«Τα οδυνηρά ξεκινούν μετά την έκδοση»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… με το μυθιστόρημα «Σινική Μελάνι», του Τηλέμαχου Κώτσια (εκδ. Πατάκη). Τα διαχρονικά φοβερά δεινά και η δίψα για ελευθερία των Ελλήνων της Βόρειας Ηπείρου (Νότιας Αλβανίας), μέσα από μια ισορροπημένη και ψύχραιμη αφήγηση.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… Γράφω πάντα μετά τραγουδιών, όχι μουσικής. Ακούω λαϊκά τραγούδια από ερασιτεχνικούς σταθμούς, κασέτες ή CD. Oχι μόνο χάριν ουσιαστικής αναψυχής, αλλά κι επειδή κάνω από 20ετίας μια μελέτη σχετικά με τα ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια που αναφέρονται στον θάνατο και που ονομάζω «Τα Δεξιθάνατα Ζεϊμπέκικα». Είχαμε κάνει κι εννιά εκπομπές στο Δεύτερο Πρόγραμμα με τον αείμνηστο φίλο και κόσμημα των «ΝΕΩΝ» συνάδελφό σας Πάνο Γεραμάνη. Ομως δεν διαβάζω ποτέ με μουσική ή με τραγούδια.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… Δεν υπάρχει τίποτα το οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής. Υπάρχει μόχθος, εγρήγορση και ευδαιμονία. Τα οδυνηρά ξεκινούν μετά την έκδοση του βιβλίου, όταν αναρωτιέμαι αν και τι θα μπορούσα να έχω κάνει καλύτερα. Είναι δύσκολο ή αδύνατο ν’ απαλλαγώ από αυτήν την αίσθηση.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… «Τα Σωζόμενα των Προσωκρατικών Φιλοσόφων» (στη μνημειώδη απόδοση του καθηγητή Φιλοσοφίας Βασίλη Κύρκου, εκδ. Παπαδήμα, ή από τις εκδόσεις Κάκτος ή από άλλον εκδότη), οι «Ωδές» του Κάλβου, σε οποιαδήποτε έκδοση, και το μυθιστόρημα «Μόμπι Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ, από τις εκδόσεις Gutenberg στη σπάνια εργασία – μετάφραση του Α.Κ. Χριστοδούλου. Τα νεότερα και τα αντίστοιχα ας τα βρουν μόνοι τους.

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… Δεν μου πέφτει λόγος στο τι κρίνει και πώς το κρίνει ο εκάστοτε κρίνων/κρίνουσα, δηλαδή την ουσία του μυθιστορήματός μου ή ό,τι άλλο επιλέξει. Δεν αποδέχομαι όμως τη συκοφαντία και την πλαστογράφηση. Κι έχω πέσει τρεις φορές θύμα τέτοιων αηθέστατων ενεργειών. Αλλά δεν είναι του παρόντος… σκέφτομαι όμως πως θα ήταν πολύ χρήσιμο για όλους να κυκλοφορήσω σε αυτόνομη έκδοση όλα τα σχετικά τεκμήρια και να αποδειχθεί τι έχει συμβεί. Εκεί έξω, στην Αγορά, στον Δήμο, χωρίς την κομματική και επιχειρηματική προστασία που προσφέρουν σ’ αυτούς τους αήθεις οι πάτρωνές τους. Πάντως η παντελής αναξιοπρέπεια, η έλλειψη ταλέντου κι ο τρόμος τους για το Αλλο κι ό,τι είναι καλύτερό τους, προκαλούν σε όλους μας αληθινή λύπη και οίκτο. Μακάρι να συμφιλιωθούν με τον εαυτό τους!

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… την πρώτη λέξη και φτάνει μέχρι την τελευταία.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… Η αρχή είναι σαν δεύτερος τίτλος του βιβλίου, αλλά δεν ζηλεύω κάποια αρχή. Μυθιστορήματα ναι, αρχή όχι.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι… είναι δύο διαφορετικά πράγματα. «Κρίση της λογοτεχνίας» υπάρχει και χαρακτηρίζει όλη τη Δύση λόγω της υπερπληθώρας «μυθιστορημάτων» καθημερινότητας, χωρίς μυθοπλασία, έμπνευση και ήρωες. Η «λογοτεχνία της κρίσης» είναι αναπόφευκτη λόγω συνθηκών, αλλά το μυθιστόρημα προειδοποιεί επίσης για κρίσεις, περιγράφει τις αιτίες τους και δεν αρκείται μόνο στο να τις αποτυπώνει, αν και βέβαια υπάρχουν εξαιρετικά μυθιστορήματα, ελληνικά και ξένα, με θέμα κρίσεις ή πόλεμο, π.χ.: το αυτοβιογραφικό «Πλατύ Ποτάμι» του Γιάννη Μπεράτη, το «Κιβώτιο» του Αρη Αλεξάνδρου, «Οι Γυμνοί και οι Νεκροί» του Νόρμαν Μέιλερ, και πολλά άλλα.

Η «Εκτέλεση» του Αλέξανδρου Ασωνίτη, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη, είναι το πρώτο μέρος της μυθιστορηματικής τριλογίας «Πένθος και έξαρση». Αφηγείται την ιστορία του Διονύση Ταλλανδιανού που, 37 χρόνια μετά την εξολόθρευση της οικογένειάς του κατά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, επιστρέφει στα Κατεχόμενα με άλλη ταυτότητα.