Συμπυκνωμένο θέατρο

Θα μπορούσε να πει κανείς ότι πρόκειται για μια διαφοροποιημένη εκδοχή της Μήδειας του Ευριπίδη, που σκοτώνει τα παιδιά της. Η Νόρα τα εγκαταλείπει, κλείνει την πόρτα πίσως της, αφήνει σύζυγο, οικογένεια, σπίτι και δεν μαθαίνουμε ποτέ αν επέστρεψε: Οσα χρόνια κι αν περάσουν, η ιψενική ηρωίδα θα προκαλεί ερωτήματα και προβληματισμούς, ίσως γιατί με τη στάση της αναμετράται όχι απλώς με τους κοινωνικούς κώδικες της εποχής της – και κάθε εποχής, αλλά με την ίδια τη φύση (της).

Ο κορυφαίος νορβηγός συγγραφέας Ερρίκος Ιψεν (Henrik Ibsen, 1828-1906) ήταν επτά ετών όταν πτώχευσε ο πατέρας του, με αποτέλεσμα να αλλάξει ριζικά η ζωή του. Η οικογένεια μετακόμισε στον θείο τους, ενώ ο πατέρας του έγινε αλκοολικός. Ο ίδιος άρχισε να γράφει για να ξεφύγει από τις δυσκολίες και την πλήξη που του προξενούσε η νέα πραγματικότητα. Ολη αυτή η κοινωνική κατάπτωση μαζί με την οικογενειακή χρεοκοπία καθόρισαν το έργο του: Στη θεματολογία οι επιπτώσεις, ηθικές και προσωπικές, μιας οικονομικής καταστροφής ή ενός αντίστοιχου σκανδάλου, αποτελούν συχνά-πυκνά τον καμβά του έργου του.

Το θέατρο του Ιψεν έθιξε μεγάλα θέματα μέσα από οικογενειακές καταστάσεις, προτάσσοντας ηθικά ζητήματα και τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, σε εποχές που αυτό έμοιαζε εξωπραγματικό.

Ο Ιψεν ήταν στη Ρώμη όταν έγραψε τη «Νόρα ή το Κουκλόσπιτο». Η πρεμιέρα δόθηκε το 1879 στη Δανία, στο Βασιλικό Θέατρο της Κοπεγχάγης προκαλώντας, όπως ήταν αναμενόμενο, πλήθος αντιδράσεων. Παραμένει όμως ένα από τα έργα που έφεραν στο σύγχρονο θέατρο τον σπόρο του μοντέρνου και του επαναστατικού, ένα έργο με φεμινιστικό περιεχόμενο.

Ο Θόδωρος Τερζόπουλος προτείνει μια παράσταση συμπυκνωμένη σε νοήματα και κείμενο (με την υπογραφή του στη μετάφραση – από τα γερμανικά, τη διασκευή και την ελεύθερη απόδοση), διατηρώντας τρία από τα πρόσωπα του έργου, τη Νόρα, τον σύζυγό της Τόρβαλντ και τον δανειστή Κρόγκσταντ. Πάνω στη γραμμή μιας σκηνοθετικής και σκηνικής λιτότητας, οργανώνει το έμψυχο υλικό του, τονίζοντας αρχικά την εύθραστη και παιχνιδιάρικη διάσταση του έργου. Αυστηρή, μετρημένη, η παράσταση παίζει ανάμεσα στην αφέλεια και την εσωτερική δύναμη της ηρωίδας.
Πάνω σε μια διαγώνια κατασκευή επί σκηνής, με δεκατέσσερις άσπρες πόρτες διαδοχικά στημένες που ανοιγοκλείνουν, εξελίσσεται το δράμα της Νόρας στο Αττις. Υπό τη μελωδία του «Μπλε Δούναβη» του Στράους, ενός βαλς που επανέρχεται συστηματικά, η παράσταση εμπεριέχει και ήχους που υπογραμμίζουν την υπόγεια απειλή, τη βόμβα που θα σκάσει.

