Εκλογές ενόψει

Την ώρα που διαβάζετε αυτές τις γραμμές, ο γράφων θα έπρεπε να βρίσκεται σε μία χώρα που δεν ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν προγραμματισμένο να εγκαταλείψει το ευρωπαϊκό μπλοκ χθες στις 11 το βράδυ (1 π.μ. σήμερα, ώρα Ελλάδας). Κι όμως είναι ακόμη εδώ. Πότε θα φύγει; Αγνωστο. Θα φύγει κάποτε; Πιθανό, αλλά όχι βέβαιο. Κι όλα αυτά συμβαίνουν στη Βρετανία, μια χώρα που κάποτε φημιζόταν για τη συνέπεια και την προβλεψιμότητά της, αλλά σήμερα έχει αρχίσει να μοιάζει επικίνδυνα με την Ελλάδα…

Εχουν περάσει περισσότερες από 1.000 ημέρες από το δημοψήφισμα του 2016 και η χώρα όχι μόνο δεν έχει αποχωρήσει από την ΕΕ, αλλά δεν έχει ακόμη αποφασίσει τι Brexit θέλει – αν θέλει! Μόλις την περασμένη Τετάρτη οι βουλευτές κατάφεραν, για πρώτη φορά στα κοινοβουλευτικά χρονικά, να πάρουν τον έλεγχο της ημερήσιας διάταξης της Βουλής για να υποδείξουν στην κυβέρνηση το Brexit της αρεσκείας τους. Αλλά δεν το έκαναν. Για την ακρίβεια, καμία από τις προτάσεις επί εναλλακτικών σεναρίων για το Brexit που υποβλήθηκαν δεν συγκέντρωσε πλειοψηφία, γεγονός που κατέδειξε για μια ακόμη φορά πόσο διαιρεμένο είναι το Κοινοβούλιο.

Ηταν όμως άσκοπη αυτή η διαδικασία; Μάλλον όχι. Η πρόταση για τελωνειακή ένωση με την ΕΕ και εκείνη για διενέργεια δεύτερου δημοψηφίσματος συγκέντρωσαν τις περισσότερες ψήφους, δείχνοντας προς τα πού θα μπορούσε να κινηθεί η κυβέρνηση στο μέλλον ώστε να εξασφαλίσει ένα Brexit που θα έχει την έγκριση της Βουλής. Μεθαύριο, οι βουλευτές θα έχουν τη δυνατότητα να ψηφίσουν ξανά επί των πιο δημοφιλών προτάσεων. Θα συγκεντρώσει κάποια εξ αυτών πλειοψηφία αυτή τη φορά; Αγνωστο. Πάντως, οι ψηφοφορίες αυτές δεν είναι δεσμευτικές για την κυβέρνηση και η Τερίζα Μέι κατέστησε σαφές ότι θα τις αγνοήσει σε περίπτωση που επικρατήσει κάποια εκδοχή που έρχεται σε αντίθεση με το εκλογικό πρόγραμμα των Τόρις του 2017, σύμφωνα με το οποίο η Βρετανία πρέπει να εγκαταλείψει την ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση. Παρέβλεψε, βέβαια, το γεγονός ότι αφενός οι ψηφοφόροι δεν της έδωσαν κοινοβουλευτική πλειοψηφία για να εφαρμόσει το εν λόγω πρόγραμμα και, αφετέρου, ότι περίπου οι μισές δεσμεύσεις που περιέχονται σε αυτό έχουν ήδη αθετηθεί…

Η βρετανίδα πρωθυπουργός φαίνεται ότι μετράει εβδομάδες στην Ντάουνινγκ Στριτ. Η Μέι ανακοίνωσε στην κοινοβουλευτική της ομάδα ότι εάν περάσει η συμφωνία του Brexit θα παραιτηθεί από πρωθυπουργός και αρχηγός των Τόρις προτού αρχίσει η επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων για τη μελλοντική σχέση Βρετανίας – ΕΕ. Οι παροικούντες το Ουέστμινστερ δεν ξαφνιάστηκαν: το σενάριο αυτό κυκλοφορεί εδώ και πολλούς μήνες, ενώ σύμφωνα με αρκετά βρετανικά μέσα ενημέρωσης η πρωθυπουργός είχε εδώ και καιρό συμφωνήσει με τους Brexiteers τους όρους της αποχώρησής της. Η παραίτησή της τοποθετείται στα τέλη του Μαΐου. Αν τηρήσει την υπόσχεσή της, θα γίνει ο δεύτερος ηγέτης των Τόρις – μετά τον Ντέιβιντ Κάμερον – που θυσιάζεται στον βωμό του Brexit. «Η καθυστερημένη μεν, ύστατη δε, υπόσχεση παραίτησης της Μέι εάν το Κοινοβούλιο υπερψηφίσει τη συμφωνία για το σχέδιο εξόδου από την ΕΕ, αυξάνει τις πιθανότητες της κυβέρνησης να κερδίσει την τρίτη αυτή ψηφοφορία. Μολαταύτα, όπως διαφαίνονται οι υπάρχοντες συσχετισμοί, η πιθανότητα της καταψήφισης παραμένει η πιθανότερη έκβαση, αν και με μικρότερη διαφορά. Αν ο προσεταιρισμός των Brexiteers του Συντηρητικού Κόμματος είναι το ένα στοίχημα για την πρωθυπουργό, οι Remainers είναι το άλλο. Το κίνητρο συμβιβασμού για τους πρώτους – ο φόβος ακύρωσης του Brexit – είναι ακριβώς ο στόχος που τροφοδοτεί την αδιαλλαξία στους δεύτερους. Είκοσι από αυτούς φαίνεται να παραμένουν στην απέναντι όχθη», είπε στα «ΝΕΑ» η Λαμπρινή Ρόρη, επίκουρη καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Εξετερ.

Το τελευταίο διήμερο, ο ένας μετά τον άλλον οι Brexiteers Τόρις – από τον μακιαβελικό Μπόρις Τζόνσον έως τον υπερσυντηρητικό Τζέικομπ Ρις-Μογκ – συντάσσονταν με τη συμφωνία της Μέι βλέποντας μια χρυσή ευκαιρία να τη βγάλουν από τη μέση και να πάρουν (οι ίδιοι ή εκείνοι τους οποίους στηρίζουν) τη θέση της. Ωστόσο, λογάριαζαν χωρίς το DUP. Η Αρλίν Φόστερ, επικεφαλής του μικρού βορειοϊρλανδικού κόμματος που στηρίζει την κυβέρνηση, δήλωσε ότι θα συνεχίσει να απορρίπτει τη συμφωνία όσο παραμένει σε αυτή το διαβόητο backstop, η δικλίδα ασφαλείας για την αποφυγή σκληρών συνόρων στη Βόρεια Ιρλανδία. Με δεδομένο ότι ορισμένοι σκληροπυρηνικοί Brexiteers – που αυτοαποκαλούνται «Σπαρτιάτες της Βουλής των Κοινοτήτων» – επιμένουν να πολεμούν τη συμφωνία, η κυβέρνηση θα πρέπει να εξασφαλίσει τη στήριξη αρκετών ανταρτών Εργατικών. Εάν δεν τα καταφέρει, η μακρά αναβολή του Brexit είναι μονόδρομος που οδηγεί είτε σε μαλακό Brexit, είτε σε δημοψήφισμα, είτε – το πιθανότερο – σε εκλογές.