Η ποίηση για έναν κόσμο χωρίς τείχη

Με την κρίση η Ποίηση περνά μεγάλες στιγμές: εφόσον είναι γνήσια και δεν ομφαλοσκοπεί, είναι μία κατάσταση που αφορά την κοινωνία, δεν είναι μια μορφή λόγου που αφορά τους μυημένους ή μόνο τους ποιητές που εντρυφούν στα ιδιαίτερα δωμάτια της Μούσας τους. Στην Ελλάδα πολλοί παρεξηγούν την ποίηση και την ταυτίζουν με κάθε πικραμένο ή με ένα σωρό «ψώνια» που στην καλύτερη περίπτωση γίνονται αυτιστικοί και νατουραλιστικοί ή «ελιοτίζουν», «σεφερίζουν», «ελυτίζουν» αλλά τελευταία και «δημουλίζουν», αν θέλαμε αυθαίρετα να φτιάξουμε ρήματα με βάση τον Ελιοτ, τον Σεφέρη, τον Ελύτη, τη Δημουλά. Ο ποιητής για να είναι κατανοητός πρέπει να είναι απλός και όχι εγκεφαλικός, να μιλάει και να γράφει απλά και υπαινικτικά και όχι με γρίφους, κλειδιά ή κωδικούς, να βοηθά τον αναγνώστη να «βλέπει» πράγματα που δεν φαίνονται, να τον κρατάει όρθιο μέσα στον κατατρεγμό και στη φυγή, τόσο απλά που να κερδίζει τον αναγνώστη απ’ τον πρώτο κιόλας στίχο: «Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα», γράφει ο Ελύτης και αμέσως ο μη υποψιασμένος νους πάει στο τι μπορεί να σημαίνει ένας κήπος: μια παραγωγική μονάδα, έναν χώρο προστατευμένο από καλαμιές, μια τρυφερή αγκαλιά, μια αρχετυπική γυναίκα, μια μήτρα, έναν ήρεμο όρμο, ένα θέλγητρο, μια βεβαιότητα, μια σιγουριά.

Η ποίηση, όπως και άλλες μορφές τέχνης και λόγου, αξιοποιεί τη δύναμη των μέσων ψηφιακής ενημέρωσης για να μεταδώσει την ευαισθητοποίηση στο ευρύτερο κοινό και στις νεότερες γενιές, προκειμένου, μέσω του ποιητικού λόγου, να αποφευχθούν στο μέλλον ιστορικοί κατακλυσμοί και θηριωδίες. Γι’ αυτό και υπάρχουν χιλιάδες ιστότοποι και ιστοσελίδες αφιερωμένοι στην ποίηση. Εκμεταλλευόμενος τις νέες τεχνολογίες και το Διαδίκτυο, ο Κύκλος Ποιητών από την Αθήνα, σε συνεργασία με το World Poetry Movement με έδρα το Μεντεγίν αλλά με πλοκάμια σε όλο τον κόσμο, πρωτοστάτησε τον περασμένο μήνα στη διοργάνωση 950 εκδηλώσεων σε 400 πόλεις σε 150 χώρες με θέμα «Ενας κόσμος χωρίς τείχη». Στη διεθνή των λαϊκιστών Τραμπ, Πούτιν, Σαλβίνι, Ορμπαν, Ερτογάν, Ντουτέρτε, Μπολσονάρου και άλλων που κυβερνούν παραβιάζοντας τους δημοκρατικούς θεσμούς, οι ποιητές σηκώνουν τείχη με ποιήματα για να απομονώσουν τον διχαστικό, τυχοδιωκτικό, λαϊκιστικό, εθνικιστικό και ρατσιστικό τους λόγο. Εκατοντάδες χιλιάδες απλού λαού σε όλες τις ηπείρους παρακολούθησαν τις εκδηλώσεις και άκουσαν ποιητές να ρίχνουν τα τείχη της μισαλλοδοξίας. Τείχη από μπετόν, τούβλα, τσιμεντόλιθους ή από συρματόπλεγμα για να φυλάνε τον κόσμο μέσα ή έξω. Και ακόμη ταξικά τείχη που δεν φαίνονται για τα οποία όμως υπαίτιος είναι η ανισότητα. Γιατί η ποίηση έχει τη δύναμη να γκρεμίζει τα τείχη που χωρίζουν τον κόσμο με βάση το φύλλο, τη θρησκεία, το χρώμα, την προέλευση, την ηλικία, την κοινωνική τάξη, την εθνικότητα. Γιατί η ποίηση μπορεί και ξεσηκώνει πλήθη αν μιλά τη γλώσσα του απλού ανθρώπου. Παράλληλα, οι ποιητές μάς θυμίζουν ότι, μέσω της ποίησης, γκρεμίζουμε και τα εσωτερικά μας τείχη για να βλέπουμε τι τρέχει μέσα μας και ποιοι στ’ αλήθεια είμαστε, ένα είδος αυτογνωσίας. Σε τελευταία ανάλυση Ποίηση είναι να δίνεις και όχι να παίρνεις, να προσφέρεις και όχι να ζητάς, ν’ αγαπάς και όχι να μισείς, να συνυπάρχεις ακόμη και με αντιπάλους και να σκέφτεσαι όσους δεν έχουν και τι μπορείς να δίνεις στον άστεγο, στον αβοήθητο, στον καταφρονεμένο, στον πρόσφυγα. Η ποίηση δεν χωρίζει τον κόσμο με βάση το απάνθρωπο ιδεολόγημα «Ή εμείς ή αυτοί» ή το άλλο ακόμη πιο χυδαίο «Ή τους τελειώνουμε ή μας τελειώνουν». Γιατί μόνο αν φύγουμε από τον τυφλό αυτισμό, την ιδιοτέλεια και κάθε μορφής ιδεολογήματα μπορούμε να μοιραστούμε τα αγαθά της ζωής και ν’ ανακαλύψουμε την ποίηση που λυτρώνει, εξανθρωπίζει, γαληνεύει.

ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΑ. Η ποίηση, αν είναι ειλικρινής, μας καλεί να χαρούμε τη ζωή, μας δίνει θάρρος να πιανόμαστε από κάπου όταν φουντώνει γύρω μας ο ζόφος της πολιτικής. Χωρίς να στρατεύεται κάπου, αν ο ποιητής μιλά από τα μύχιά του, αν υμνεί το μεγαλείο της ζωής, τότε δεν αντιγράφει, δεν μιμείται, δεν επαναλαμβάνει στερεότυπα. Η Ποίηση από μόνη της ρίχνει τείχη και φράχτες που διαχωρίζουν τους λαούς, γιατί δεν είναι μια δονκιχωτική πράξη αλλά μας λέει πώς να ζούμε κυρίως ποιητικά και τα ποιήματα που γράφονται και οι συλλογές που εκδίδονται δεν είναι τίποτε άλλο παρά η κορυφή του παγόβουνου, αφού το ουσιώδες με την ποίηση είναι ο ποιητής να ζει τη ζωή του ποιητή αναζητώντας το ανεξερεύνητο. Οι γνήσιοι ποιητές ενώνουν τα γήινα με τα επουράνια, τα χαμηλά με τα υψηλά, τον ταπεινό με τον αλαζόνα, την προσωπική αγωνία με την κοινωνική ευαισθησία και μας πάνε κατευθείαν στη ρίζα των πραγμάτων και στην ουσία της ζωής. Σε εποχές κρίσης, όχι μόνο ελληνικής αλλά παγκόσμιας κρίσης αξιών, ο ποιητής δεν είναι ένα παθητικό ανδρείκελο που γράφει στιχάκια για τον εαυτούλη του, αλλά ένας ενεργός πολίτης που σηκώνει το κεφάλι ψηλά μετασχηματίζοντας την εμπειρία της ύπαρξης.

Σε έναν ταραγμένο και βίαιο κόσμο όπου σε πολλές εκφάνσεις του δημόσιου και του ιδιωτικού βίου επικρατεί η βαρβαρότητα και η αρπακτικότητα, η ποίηση αντιτάσσει σθένος, παρηγοριά, συναίσθημα, τρυφερότητα, εγκαρτέρηση, αισιοδοξία, γιατί από την Κρίση δεν θα μας σώσουν δημαγωγοί πολιτικοί, αριστούχοι επιστήμονες, στυγνοί επιχειρηματίες, διπλωματούχοι γραφειοκράτες, βραβευμένοι τεχνοκράτες, θρησκευόμενοι παρατρεχάμενοι, φανατικοί θεοκράτες, η ελίτ, η αποδεκατισμένη μεσαία τάξη ή η εργατική τάξη. Θα μας σώσει ο Πολιτισμός και η Τέχνη που είναι αταξική και άνευ διακρίσεων και όσοι προτάσσουν τα στήθη, το πνεύμα, την πένα και το πληκτρολόγιό τους, φωτίζοντας το κοινό με καθαρότητα και υψώνοντας στίχους στους διαχωριστικούς τοίχους. Ο πλανήτης θα σωθεί από την συνύπαρξη, την αδελφοσύνη, την ενότητα στην πράξη και τα διαχρονικά ουμανιστικά κηρύγματα των καιρών και όχι από τους αρχιτέκτονες της εθνικιστικής και της λαϊκιστικής ψευδο-ενότητας που αυθαιρετεί, αλλοιώνοντας το νόημα της δημοκρατίας.