Το «Ευλογημένο Νησί», οι βουδιστές εθνικιστές και οι μειονότητες

Μία μικρή νησιωτική χώρα είναι η Σρι Λάνκα, συνολικής έκτασης 65.610 τ.χλμ., γνωστή τόσο για την απαράμιλλη φυσική ομορφιά της (δύο εκατομμύρια τουρίστες την επισκέφθηκαν το 2018) όσο και για έναν 26ετή βάναυσο εμφύλιο πόλεμο (1983-2009) αλλά και τις διεθνοτικές και διαθρησκευτικές εντάσεις που δεν έπαψαν ποτέ να υποβόσκουν.

Πρώην πορτογαλική (1505-1656), ολλανδική (1656-1796) και βρετανική (1815-1948) αποικία, η χώρα ανεξαρτητοποιήθηκε το 1948, παραμένοντας ωστόσο μέλος της Βρετανικής Κοινοπολιτείας, και έμεινε γνωστή ως Κεϋλάνη έως το 1972, όταν μετονομάστηκε από τη γυναίκα πρωθυπουργό της σε Σρι Λάνκα: «Ευλογημένο Νησί».

Σχεδόν τα τρία τέταρτα των κατοίκων της είναι Σιναλέζοι: οι Ταμίλ, δεύτερη σε μέγεθος εθνότητα της χώρας, αποτελούν περί το 15% του πληθυσμού και συγκεντρώνονται στο βόρειο και το βορειοανατολικό τμήμα της. Εκ των 21,4 εκατομμυρίων κατοίκων (στη συντριπτική τους πλειοψηφία Σιναλέζοι) 70% είναι βουδιστές, 12% (πρωτίστως Ταμίλ) είναι ινδουιστές, 10% μουσουλμάνοι και 7% χριστιανοί.

Πίσω από τον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο που ξέσπασε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 βρίσκεται μία μακρά ιστορία καταπίεσης των Ταμίλ στα χέρια των σιναλέζων βουδιστών. Οι Τίγρεις για την Απελευθέρωση του Ταμίλ Ιλάμ, μία ένοπλη ομάδα ανταρτών, βάλθηκαν να εξαπολύουν φονικές επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων και βομβιστικών επιθέσεων αυτοκτονίας. Ο στρατός της Σρι Λάνκα απάντησε με βάναυσες εκστρατείες καταστολής, επικεντρωμένες στο οχυρό των Ταμίλ στα βορειοανατολικά. Ο εμφύλιος έληξε το 2009, έπειτα από μία μεγάλη επιχείρηση του στρατού που σήμανε την ήττα των Τίγρεων Ταμίλ και τον θάνατο του αρχηγού τους. Κατά τη διάρκειά του πέθαναν, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΟΗΕ, 80.000-100.000 άνθρωποι.

Οι εντάσεις όμως παραμένουν. Οικογένειες Ταμίλ εξακολουθούν να αναζητούν τους χιλιάδες ανθρώπους που εξαφανίστηκαν στη διάρκεια του πολέμου, ενώ προσπαθούν ακόμα να ανακτήσουν γη που κρατείται από τον στρατό. Τον περασμένο Ιανουάριο, ο πρόεδρος της Σρι Λάνκα, Μαϊθριπάλα Σιρισένα, προήγαγε σε υπ’ αριθμόν 2 του στρατού ξηράς έναν στρατηγό κατηγορούμενο από τον ΟΗΕ για εγκλήματα πολέμου εναντίον των αυτονομιστών Ταμίλ, προκαλώντας θύελλα αντιδράσεων από τις οργανώσεις υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Παράλληλα, και παρά την ξεκάθαρη πλειοψηφία τους, σιναλέζοι βουδιστές εθνικιστές καλλιεργούν φόβους ότι οι μειονοτικές ομάδες, και ιδιαίτερα οι μουσουλμάνοι, μεγεθύνονται επικίνδυνα σε όγκο και επιρροή. Αυτός ο εθνικιστικός πυρετός έχει οδηγήσει σε βίαιες ταραχές. Τον Μάρτιο του 2018, έπειτα από ένα κύμα επιθέσεων εναντίον επιχειρήσεων και κατοικιών μουσουλμάνων, οι Αρχές κήρυξαν για πρώτη φορά μετά το 2011 κατάσταση έκτακτης ανάγκης, για περίπου δέκα ημέρες.

Οι καθολικοί θεωρούνται σε γενικές γραμμές στη Σρι Λάνκα ως μία ενωτική δύναμη, καθώς απαντούν τόσο μεταξύ των Ταμίλ όσο και μεταξύ της πλειοψηφίας των Σιναλέζων. Κάποιοι χριστιανοί αντιμετωπίζονται ωστόσο με καχυποψία και εχθρότητα, διότι στηρίζουν εξωτερικές έρευνες γύρω από τα εγκλήματα του στρατού εις βάρος των Ταμίλ κατά τη διάρκεια του εμφυλίου.