«Ναμπούκο» εξ αποστάσεως

Ο βασιλιάς Ναμπούκο (Ναβουχοδονόσωρ Β’) έχει ανεβεί στο βήμα των Ηνωμένων Εθνών και απευθύνεται στη συνέλευση. Κατά τη διάρκεια της ομιλίας τής (υποτιθέμενης) κόρης του Αμπιγκαΐλε προβάλλονται σε γιγαντοοθόνη στιγμιότυπα από τη διάσωση προσφύγων σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Ενα από αυτά «παγώνει» στη μορφή ενός παιδιού τυλιγμένου με θερμική κουβέρτα. Ο Χορός – πραγματικοί πρόσφυγες που προσκλήθηκαν να συμμετάσχουν στην παραγωγή – τραγουδά γύρω από έναν ουτίστα.

Οι εικόνες που καταφέρνουμε να αποκωδικοποιήσουμε από το βίντεο για τον «Ναμπούκο» του Βέρντι, που έκανε πρεμιέρα στην Κρατική Οπερα του Αμβούργου την περασμένη Κυριακή, μεταδίδουν την αίσθηση μιας προσέγγισης πολιτικής και «επικαιροποιημένης». Και πώς να μη συμβαίνει κάτι τέτοιο, όταν σκηνοθέτης της παραγωγής είναι ο σε κατ’ οίκον περιορισμό στη Ρωσία Κίριλ Σερεμπρένικοφ, κατηγορούμενος για υπεξαίρεση κρατικών επιδοτήσεων; Οι λεπτομέρειες μάλιστα για το πώς στήθηκε εξ αποστάσεως η όπερα, όπου στον πρωταγωνιστικό ρόλο εμφανίζεται ο δικός μας διεθνής βαρύτονος Δημήτρης Πλατανιάς, δικαιώνουν την Ευρωπαϊκή Ενωση Θεατρικών Κριτικών που πρόσφατα ανακήρυξε τον ρώσο σκηνοθέτη Ανθρωπο της Χρονιάς για την πρωτοφανή προσήλωσή του στο επάγγελμά του.

Σύμφωνα με πληροφορίες του Radio Free Europe, ο βοηθός του Σερεμπρένικοφ, Γεβγκένι Κουλάγκιν, βιντεοσκοπούσε κάθε πρόβα των συντελεστών και στη συνέχεια έστελνε το υλικό στον δικηγόρο του τελευταίου. Αποθηκευμένη σε στικάκι, η βιντεοσκόποηση έφτανε στα χέρια του σκηνοθέτη, ο οποίος κατά τ’ άλλα δεν έχει πρόσβαση σε Ιντερνετ και τηλέφωνο. Μετά την παρακολούθηση του βίντεο έφτανε η στιγμή που ο ίδιος βιντεοσκοπούσε τον εαυτό του ενώ κατέγραφε διορθώσεις, παρατηρήσεις και σκηνοθετικές οδηγίες. Το υλικό αυτό έπαιρνε την αντίστροφη διαδρομή και έφτανε ώς τον θίασο για να το μελετήσει. Σε όλη τη διάρκεια των προβών οι συνεργάτες του Σερεμπρένικοφ είχαν φτάσει στη Γερμανία εμφανώς προετοιμασμένοι για το ιδιότυπο ανέβασμα έχοντας μαζί τους τις παρτιτούρες πάνω στις οποίες ο σκηνοθέτης είχε σημειώσει οδηγίες και κινήσεις όχι μόνο για τους πρωταγωνιστές, αλλά και για κάθε μέλος της χορωδίας και των ηθοποιών.

ΧΟΡΩΔΙΑ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ. Η σύγχρονη εκδοχή του «Ναμπούκο» εστιάζει στον λαϊκισμό εναντίον των μεταναστών της Ευρώπης. Ο Σερεμπρένικοφ μεταφέρει τη βιβλική ιστορία της κατάκτησης της Ιερουσαλήμ από τον Ναβουχοδονόσορα στις διπλωματικές μάχες του ΟΗΕ, όπου ο Ναμπούκο στρέφεται εναντίον αθώων προσφύγων. Υπάρχουν μάλιστα αρκετές αιχμές για την άνοδο του εθνικιστικού λόγου στην εποχή μας – σε μία από αυτές ο Ναμπούκο επαινείται κάτω από το σύνθημα «Πρώτα η Ασσυρία». Από τον περασμένο Ιανουάριο, εξάλλου, η Κρατική Οπερα του Αμβούργου δημοσιοποίησε ανοιχτή πρόσκληση σε πρόσφυγες που θέλουν να συμμετάσχουν στην παράσταση, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη χορωδία των 35 ατόμων από διαφορετικά σημεία έντασης του πλανήτη. Στην τελευταία μάλιστα αλλαγή σκηνικού, όταν πέφτει η αυλαία, η ομάδα των 35 αποδίδει το πασίγνωστο χορωδιακό «Va pensiero» («Πέτα σκέψη») με τη συνοδεία του ουτίστα και φωτογραφίες προσφύγων που προβάλλονται σε μεγάλη οθόνη.

Σύμφωνα με τη χθεσινή κριτική της Σίρλεϊ Απθορπ στους «Financial Times», «ο Δημήτρης Πλατανιάς ξεχωρίζει στον πρωταγωνιστικό ρόλο με την επιβλητική του παρουσία». Ο βαρύτονος, που υποδύθηκε τον ίδιο ρόλο τον περασμένο Ιούνιο στην παραγωγή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής, στην άνιση σκηνοθεσία του Λέο Μουσκάτι, έδειξε την αλληλεγγύη του προς τον Κίριλ Σερεμπρένικοφ μαζί με τους άλλους συντελεστές της παράστασης (ανάμεσά τους η Οκσάνα Ντούκα ως Αμπιγκαΐλε, ο Ντοβλέτ Νουργκελντίγεφ ως Ισμαέλε, η Ζερλαντίν Σοβέ ως Φενένα): μετά την πρεμιέρα ύψωσαν πανό με την επιγραφή «Ελευθερώστε τον Κίριλ!». Η όπερα, σε μουσική διεύθυνση Πάολο Κορινιάνι, συνεχίζεται σε επιλεγμένες ημερομηνίες τον Μάρτιο, Απρίλιο (με όλα τα εισιτήρια sold out), Σεπτέμβριο και Οκτώβριο.