Η λεωφόρος του μίσους

To τελευταίο – προς τη Λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας – τμήμα της, το διασχίζω καθημερινά για να κατέβω στο κέντρο της Αθήνας. Ισως γι’ αυτό έχω συνηθίσει την ασχήμια της. Με την ετυμολογική σημασία της λέξης. Μια λεωφόρος χωρίς ιστορικό και αισθητικό «σχήμα», χωρίς ταυτότητα. Αν κάποιες φορές, κολλημένη στην κίνηση, αρχίσω και παρατηρώ τις δύο της «όχθες», με ζώνει η μελαγχολία. Στα οκτώ της, περίπου, χιλιόμετρα είναι παρατεταγμένες όλες εκείνες οι παθογένειες που καταστρέφουν συστηματικά εδώ και εβδομήντα χρόνια το αστικό τοπίο. Αναφέρομαι στη Λεωφόρο Μεσογείων, τη «λεωφόρο του μίσους» για ό,τι μπορεί να κάνει αυτήν την πόλη να μοιάζει με ευρωπαϊκή πρωτεύουσα.

Αν και πρόκειται περί της αρχαίας οδού που ένωνε την Αθήνα με τα Μεσόγεια, άρχισε να διαμορφώνεται έτσι όπως την ξέρουμε σήμερα μετά το 1950. Τότε που ξεκίνησε η ανάπτυξη των περιοχών Παπάγου, Χολαργού, Νέου Ψυχικού, Κάτω Χαλανδρίου και Αγίας Παρασκευής. Είχε προηγηθεί, στα τέλη της δεκαετίας του 1930, η ανέγερση του Νομισματοκοπείου αλλά στα μετέπειτα χρόνια εξαπλώθηκαν εδώ από τα οικοδομικά εκτρώματα της αντιπαροχής μέχρι τις ασκήσεις ανάπτυξης και ανοικοδόμησης επί χούντας. Αυτό άλλωστε σηματοδοτεί στην αφετηρία της και ο Πύργος Αθηνών που η κατασκευή του (σε σχέδιο των Ιωάννη Βικέλα και Ιωάννη Κυμπρίτη) ολοκληρώθηκε το 1971. Τότε μιλούσαν για τη δημιουργία ενός «μικρού Μανχάταν» στην περιοχή. Σήμερα, εξακολουθεί να περιβάλλεται από θλιβερές πολυκατοικίες χτισμένες στα κουτουρού και μπαλκόνια με σχισμένες τέντες. Την ίδια ακριβώς εποχή κτίσθηκε και τα Ραδιομέγαρο της ΕΡΤ που, τουλάχιστον, συνέβαλε στην οικιστική ανάπτυξη της Αγίας Παρασκευής.

Μέσα στις τελευταίες δεκαετίες έγιναν, κατά περιόδους, κάποιες προσπάθειες, συνειδητές ή ασυνείδητες, να αναβαθμισθεί η Μεσογείων. Για παράδειγμα, πριν γίνει η «λεωφόρος των νοσοκομείων», ήταν η «λεωφόρος των δισκογραφικών εταιρειών» αφού, όταν άκμαζε η ελληνική δισκογραφία, όλες, σχεδόν, βρίσκονταν εδώ. Αλλοτε πάλι άρχισαν να κτίζονται κάποια πρώιμης μορφής εμπορικά κέντρα που, ωστόσο, παρήκμασαν πριν καν προλάβουν να ακμάσουν. Ενα από τα λίγα δείγματα «μοντέρνας», για τη δεκαετία του 1980, αρχιτεκτονικής τα «καταπίνει» σήμερα το τριγύρω αισθητικό αλαλούμ. Συνεργεία αυτοκινήτων, γυμναστήρια τύπου «σιδεράδικα», πολλά κλειστά καταστήματα, μισογκρεμισμένα σπιτάκια, αμφιβόλου ποιότητας μαγαζιά μαζικής εστίασης συνθέτουν το σημερινό μελαγχολικό τοπίο. Οι «νησίδες» καλαισθησίας και λειτουργικότητας, μοιάζουν με όαση.

Οι παλαιότεροι ίσως θυμούνται το «σπίτι τούρτα» (ή βίλα Μαργαρίτα) στη συμβολή της Μεσογείων με τη Βασιλίσσης Σοφίας. Ενας πύργος γοτθικού ρυθμού από κοκκινωπή πέτρα, με πυργίσκους, τρούλους και βέλη και ένα πυκνοφυτεμένο, κυρίως με φοίνικες, κήπο που χτίσθηκε στις αρχές του αιώνα από έναν αρμένη παλαιοπώλη. Επί χούντας δόθηκε άδεια για την κατεδάφισή του επειδή δεν ήταν τυπικό δείγμα ελληνικής αρχιτεκτονικής και δεν συνέτρεχε λόγος να κριθεί διατηρητέος. Τόσο απλά!

