερα. Αυτή είναι ίσως η μόνη ταινία όπου ο Μόσχος έπαιξε στην οποία αντιλαμβάνεται κανείς την ποιότητά του ως καλλιτέχνη. Ανεπανάληπτος πραγματικά στον ρόλο του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη και βραβείο για τον Μόσχο στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης το 1984.

Ομως με την εξαίρεση της κωμωδίας «BIOS + ΠΟΛΙΤΕΙΑ» του Νίκου Περάκη, η κινηματογραφική συνέχεια του Μόσχου συνδυάστηκε με την πιο βαρετή περίοδο του ελληνικού σινεμά και με ταινίες που κανείς δεν έβλεπε, από τον «Τόπο» της Αντουανέτας Αγγελίδη, μέχρι το «Ηταν ένας ήσυχος θάνατος» του Σταύρου Τσιώλη, από τη «Γενέθλια πόλη» του Τάκη Παπαγιαννίδη, μέχρι τις «Ανταύγειες πάθους» του Σπύρου Βασιλείου. Ο ΝΕΚ έσβηνε και μαζί του έσβησε και το αστέρι του Μόσχου που δεν κατάφερε να βρει διέξοδο στο τηλεοπτικό τοπίο που άνοιγε στη δεκαετία του 1990 παρότι έπαιξε σε κάποιες σειρές («Μαγική νύχτα», «Νυχτερινό δελτίο», «Φιλί ζωής» κ.ά.).

Και φυσικά ήταν και οι εξαρτήσεις του στη μέση. Προς τα τέλη της πρώτης δεκαετίας του νέου μιλένιουμ ο Μόσχος έκανε κάποιες προσπάθειες όπως π.χ. στους «Αισθηματίες» του Νίκου Τριανταφυλλίδη. Ηταν όμως πολύ αργά πλέον.

Την Πέμπτη 2 Μαΐου, τέσσερις μέρες μετά τον θάνατο του Τάκη Μόσχου, το υπουργείο Πολιτισμού θυμήθηκε να στείλει τα συλλυπητήριά του μιλώντας για το «σύμβολο μιας γενιάς κινηματογραφικών αντιηρώων, ασυμβίβαστων, ρομαντικών και ρηξικέλευθων» και για έναν ηθοποιό που «συμμετείχε σε ταινίες που αποτέλεσαν σταθμό στον νέο ελληνικό σινεμά.» Και πράγματι έτσι είναι. Ομως πού ήταν αλήθεια το υπουργείο Πολιτισμού όταν τη Μεγάλη Δευτέρα 22 Απριλίου μια πρωτοβουλία φίλων και συνεργατών του Μόσχου προκειμένου να πετύχει την οικονομική ενίσχυσή του διοργάνωνε προβολή της ταινίας «BIOS + ΠΟΛΙΤΕΙΑ» στον κινηματογράφο Τριανόν ώστε τα έσοδα της εκδήλωσης να κατατεθούν στο λογαριασμό του για την αποθεραπεία του.

Το ΥΠΠΟ δεν ήταν πουθενά. Θα ήταν προτιμότερο λοιπόν, τώρα, κατόπιν εορτής να επιλέξει την αλήθεια της σιωπής από την υποκρισία των κενών συλλυπητηρίων. Εφόσον ο Μόσχος όσο ζούσε ήταν πλήρως ξεχασμένος από την Πολιτεία, ποιο το νόημα η Πολιτεία να τον θυμηθεί τώρα που πέθανε;