Δείπνο στο Βερολίνο με δύσπεπτο μενού

Η συμφωνία για το όνομα της Βόρειας Μακεδονίας ήταν σημαντικό, αλλά όχι το μόνο πρόβλημα των Δυτικών Βαλκανίων. Η ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών έχει ακόμα πολλά εμπόδια, την ώρα που Μέρκελ και Μακρόν θέλουν να προλάβουν τα χειρότερα: μια νέα ανάφλεξη στην πυριτιδαποθήκη της Ευρώπης, φήμη που δικαίωσαν επανειλημμένα τα Βαλκάνια τον προηγούμενο αιώνα. Αυτό θα είναι το δύσπεπτο μενού στο δείπνο που παραθέτουν η γερμανίδα καγκελάριος και ο γάλλος πρόεδρος την ερχόμενη Δευτέρα στο Βερολίνο στους προέδρους και πρωθυπουργούς των έξι χωρών των Δυτικών Βαλκανίων (Σερβία, Μαυροβούνιο, Κόσοβο, Βοσνία και Ερζεγοβίνη, Βόρεια Μακεδονία, Αλβανία) και των δύο χωρών-μελών της ΕΕ (Κροατία, Σλοβενία).

Η Aνγκελα Μέρκελ άσκησε κάθε δυνατή πίεση και επιρροή σε Αθήνα και Σκόπια για τη Συμφωνία των Πρεσπών. Προωθεί τη «διαδικασία του Βερολίνου» που ξεκίνησε πριν από χρόνια για την πρόσδεση των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Με το δείπνο στο Βερολίνο, συνεχίζει να διεκδικεί ρόλο και λόγο, καθώς εντείνονταν εσχάτως φήμες ότι ο Μακρόν θέλει να τα βρει μόνος του με τον Τραμπ και τον Πούτιν για το μέλλον των χωρών της περιοχής, που επιδιώκουν την ένταξη στην ΕΕ, αλλά αποτελούν πεδίο σκληρών, γεωστρατηγικών αντιπαθέσεων ΗΠΑ, Ρωσίας, Τουρκίας, Κίνας. Ενδεικτικό είναι ότι ο κινέζος πρωθυπουργός Λι Κετσιάνγκ αμέσως μετά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ – Κίνας στις αρχές Απριλίου μετέβη στο Ντουμπρόβνικ για συνάντηση με τους ηγέτες 16 χωρών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, τις οποίες το Πεκίνο θεωρεί πύλη εισόδου στην Ευρώπη.

Η συμφωνία Αθηνών – Σκοπίων για το όνομα της Βόρειας Μακεδονίας ήταν ένα θετικό μήνυμα για την ευρύτερη περιοχή, αλλά δεν επαρκεί σε μία συγκυρία που απειλείται ένας νέος κύκλος αστάθειας και εθνικιστικών αντιπαραθέσεων. Ευρωπαίοι διπλωμάτες προειδοποιούν από καιρό ότι η κατάσταση στα Βαλκάνια επιδεινώνεται ραγδαία. Στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη δεν μπορεί να σχηματιστεί κυβέρνηση, στη Σερβία διογκώνονται οι διαμαρτυρίες κατά του προέδρου Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στην Αλβανία κοχλάζει ο εθνικισμός. Η κόντρα Σερβίας – Κοσόβου κλιμακώνεται επικίνδυνα. Η σερβική κυβέρνηση απέτρεψε την ένταξη του Κοσόβου στην Ιντερπόλ, η κυβέρνηση του Κοσόβου απάντησε με δασμούς στις εισαγωγές σερβικών και βοσνιακών προϊόντων.

Στο δείπνο του Βερολίνου θα πάρει μέρος και η ύπατη εκπρόσωπος Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΕ Φεντερίκα Μογκερίνι. Στη γερμανική κυβέρνηση υπάρχει έντονη δυσαρέσκεια για τον ρόλο της Μογκερίνι ως συντονίστριας των σχέσεων Σερβίας – Κοσόβου, διότι μίλησε ανοιχτά για την ανταλλαγή εδαφών μεταξύ των δύο χωρών. Το Βερολίνο δεν θέλει να ακούσει κουβέντα για αλλαγή συνόρων. «Η Μογκερίνι προωθεί τα επικίνδυνα σχέδια ανταλλαγής εδαφών και δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι αλλαγές συνόρων θα περιοριστούν σε Σερβία και Κόσοβο», είπε ο Γιόχαν Βάντεπουλ, αντιπρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του κόμματος της Μέρκελ CDU – CSU στην εφημερίδα «Ταγκεσπίγκελ». Ο βουλευτής των Πρασίνων, Μάνουελ Σάρατσιν, υποστηρίζει επίσης την άποψη ότι «τα σύνορα στα Δυτικά Βαλκάνια πρέπει να μείνουν άθικτα. Ανταλλαγή εδαφών μεταξύ Σερβίας και Κοσόβου είναι και πρέπει να μείνει ταμπού».

Σε σερβικά μέσα κυκλοφόρησαν πληροφορίες ότι στο δείπνο του Βερολίνου, Μέρκελ και Μακρόν θα παρουσιάσουν σχέδιο λύσης που θα δίνει στο Κόσοβο τον έλεγχο του σερβικού θύλακα στο βόρειο Κόσοβο και στη Σερβία τις μονές και τα εκκλησιαστικά εδάφη του Κοσόβου. Η γερμανική κυβέρνηση το διέψευσε κατηγορηματικά. «Γερμανία και Γαλλία δεν θα παρουσιάσουν κανένα σχέδιο στη συνάντηση», όπως πληροφορήθηκε το πρακτορείο «Ρόιτερς» από κυβερνητικούς κύκλους. Δεν αναμένεται λοιπόν μήνυμα νέας χάραξης συνόρων με στόχο «εθνικά καθαρές» περιοχές όπως θέλει η Μογκερίνι.

Η στάση και ο… πάγος του γάλλου προέδρου

Ενδιαφέρον θα έχει η στάση του Εμανουέλ Μακρόν στο ζήτημα αυτό. Στη Γαλλία – σε αντίθεση με τη Γερμανία – υπάρχουν πολιτικοί που βλέπουν με συμπάθεια την επαναχάραξη των συνόρων. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών, Μπερνάρ Κουσνέρ, ο οποίος διατηρεί στενές σχέσεις με τον ηγέτη του Κοσόβου Θάτσι, χαρακτήριζε το φθινόπωρο την ανταλλαγή εδαφών «καλή λύση» και υποστήριζε ότι η διεθνής κοινότητα «δεν έχει δικαίωμα να παρέμβει μεταξύ του Βούσιτς και του Θάτσι». Ο Μακρόν έβαλε ήδη πάγο στη Μέρκελ, η οποία θέλει επιτάχυνση της ένταξης των Δυτικών Βαλκανίων στην ΕΕ. Αλλά από τις έξι χώρες, μόνον η Σερβία και το Μαυροβούνιο πήραν από την Κομισιόν ημερομηνία ένταξης το 2015. Η Κομισιόν θα έπρεπε να παρουσιάσει τις εκθέσεις προόδου των έξι χωρών εντός του Απριλίου. Ανέβαλε όμως τη δημοσίευση για μετά τις ευρωεκλογές του Μαΐου, για ευνόητους λόγους. Ούτε ο Μακρόν, με αντίπαλο τη Λεπέν, ούτε η Μέρκελ με το AfD, έχουν διάθεση προεκλογικά να απολογούνται για τις συνθήκες στα Δυτικά Βαλκάνια.