«Ζηλεύω την αρχή του “Φύλακα στη σίκαλη”»

Η τελευταία φορά που συγκινήθηκα με μια ολοκληρωμένη αφήγηση ήταν… Οταν διάβασα τη νουβέλα της Μαριλένας Παπαϊωάννου Κατεβαίνει ο Καμουζάς στους φούρνους. Μια διαφορετική ματιά στο δράμα του Εμφυλίου. Οι πολιτικοί κρατούμενοι στα Βούρλα προσπαθούν πάση θυσία να φυγαδεύσουν το χειρόγραφο του άρρωστου συγκρατούμενού τους Φώτη που με μια μύτη μολυβιού γράφει σε δυσεύρετα κομματάκια χαρτιού. Ο λυτρωτικός ρόλος της τέχνης, οι λέξεις ως άμυνα στη βία και στην κτηνωδία.

Αν μπορούσα να γράφω μετά μουσικής θα επέλεγα… Το Once Upon A Time in America του Ennio Morricone, το σάουντρακ από την ομώνυμη ταινία του Σέρτζιο Λεόνε, ή το Rhapsody in Blue του George Gershwin. Ωστόσο προτιμώ την απόλυτη μεταμεσονύχτια ησυχία.

Το πιο οδυνηρό στη διαδικασία της συγγραφής… Είναι από τη μια η αναμέτρηση με τις λέξεις. Ευτυχώς το delete του υπολογιστή είναι ένας οικολογικά ευαίσθητος τρόπος – χωρίς κατανάλωση χαρτιού – για τα αμέτρητα θύματα που προκύπτουν από την άνιση αυτή μάχη. Από την άλλη εξίσου οδυνηρή αποδεικνύεται κάποτε και η αναμέτρηση με βιώματα, όχι πάντα ευχάριστα, που η διαδικασία της γραφής φέρνει στην επιφάνεια.

Τρία βιβλία που θα πρότεινα οπωσδήποτε για μια βιβλιοθήκη Λυκείου θα ήταν… Από τον χώρο της λογοτεχνίας Η τιμή και το χρήμα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη και Ο βίος του Ισμαήλ Φερίκ πασά της Ρέας Γαλανάκη. Το τρίτο βιβλίο, Θεσσαλονίκη, πόλη των φαντασμάτων του Μαρκ Μαζάουερ, προέρχεται από το πεδίο της Ιστορίας, καθώς θεωρώ ότι βασική πληγή του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος είναι η αδυναμία του να καλλιεργήσει την ιστορική σκέψη των μαθητών, δαιμονοποιώντας ή απλώς αποσιωπώντας την ύπαρξη του «άλλου».

Η κριτική που αποδέχομαι αφορά… Τα πάντα, αρκεί να προέρχεται από ανθρώπους που εκτιμώ.

Η αυτοκριτική ξεκινάει από… Από την ενσυναίσθηση, τη διάθεση αλλά και την τόλμη να μπεις στα παπούτσια του άλλου.  Ιδιαίτερα χρήσιμο, όταν πλάθεις λογοτεχνικούς χαρακτήρες με οπτική διαμετρικά αντίθετη από τη δική σου. Δεν είναι πάντα εύκολο, αλλά σίγουρα αξίζει τον κόπο.

Η αρχή ενός κλασικού βιβλίου που ζηλεύω είναι… Οι πρώτες αράδες από τον Φύλακα στη σίκαλη του Τζερόμ Ντέιβιντ Σάλιντζερ.

«Αν θέλετε λοιπόν στ’ αλήθεια να τ’ ακούσετε, τότε πρώτο και κύριο μπορεί να περιμένετε πως θα σας πω πού γεννήθηκα, και τι φρίκη που ήτανε τα παιδικά μου χρόνια, και τι φτιάχνανε οι δικοί μου και τα ρέστα πριν με κάνουνε, κι ένα σωρό αηδίες και ξεράσματα καταπώς στο Δαβίδ Κόπερφηλντ, όμως δεν έχω όρεξη να πιάνω τέτοιες ιστορίες. Πριν απ’ όλα, αυτά τα πράματα τα βαριέμαι όσο δεν παίρνει, κι έπειτα είναι κι οι γονιοί μου, που θα κατεβάζανε από δυο αιμορραγίες ο καθένας αν έλεγα τίποτα πολύ προσωπικό για λόγου τους…».

Χωρίς φτιασίδια και περιττούς λυρισμούς, με τη φρεσκάδα της νεανικής αργκό, με τον ωμό ρεαλισμό του, βιβλίο τόσο κλασικό και ταυτόχρονα τόσο σύγχρονο, βουτά εξαρχής τον αναγνώστη από τα μούτρα.

Οταν ακούω για την «κρίση της λογοτεχνίας» ή τη «λογοτεχνία της κρίσης» σκέφτομαι ότι… Η κρίση μπορεί να προσφέρει τροφή στη λογοτεχνία, η οποία άλλωστε εξ ορισμού τρέφεται από το ακραίο, το οριακό, το δύσκολο. Αρκεί η προσέγγιση που επιχειρεί να μην περιορίζεται στον αφρό των πραγμάτων, σε απλουστευτικές και βολικές ερμηνείες, σε υποχωρήσεις και συμβιβασμούς με αντάλλαγμα μια θέση στις λίστες με τα ευπώλητα.

Η «Θάλασσα στο χιόνι» (εκδ. Μεταίχμιο) είναι το πρώτο βιβλίο της Ελευθερίας Κυρίμη. Πρωταγωνίστρια είναι μια καθηγήτρια που φτάνει σε μια κωμόπολη έξω από τη Φλώρινα για να δουλέψει ως αναπληρώτρια σε Επαγγελματικό Λύκειο. Η επιθυμία της να καλλιεργήσει την ιστορική συνείδηση των μαθητών της θα την οδηγήσει στη δημιουργία ενός Ομίλου Προφορικής Ιστορίας και σε συγκρούσεις.

Ελευθερία Κυρίμη
Η θάλασσα στο χιόνι
Μεταίχμιο, 2019, σελ. 144
Τιμή: 11 ευρώ