Μεταξύ Πατρών και Λονδίνου…

Για κάποιον που έχει παρακολουθήσει κάποια από τις πρόσφατες προεκλογικές ομιλίες του Αλέξη Τσίπρα, εκείνη στην Πάτρα για παράδειγμα, η ανάγνωση της συνέντευξής του στους «Financial Times», τη Μεγάλη Τρίτη, θα πρέπει να ήταν κάτι σαν ταξίδι σε έναν μακρινό, άγνωστο κόσμο, σε άλλον Γαλαξία.

Ο Τσίπρας των «FT» είναι ένας statesman, που υπερασπίζεται τον ευρωπαϊκό δρόμο, στηρίζει τις ελπίδες του στην άνοδο των Σοσιαλιστών στις ευρωεκλογές και δίνει συνετές συμβουλές στους δυστυχείς Αγγλους, χαμένους στον λαβύρινθο του Brexit, φτωχά θύματα της «σοβινιστικής ρητορικής». «Η εξέλιξη του Brexit», λέει, «αποδεικνύει ότι αυτός ο δρόμος, ο εθνικιστικός δρόμος, δεν οδηγεί στην επίλυση των πραγματικών προβλημάτων». «Τι κρίμα που δεν έχουμε κι εμείς έναν τέτοιο ρεαλιστή ηγέτη» έγραφε ένα από τα δεκάδες σχόλια αναγνωστών στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας. «Αν μπορούσε να έδινε μερικές συμβουλές και στον Τζέρεμι Κόρμπιν προτού αυτός γίνει πρωθυπουργός» έγραφε ένας άλλος.

Για τον έλληνα αναγνώστη της, πάντως, η συνέντευξη Τσίπρα δεν έχει ενδιαφέρον τόσο για την εναντίωσή του στον εθνικισμό του Brexit. Ούτε για τη χιλιοειπωμένη επισήμανση πως η Ευρώπη κινδυνεύει από ακροδεξιά λαϊκιστικά πολιτικά κινήματα. Ούτε καν για το εύκολο επιχείρημα πως «αν το Ηνωμένο Βασίλειο, που είναι μια πολύ σημαντική δύναμη, αντιμετωπίζει τόσες δυσκολίες με την προώθηση του Brexit, φανταστείτε τι θα αντιμετώπιζε η Ελλάδα».

Ενδιαφέρον έχουν τρεις κάπως πιο απροσδόκητες θέσεις του. Οτι, πρώτον, η κυβέρνησή του δεν θα επιδοθεί στις συνήθεις προεκλογικές παροχές (!), ώστε να μείνει πιστή στην υποχρέωση για πρωτογενές πλεόνασμα 3,5%. Οτι, δεύτερον, το πιο σημαντικό είναι να ανακτήσει η χώρα την εμπιστοσύνη των εταίρων και των πιστωτών της και γι’ αυτό δεν πρέπει ποτέ να παραβεί τη συμφωνία για τα πλεονάσματα. Και ότι, τρίτον, κάποια στιγμή πρέπει η Ελλάδα να κάνει μια νέα συμφωνία με τους πιστωτές της, που να επιτρέπει γρηγορότερους ρυθμούς ανάπτυξης, οι οποίοι – προσοχή – απαιτούν μείωση της εταιρικής φορολογίας και απαλλαγή των τραπεζών από το βάρος των κόκκινων δανείων. «Δεν θα χάσουμε τους (δημοσιονομικούς) μας στόχους αν μειώσουμε τη φορολογία, αλλά θα έχουμε περισσότερες επενδύσεις, περισσότερες θέσεις εργασίας και καλύτερα εισοδήματα».

