Το ρωσικό πρόβλημα των ΗΠΑ στη Βενεζουέλα

Στην είδηση ότι δύο ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη, γεμάτα εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό, προσγειώθηκαν δίπλα από το Καράκας αυτόν τον μήνα, η κυβέρνηση Τραμπ εξαπέλυσε δριμύτατες προειδοποιήσεις αναφορικά με τους στενούς δεσμούς μεταξύ του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και του Κρεμλίνου. Ενα πλοίο, όμως, που έφτασε ανοιχτά των ακτών της Καραϊβικής προσέφερε ένα πολύ πιο έκδηλο σημάδι εμβάθυνσης της σχέσης αυτής και άρα έναν πολύ σοβαρότερο λόγο ανησυχίας για τις ΗΠΑ.

Η Βενεζουέλα έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως, όμως η πώληση και η μεταφορά του ακατέργαστου πετρελαίου της εξαρτώνται από τους χημικούς διαλύτες που μέχρι προσφάτως αγόραζε από τις ΗΠΑ. Οπως αναφέρει η «Washington Post», όταν τον Ιανουάριο η Ουάσιγκτον απαγόρευσε στις αμερικανικές εταιρείες να πωλούν τα χημικά τους στη Βενεζουέλα και ζήτησε και από ξένες εταιρείες να ακολουθήσουν την ίδια τακτική, ο Μαδούρο βρέθηκε σε εξαιρετικά δύσκολη θέση. Πώς θα αποσοβούσε την ολοκληρωτική κατάρρευση της βιομηχανίας της χώρας του;

Σαν μάννα εκ Μόσχας, η απάντηση ήρθε μέσω ενός μαυροκόκκινου τάνκερ, του «Σερενγκέτι», που πριν φτάσει στη Βενεζουέλα στις 22 Μαρτίου είχε γεμίσει τα αμπάρια του, στη Μάλτα, με χημικούς διαλύτες. Το πλοίο είχε μισθωθεί από τον ρωσικό κρατικό πετρελαϊκό κολοσσό Rosneft.

«Οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Βενεζουέλας είναι εξαιρετικές» δήλωσε ο Αλεξέι Σερεντίν, υψηλά ιστάμενο διπλωματικό στέλεχος της ρωσικής πρεσβείας στο Καράκας, προσθέτοντας ότι «αυτήν τη στιγμή σχεδιάζουμε την ισχυροποίηση της συνεργασίας». Η άφιξη των διαλυτών είναι ένα μόνο κομμάτι του διαρκώς  αυξανόμενου ρωσικού αποτυπώματος στη Βενεζουέλα. Η Μόσχα αποστέλλει στρατιωτικό προσωπικό και εξοπλισμό και επιχειρεί να αντισταθμίσει τις αμερικανικές κυρώσεις προς τη Βενεζουέλα, προωθώντας το μαζούτ της χώρας για επεξεργασία στην Ινδία. Tα σχέδια του Κρεμλίνου περιλαμβάνουν ακόμα πωλήσεις σιταριού και αποστολή ιατροφαρμακευτικής βοήθειας. Επίσης, αυτόν τον μήνα, η Βενεζουέλα ανακοίνωσε την ίδρυση κεντρικών γραφείων του κρατικού της πετρελαϊκού οργανισμού PDVSA στη Μόσχα, ενώ, όπως δήλωσε ο Σερεντίν, υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία της κυβέρνησης Μαδούρο θα επισκεφθεί τη Μόσχα για να συζητήσουν το ενδεχόμενο ρωσικών επενδύσεων σε οικονομικούς τομείς της Βενεζουέλας, όπως η εξόρυξη, η γεωργία και οι μεταφορές.

Η ρωσική εμπλοκή έχει φυσικά και οικονομική διάσταση. Το κράτος της Βενεζουέλας χρωστάει στο ρωσικό υπουργείο Οικονομικών περίπου 3,1 δισεκατομμύρια δολάρια για όπλα και αγροτικά προϊόντα και πάνω από 2 δισεκατομμύρια δολάρια στην κρατική πετρελαϊκή Rosneft. Οι περισσότεροι σχολιαστές πάντως πιστεύουν ότι το Κρεμλίνο ενδιαφέρεται περισσότερο για τη διεθνή του αξιοπιστία, παρά για κάποιο οικονομικό όφελος. Ο στρατηγός Βαλέρι Γκερασίμοφ, αρχηγός του γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας της Ρωσίας, σε διάσκεψη που έγινε νωρίτερα φέτος δήλωσε ότι οι αμερικανικές ενέργειες στη Βενεζουέλα ήταν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου ηγεμονίας που απαιτούσε «την εκκαθάριση κυβερνήσεων μη βολικών χωρών και την υπονόμευση της εθνικής τους κυριαρχίας», προτείνοντας έτσι τη συγκεκριμένη χώρα ως πεδίο κατάλληλο για να υπερασπιστεί η Μόσχα το όραμά της για το διεθνές σύστημα.

Στην ύπαρξη της πρόκλησης αυτής συμφωνεί και ο Ντμίτρι Τρένιν, επικεφαλής του think tank Carnegie Moscow Center. «Υπάρχει η αντίληψη ότι η Βενεζουέλα είναι μια ιδιαίτερα σοβαρή δοκιμασία για το κατά πόσο η Ρωσία έχει την ικανότητα να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της παγκοσμίως» είπε.

Αναλύσεις, ωστόσο, και από τις δύο πλευρές κρίνουν ότι η διαμάχη μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ στη Βενεζουέλα δεν θα ξεφύγει από τα διπλωματικά όρια.

«Θα υπάρξει πολιτική και ηθική υποστήριξη. Αλλά η Ρωσία δεν μπορεί να στείλει σώμα στρατού εκεί πέρα. Απλά, δεν είναι ρεαλιστικό» δηλώνει ο Φιόντορ Λουκιάνοφ, αναλυτής της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής, ο οποίος βρίσκεται κοντά στο περιβάλλον του Κρεμλίνου.

«Αν και υπάρχουν τελετουργικές υπενθυμίσεις ότι όλα τα σενάρια είναι πάνω στο τραπέζι, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η στρατιωτική παρέμβαση – τακτική που έχει μακρά και δυσάρεστη ιστορία στη Λατινική Αμερική – εξετάζεται ως ενδεχόμενο» σημειώνει ο Ντέιβιντ Σάνγκερ των «New York Times».