Ο Καβάφης στα καμένα

«Είπες “Θα πάγω σ’ άλλη γη, θα πάγω σ’ άλλη θάλασσα / Μια πόλις άλλη θα βρεθεί καλλίτερη από αυτή / Κάθε προσπάθεια μου μια καταδίκη είναι γραφτή / κ’ είν’ η καρδιά μου – σαν νεκρός – θαμένη / Ο νους μου ως πότε μες στον μαρασμόν αυτόν θα μένει / Οπου το μάτι μου γυρίσω, όπου κι αν δω / ερείπια μαύρα της ζωής μου βλέπω εδώ / που τόσα χρόνια πέρασα και ρήμαξα και χάλασα”». Οι στίχοι του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη από το ποίημά του «Η πόλις» αποπνέουν απαισιοδοξία. Η οποία οπτικοποιείται με live action κι animation στο φιλμάκι «Η πόλις | Οπου το Μάτι μου γυρίσω», που θα παρουσιαστεί στο πλαίσιο του 14ου Athens Animfest.

Ο animator Αρίσταρχος Παπαδανιήλ μετά τη διασκευή και την ερμηνεία του ποιητικού λόγου του Τζορτζ Ρ.Ρ. Μάρτιν (του «Game of Thrones») στην ταινία του «The rains of Castamere | An Animated Choreography of Departures», επιστρέφει στον έμμετρο στίχο. Αυτή τη φορά ετοίμασε ένα οπτικοακουστικό επίγραμμα του εμβληματικού ποιήματος του Καβάφη, το οποίο ο ίδιος μελοποιεί κι ερμηνεύει με τη σκηνοθετική συνδρομή επίσης του Παναγιώτη Κουντουρά. «Το ποίημα αυτό με είχε συγκινήσει ως μαθητή για πρώτη φορά. Ξαναδιαβάζοντάς το τώρα λόγω της κατάστασης στην Ελλάδα και με τα προβλήματα που βιώνουμε, με συγκίνησε με διαφορετικό τρόπο. Ολη αυτή η φόρτιση που μου προκάλεσε, με έκανε ν’ αρχίσω να τραγουδάω τη ροή του κειμένου. Γιατί έχει μεγάλη εσωτερική ρυθμολογία και κίνηση. Δεν ήταν η πρόθεσή μου η αρχική, εγώ διάβαζα το ποίημα για τη χαρά της ανάγνωσης, ωστόσο η συγκίνησή μου με οδήγησε εκεί» αναφέρει ο Παπαδανιήλ στο «Νσυν».

Στο φιλμ μικρού μήκους, ο ίδιος ο Παπαδανιήλ γίνεται ένα νεκρικό πορτρέτο Φαγιούμ για να βγάλει το βλέμμα του ποιητή που «εκόμισε εις την τέχνη», «κάτι μισοειδωμένα, πρόσωπα ή γραμμές». Ετσι, στα καρέ της ταινίας περπατάει στα καμένα ερείπια του Ματιού, βιώνοντας με διαφορετικό τρόπο την καβαφική περιφορά των ψυχών, χάρη στον συνδυασμό του animation με το live action και το πειραματικό τους αποτέλεσμα. «Η αρχική μου σκέψη ήταν να έχει πολύ περισσότερο animation η ταινία. Και να κάνουμε τα γυρίσματα σ’ ένα εγκαταλελειμμένο εργοστάσιο στις αρχές του καλοκαιριού. Οταν το προσωπικό μου πένθος έδεσε με το συλλογικό λόγω των πυρκαγιών, αποφασίσαμε να κάνουμε τα γυρίσματα τελικά στο Μάτι τον Αύγουστο. Τότε, το έργο έγινε τέτοιο που με οδήγησε να κάνω αφαιρέσεις. Θέλησα να βάλω λιγότερο animation και σε κομβικά μόνο σημεία. Η δυναμική του τόπου δεν σήκωνε εμψύχωση. Επέλεξα λοιπόν από το υλικό που είχα μοντάρει, τρία πλάνα που τα ενέθεσα στο animation. Ενα για να δείξω πώς ξαφνικά ο ποιητής μιλάει μέσα από μένα, σε δεύτερο όπου βγαίνει πίσω μου μια σκιά, που δεν τη βλέπεις ακριβώς αλλά την αισθάνεσαι, και στο τέλος για να δείξω την περιφορά των ψυχών. Ελαχιστοποίησα την κίνηση για να έχουμε την αίσθηση της μυσταγωγίας. Η φαντασία θα μας βγάλει το τελικό αποτέλεσμα» επισημαίνει ο δημιουργός.

ATHENS ANIMFEST. Η πρεμιέρα της ταινίας είναι προγραμματισμένη για το Σάββατο 16 Μαρτίου, ενταγμένη στο σύνολο των φεστιβαλικών προβολών του Athens Animfest. Στη συνέχεια, η ταινία θα ταξιδέψει μέχρι την Ιαπωνία, όπου με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, την Πέμπτη 21 Μαρτίου, θα προβληθεί ως ελληνική συμμετοχή στο αφιέρωμα «Ο Π.Κ. Καβάφης στο Τόκιο» μαζί με παραγωγές animation πάνω σε ποίηση Καβάφη, που δημιουργήθηκαν από σπουδαστές του Musashino Art University της ιαπωνικής πρωτεύουσας.

Κατά τα λοιπά, το παλαιότερο φεστιβάλ animation της χώρας, το Athens Animfest, επιστρέφει για 14η χρονιά, από σήμερα έως και τις 17 Μαρτίου. Το κοινό θα έχει την ευκαιρία να απολαύσει 350 ταινίες μικρού μήκους από την Ελλάδα κι άλλες 55 χώρες του κόσμου. Από αυτές, οι 50 είναι προϊόν σπουδαστών, άλλες τόσες χαρακτηρίζονται ως πειραματικές, ενώ 6 έχουν τη σφραγίδα ελληνικών στούντιο animation. Φέτος, οι δράσεις του φεστιβάλ είναι υπό τη σκέπη του Αθήνα 2018 – Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου του Δήμου Αθηναίων κι απλώνονται σε 10 διαφορετικούς χώρους σε όλη την πόλη.