«Είσαι νεοφιλελεύθερος» θα κατακεραύνωνε ο Τσίπρας της εξέδρας τον Τσίπρα των «FT». Αλλά ποιος από τους δύο είναι ο αυθεντικός; Ακόμη και οι αναγνώστες της εφημερίδας, μέσω των σχολίων τους στην ηλεκτρονική έκδοση, χάθηκαν σε αυτή τη συζήτηση. Από τη μία, κάποιοι εκφράζουν θαυμασμό για την «προσαρμοστικότητα του ελληνικού πολιτικού συστήματος», που κατάφερε να κάνει ένα δημοψήφισμα αλλά να μην αιχμαλωτιστεί στο αποτέλεσμά του – δοξασμένη «κωλοτούμπα»! Κάποιοι αναγνωρίζουν πως ο Τσίπρας μπορεί να ξεκίνησε ως αφίσα των ριζοσπαστών λαϊκιστών της Ευρώπης, αλλά κατέληξε να διαχειρίζεται ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα λιτότητας αποτελεσματικότερα από ό,τι οι συντηρητικοί προκάτοχοί του. «Είναι σαν να ψηφίζεις Τρότσκι και να παίρνεις Μπλερ» – έγραφε ένας σχολιαστής. Από την άλλη, εκείνοι που θαυμάζουν τον Βαρουφάκη, λούζουν τον Τσίπρα με όλες τις κατάρες – «πουλημένος», «οπορτουνιστής», «προδότης της δημοκρατίας». Και στη μέση εκείνοι που, με κάπως καλύτερη γνώση της ελληνικής πραγματικότητας, επισημαίνουν το παράδοξο «να πανηγυρίζει κάποιος το 2019 για κάτι που η χώρα του μπορούσε να έχει επιτύχει από το 2014, αλλά ο ίδιος την εμπόδισε να το κάνει»…

Είναι η ίδια συζήτηση που συνοδεύει κι εμάς, στον δρόμο προς τις ελληνικές κάλπες, χαμένοι μεταξύ Πατρών και Λονδίνου. Τι πρέπει να αποδώσουμε στον Αλέξη Τσίπρα όταν τελειώσουν όλα αυτά; Ευγνωμοσύνη ή ψόγο; Ευγνωμοσύνη, επειδή αφού πρώτα επένδυσε το αναμφισβήτητο πολιτικό του χάρισμα στις πιο ανωφελείς υποθέσεις, αφού αρνήθηκε πρώτα το ίδιο το γεγονός της χρεοκοπίας, όταν αυτή είχε πια συντελεσθεί, αφού ανέχθηκε ή υπέθαλψε τις πιο απίθανες θεωρίες συνωμοσίας, τα «δεν χρωστάμε- δεν πληρώνουμε», τις αντιμνημονιακές αγριότητες εναντίον των «γερμανοτσολιάδων», αφού εκβίασε εκλογές, την πιο ακατάλληλη στιγμή, και έσπρωξε την αδιέξοδη διαπραγμάτευσή του ως τα άκρα, στη συνέχεια χρησιμοποίησε το ίδιο πολιτικό χάρισμα για να πάρει από το χέρι μια χώρα σε άρνηση, να τη συμφιλιώσει, ετεροχρονισμένα, με τις συνέπειες της χρεοκοπίας της και να την οδηγήσει στον δρόμο της δημοσιονομικής αρετής; Ή καταδίκη, γιατί – από αυταπάτη ή από βουλιμία για εξουσία, αδιάφορο – εμπόδισε τη συναίνεση, δηλητηρίασε τον δημόσιο λόγο, συμμάχησε με τον διάβολο του ακροδεξιού, «πατριωτικού» λαϊκισμού και συγκυβέρνησε μαζί του, επιχείρησε μια πρωτοφανούς βιαιότητας πρωτογενή συσσώρευση εξουσίας εις βάρος των θεσμών και – εν τέλει – πολλαπλασίασε τον λογαριασμό της κρίσης, επιμηκύνοντας αδικαιολόγητα τα βάσανά της και, εκ των υστέρων, καμαρώνει που κατάλαβε όσα γνώριζαν εξ αρχής εκείνοι που αυτός εξακολουθεί να λοιδορεί;

Το ερώτημα έχει τη σημασία του. Μα, με όσα περάσαμε και όσα πάθαμε, τείνω να πιστεύω πως είναι καλύτερο να κρατήσουμε μια δόση αισιοδοξίας. Στο κάτω-κάτω, ό,τι κι αν λέει ο Τσίπρας της προεκλογικής εξέδρας, ο άλλος Τσίπρας των σομόν σελίδων θα μας επιτρέπει να ελπίζουμε πως, έστω και κατόπιν εορτής, η συναίνεση επί του αυτονόητου στην ελληνική πολιτική ζωή δεν κινδυνεύει να διαλυθεί πριν προλάβουμε να τη δούμε.