Η Σοφία Χιλλ είναι μια Νόρα που εξαρχής υποδηλώνει το υλικό με το οποίο είναι φτιαγμένη: Απέξω εύθραυστη και από μέσα σκληρή, δυνατή, αποφασισμένη, επιβλητική. Η ερμηνεία της, από τους πρώτους ήχους της επί σκηνής, ώς την τελική της έξοδο – επική και ποιητική, σαν μαύρος κύκνος, επιβεβαιώνει την ουσιαστική θεατρική στόφα από την οποία είναι φτιαγμένη η ηθοποιός. Εξαιρετική.
Ο Αντώνης Μυριαγκός στον ρόλο του Τόρβαλντ και ο Τάσος Δήμας ως Κρόγκσταντ συμπληρώνουν τη σκηνοθετική γραμμή που έχει χαράξει ο Θόδωρος Τερζόπουλος. Αυτή η «Νόρα» είναι μια παράσταση ολοκληρωμένη, μέσα στη διαφορετικότητά της. Ενα απειλητικό «Κουκλόσπιτο» που οδηγεί τους ήρωες στη λύση και τη λύτρωση.

Οι αντιφάσεις του Θωμά Μοσχόπουλου
Με τον «Κύκλο του έρωτα» του Αρθουρ Σνίτσλερ, ο Θωμάς Μοσχόπουλος κάνει πρεμιέρα αμέσως μετά το Πάσχα στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Ο σκηνοθέτης επιλέγει για την πρώτη του κάθοδο στο λιμάνι, ένα έργο που όταν γράφτηκε προκάλεσε πλήθος αντιδράσεων και απαγορεύτηκε από τη λογοκρισία, ως πορνογραφικό. Πρόκειται για ένα γαϊτανάκι ερωτικών συνευρέσεων ανάμεσα σε άτομα διαφορετικών κοινωνικών τάξεων.
Παιδί του Θεάτρου του Νότου – Αμόρε, ο Μοσχόπουλος, βρήκε, πλάι στον Γιάννη Χουβαρδά, ως συνεργάτης τα πρώτα χρόνια και αργότερα ως συνδιευθυντής, το κατάλληλο έδαφος για να ανθήσει καλλιτεχνικά. Οι παραστάσεις του στον Εξώστη, και όχι μόνον, τάραξαν με την τολμηρότητα, ενίτοτε και πρόκληση, αλλά και τη φαντασία τους. Παράλληλα η δουλειά του στο παιδικό θέατρο, κοντά στην Ξένια Καλογεροπούλου, ανέδειξαν μια άλλη του πτυχή. Οι προτάσεις του στο θέατρο για παιδιά ξεπέρασαν το σύνηθες και εύκολο, δίνοντας μια νέα διάσταση στο είδος. Αυτή η αντίφαση που συνδυάζει με τις επιλογές του είναι αυτό που τον χαρακτηρίζει και τον διαφοροποιεί.
Μετά τη διάλυση του Αμόρε, ο Μοσχόπουλος συνέχισε μια σόλο σκηνοθετική πορεία, έχοντας μαζί του μια άτυπη ομάδα ηθοποιών, από τους καλύτερους της νεότερης γενιάς, την οποία ανανέωσε μέσα στα χρόνια – από τον Αργύρη Ξάφη και την Αννα Μάσχα, τον Χρήστο Λούλη και τον Γιώργο Χρυσοστόμου, ώς τον νεότερο Μιχάλη Συριόπουλο.
Με δασκάλους τον Δημήτρη Μαυρίκιο αλλά και την Ξένια Καλογεροπούλου, στο θέατρο (Πόρτα) της οποίας έχει αναλάβει τη διεύθυνση την τελευταία πενταετία, περίπου, αλλά και, αργότερα, τον Διονύση Φωτόπουλο, ξανοίχτηκε με επιτυχία και στον χώρο της όπερας, ενώ κατά καιρούς έχει δουλέψει στο εξωτερικό.
Οι επιλογές του, στα χρόνια της κρίσης, πήγαν κόντρα στο ρεύμα: Με αποκορύφωμα τον περσινό «Καντίντ» του Βολταίρου αλλά και το φετινό «Φαρενάιτ 451» του Ρέι Μπράντμπερι, προτίμησε να ρισκάρει με δύσκολα έργα. Ισως γιατί μόνον έτσι αντιλαμβάνεται την αξία της τέχνης του.
Με σπουδές αγγλικής φιλολογίας και θεάτρου, στη Θεσσαλονίκη, όπου και μεγάλωσε, ο Θωμάς Μοσχόπουλος γεννήθηκε στα Μπίτολα της πρώην Γιουγκοσλαβίας, και σήμερα η πατρίδα του ανήκει στη Δημοκρατία της Βόρειας Μακεδονίας. Αλλη μια αντίφαση, θα μπορούσε να πει κανείς…