Εκδηλώσεις μνήμης υπέρ της χούντας διέταξε ο «Τραμπ των Τροπικών»

Το ότι ο Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο ακροδεξιός πρόεδρος της Βραζιλίας, είναι υμνητής της δικτατορίας που βίωσε η χώρα του από το 1964 έως το 1985 το γνωρίζαμε ήδη. Φόβοι ότι η διχαστική πολιτική του μπορεί να αποδυναμώσει τους δημοκρατικούς θεσμούς της χώρας του διατυπώνονται εδώ και καιρό. Η εντολή που έδωσε προχθές στο υπουργείο Αμυνας της Βραζιλίας να οργανώσει στους στρατώνες όλης της χώρας τις «προσήκουσες εκδηλώσεις μνήμης» για την 55η επέτειο του στρατιωτικού πραξικοπήματος με το οποίο εγκαθιδρύθηκε η χούντα, στις 31 Μαρτίου του 1964, η πλέον αμιγώς ιδεολογική κίνηση που έχει κάνει μέχρι σήμερα, ήρθε απλώς να τους δικαιώσει.

«Ο πρόεδρος δεν θεωρεί πως η 31η Μαρτίου του 1964 ήταν ένα στρατιωτικό πραξικόπημα» επεσήμανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. «Θεωρεί πως η κοινωνία ενωμένη και αντιλαμβανόμενη τον κίνδυνο που διέτρεχε η χώρα» κατόρθωσε εκείνη τη μέρα, ενώνοντας «στρατιωτικούς και πολίτες, να επαναφέρει τη χώρα στον ορθό δρόμο». Για τον (επονομαζόμενο και «Τραμπ των Τροπικών») βραζιλιάνο πρόεδρο και τους ομοϊδεάτες του, το στρατιωτικό πραξικόπημα που ανέτρεψε (με τις ευλογίες τότε των ΗΠΑ) τον πρόεδρο Ζοάο Γκουλάρτ, έναν αριστερό πολιτικό που ήθελε να εφαρμόσει σημαντικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις, ανάμεσά τους και μια αναδιανομή της γης προς όφελος των φτωχών, καθώς και μεγαλύτερους ελέγχους επί των ξένων επιχειρήσεων, ήταν μια αναγκαία παρέμβαση για την «απελευθέρωση» της Βραζιλίας από την κομμουνιστική απειλή. Ο ίδιος ο Μπολσονάρο, ένας απότακτος λοχαγός, είχε δηλώσει προ διετίας πως το μέγα λάθος της δικτατορίας στη Βραζιλία ήταν «ότι βασάνιζε και δεν σκότωνε» – αποσιωπώντας τις 434 δολοφονίες που έχει καταγράψει επισήμως η Εθνική Επιτροπή Αλήθειας, μαζί με εκατοντάδες αυθαίρετες κρατήσεις και τους πολύ περισσότερους βασανισμούς αντιφρονούντων. Τον Απρίλιο του 2016, μάλιστα, στη διάρκεια της συνεδρίασης της Κάτω Βουλής για την καθαίρεση της κεντροαριστερής προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ, μιας άλλοτε αντάρτισσας που είχε φυλακιστεί και βασανιστεί επί χούντας, είχε αφιερώσει τη (θετική) του ψήφο στον συνταγματάρχη που ήταν τότε επικεφαλής της ασφάλειας.

«Στους πλέον διαβόητους θαλάμους βασανιστηρίων της Βραζιλίας», γράφει ο ιστορικός Κένεθ Σέρμπιν στο περιοδικό «Foreign Affairs», «οι πολιτικοί κρατούμενοι υφίσταντο φρικτή κακομεταχείριση: υφίσταντο ηλεκτροσόκ σε μια μεταλλική καρέκλα (την «καρέκλα του δράκου») και κρέμονταν ανάποδα, δεμένοι χειροπόδαρα, από μια οριζόντια μεταλλική ράβδο (την «κούνια του παπαγάλου»). Μια επικίνδυνη αίσθηση ατιμωρησίας κυριαρχούσε σε έναν στρατό που χρησιμοποιούσε ελεύθερα τα βασανιστήρια και τα θεωρούσε ένα απαραίτητο κακό για την εξουδετέρωση της ένοπλης αντίστασης».

Για τον Κένεθ Σέρμπιν, η εκλογική νίκη του Μπολσονάρο δεν ήταν παρά «το τελευταίο σύμπτωμα» μιας ευρύτερης παγκόσμιας «πολιτικής της λήθης». Χάρη και σε έναν νόμο περί αμνηστίας που ψηφίστηκε το 1979, ελάχιστες διώξεις πραγματοποιήθηκαν μετά τη μετάβαση της Βραζιλίας στη δημοκρατία, το 1985. Είναι όμως πολλοί αυτοί που δεν έχουν ξεχάσει. Ο Συνήγορος των Δικαιωμάτων των Πολιτών αποδοκίμασε χθες την εντολή του Μπολσονάρο για «προσήκοντα» εορτασμό του πραξικοπήματος. Η αντιπολίτευση διοργανώνει για τις 31 Μαρτίου διαδηλώσεις υπέρ της δημοκρατίας. Και ένα hashtag σαρώνει τα σόσιαλ μίντια: #DidaturaNuncaMais – «Ποτέ Ξανά Δικτατορία».