«Αι Νύμφαι»
του Δημοτικού Πειραιά

 Το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά είναι η πρώτη κρατική σκηνή της χώρας, με ιστορία που αγγίζει ήδη τα 155 χρόνια και εξαπλώνεται πέραν της θεατρικής παράδοσης αφού, αμέσως μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή, φιλοξένησε οικογένειες προσφύγων. Μεθαύριο μάλιστα κυκλοφορεί το λεύκωμα «Το εμβληματικό Δημοτικό Θέατρο του Πειραιά». Με αυτήν την ευκαιρία θα παρουσιασθεί και πάλι στο κοινό, αποκαταστημένο και συντηρημένο, ένα σπουδαίο καλλιτεχνικό κειμήλιο που κατασκευάστηκε πριν από 93 χρόνια. Πρόκειται για την αυλαία «Αι Νύμφαι ακούουσαι τον Ορφέα», έργο του κορυφαίου σκηνογράφου Θεόδωρου Αρμενόπουλου, ύστερα από παραγγελία, το 1926, του τότε δημάρχου Πειραιά Τάκη Παναγιωτόπουλου, στο πλαίσιο μίας μεγάλης ανακαίνισης του μεγάρου. Το εμβαδόν του φτάνει τα 80 τετραγωνικά μέτρα και το νεωτεριστικό για την εποχή του ήταν πως δεν φιλοτεχνήθηκε πάνω σε χαρτί όπως συνηθίζονταν, αλλά σε ύφασμα. Αυτός ήταν και ο λόγος που σώθηκε μέχρι σήμερα. Χρησιμοποιήθηκε σε πολλές παραστάσεις έως τη δεκαετία του 1950 μέχρι που άρχισε να φθείρεται και έτσι, κάπως διπλώθηκε, κάπου αποθηκεύτηκε και, με τον χρόνο, ξεχάστηκε. Πριν από δέκα χρόνια το «ανακάλυψε» ο σκηνογράφος Κώστας Κουρμουλάκης και απευθύνθηκε σε ειδικούς για τη συντήρησή του. Ωστόσο, πριν από τέσσερα χρόνια, το τμήμα πολιτισμού του Δήμου Πειραιά ζήτησε τη συνδρομή του υπουργείου Πολιτισμού για την πλήρη αποκατάστασή του. «Ζωντανεμένο» πλέον – με τις υπογραφές μάλιστα, στην πίσω πλευρά του, καλλιτεχνών και τεχνικών που συνέβαλαν, από το 1937 έως το 1945, στη σκηνική λειτουργικότητά του – θα αποτελεί το σκηνογραφικό ατού του Δημοτικού Πειραιά.

Κουλούρι reloaded

Ξεκίνησε από το Βυζάντιο για να εγκατασταθεί στην Κωνσταντινούπολη και σε όλη τη Μικρά Ασία και από εκεί να το φέρουν οι πρόσφυγες στην Ελλάδα. Το κουλούρι, το παραδοσιακό μας street food, το παιδικό μας κολατσιό που αποκτούσε γαστρονομική οντότητα όταν συνοδευόταν από εκείνη τη φλοίδα τυριού ή το πιο «μοντέρνο» τρίγωνο τυράκι. Μετά μεγαλώσαμε, το σνομπάραμε και το ανακαλύψαμε ξανά, ξημερώματα, ύστερα από οργιώδη ξενύχτια στον φούρνο του Ψυρή. Τα τελευταία χρόνια όμως το κουλούρι αναβαθμίσθηκε. Πλέον, εκτός από το παραδοσιακό «Θεσσαλονίκης», κυκλοφορεί ως ολικής αλέσεως, βρώμης, πολύσπορο, καλαμποκένιο, γεμισμένο με τυρί, σοκολάτα, ταχίνι, γκότσι μπέρι. Και γίνεται αντικείμενο μιας νέας μορφής επιχειρηματικότητας που ξεπετάχτηκε στα χρόνια της κρίσης. Μαγαζιά που πουλάνε μόνο κουλούρια, σε διάφορα μεγέθη και γεύσεις, είναι μια νέα τάση με προοπτική.

Ιωάννα Κούρμπελα, σχεδιάστρια μόδας

Τι μου αρέσει στην Αθήνα

Μια από τις αγαπημένες μου συνήθειες είναι να περπατάω στο κέντρο της Αθήνας. Με γεμίζει χαρά η αίσθηση ελευθερίας που νιώθω όταν κινούμαι με τα πόδια και βρίσκομαι πολύ γρήγορα από τη Ρωμαϊκή Αγορά στο Μουσείο της Ακρόπολης! Εχουν ξεχωριστή θέση στην καρδιά μου τα καλοκαιρινά απογεύματα που συναντιέμαι με τους φίλους μου στο κατάστημά μας, στην Πλάκα, και περπατάμε έως το Ηρώδειο για να παρακολουθήσουμε κάποια παράσταση. Περνώντας από το φανάρι του Διογένη, ανεβαίνουμε την Διονυσίου Αρεοπαγίτου, μια αγαπημένη γειτονιά με πεζόδρομους που έχουν διασχίσει χιλιάδες άνθρωποι απ’ όλα τα μέρη του κόσμου και είναι σαν κάτι δικό τους να έχουν αφήσει όλοι εκεί και με αυτό να συναντιέσαι όταν την επισκέπτεσαι. Τελειώνοντας, πάλι περπατώντας, μπαίνουμε στο Κουκάκι για φαγητό και χορό!