«Η αίσθηση κάποιου τέλους»*

Σε ένα τηλεοπτικό πρωινάδικο, ο Κουρουμπλής ρωτήθηκε για την εκτίμηση του Μανουέλ Μπαρόζο ότι οι αγορές προεξοφλούν την εκλογική επικράτηση του Μητσοτάκη.

Και απάντησε:

– Εντάξει τώρα κι ο Μπαρόζο! Τι… εκφράζει τις αγορές; Τι είναι δηλαδή; Είναι θεσμικός;

Παρεμπιπτόντως ο Μπαρόζο, εκτός από πρώην πρωθυπουργός της Πορτογαλίας και πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, είναι ο νυν… πρόεδρος της Goldman Sachs!

Κάτι θα πιάνει το αφτί του για τις αγορές το πρωί που πηγαίνει στο γραφείο.

Αυτά για το αστείο του πράγματος. Πάμε στα σοβαρά.

Η κυβέρνηση πανηγύρισε επειδή οι οίκοι αξιολόγησης αναβάθμισαν την οικονομική προοπτική, άρα και την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας.

Η ΝΔ χειροκρότησε επειδή θεωρεί ότι η αναβάθμιση προκύπτει από την προεξόφληση της εκλογικής επικράτησής της.

Ο Τσακαλώτος σχολίασε με τα γνωστά καλαμπούρια του.

Αλλά ξέρετε κάτι; Εχουν κι οι δυο δίκιο.

Οι οίκοι αξιολογούν προφανώς τη σημερινή κατάσταση της χώρας αλλά συνεκτιμούν επίσης ότι με μια ενδεχόμενη επικράτηση της ΝΔ η πορεία της όχι μόνο δεν κινδυνεύει να διαταραχτεί αλλά μάλλον θα βελτιωθεί.

Οι άνθρωποι αυτοί θέλουν για τα λεφτά τους το μικρότερο πιθανό ρίσκο και τη μεγαλύτερη δυνατή σταθερότητα.

Για να το πω όσο πιο απλά γίνεται. Είναι βέβαιο ότι οι αγορές αντιδρούν θετικά επειδή πιστεύουν ότι έρχεται η ΝΔ.

Ακριβώς όπως αντιδρούσαν αρνητικά το 2015 όταν φοβόντουσαν ότι έρχεται ο ΣΥΡΙΖΑ.

Ακριβώς όπως θα αντιδρούσαν και σήμερα αρνητικά αν, για παράδειγμα, βρισκόταν προ των πυλών μια κυβέρνηση Βαρουφάκη – Λαφαζάνη – Ζωής.

Υπάρχει όμως κι ένα δεύτερο στοιχείο στο οποίο δεν αναφέρθηκε ο Μπαρόζο στους Δελφούς.

Η πρόγνωση ενός προβαδίσματος της ΝΔ είναι καταγεγραμμένη εδώ και δυο χρόνια, τουλάχιστον.

Εως πρόσφατα όμως υπήρχε ο φόβος ότι ακόμη και μια νίκη της ΝΔ μπορεί να ανοίξει έναν κύκλο αστάθειας και αβεβαιότητας.

Αυτός ο φόβος είναι που έχει ουσιαστικά εκλείψει το τελευταίο εξάμηνο. Οπως μου εξηγούσε πρόσφατα ένας ευρωπαίος πρέσβης στην Αθήνα:

– Τελικά ο Τσίπρας μια χαρά τα κατάφερε. Βρήκε κάποια λύση για το Μακεδονικό. Και θα παραδώσει μια ισχυρή πλειοψηφία στον Μητσοτάκη!

Ακόμη και τα σενάρια ανακατωσούρας που κυκλοφορούσαν με αφορμή την προεδρική εκλογή και την απλή αναλογική που καραδοκεί εξασθένησαν σταδιακά.

Αντιθέτως επικρατεί η αίσθηση ότι οι κάλπες του Μαΐου (ή του Οκτωβρίου) θα βγάλουν όχι μόνο κυβερνητική αλλά και προεδρική πλειοψηφία. Ουσιαστικά δηλαδή ότι η νέα κυβέρνηση θα έχει μπροστά της μια καθαρή τετραετία.

Σε συνδυασμό μάλιστα με μια νέα γενιά ηγετών στην Ευρώπη, στη Γερμανία και άλλες χώρες, λιγότερο «κεντριστές» και τσαπατσούληδες από τη Μέρκελ και τον Ολάντ, πιο ξεκάθαρους πολιτικά, κάτι που ταιριάζει περισσότερο στην ιδιοσυγκρασία του Μητσοτάκη.

Φυσικά θα δούμε. Τίποτα δεν έχει τελειώσει ακόμα. Αλλά έχω πολλές φορές την αίσθηση ότι η πολιτική υπακούει σε μια ιδιότυπη νομοτέλεια. Οταν είναι να μη σου βγει κάτι, δεν σου βγαίνει τίποτα.

Ενας αγαπημένος αφορισμός του Ζακ Σιράκ έλεγε ότι:

– Τα καλά νέα έρχονται συνήθως ένα ένα. Αλλά οι μπελάδες πετάνε πάντα σε σμήνος!

Η σύνδεση που έκανε ο ευρωπαίος πρέσβης μεταξύ Μακεδονικού και πλειοψηφίας δεν είναι λοιπόν άστοχη. Κακά τα ψέματα, οι Πρέσπες δείχνουν ικανές να μετατρέψουν μια ενδεχόμενη εκλογική επικράτηση της ΝΔ σε ρεύμα πολιτικής αλλαγής.

Για δυο λόγους.

Αφενός επειδή ο ΣΥΡΙΖΑ με τη συνηθισμένη επιθετικότητα και εχθροπάθειά του δεν βρήκε τα κατάλληλα λόγια να κατευνάσει τους αντίθετους στη συμφωνία και να επουλώσει τα ρήγματα που είχε προκαλέσει.

Αντιδρά με «προληπτικές προσαγωγές» και με την ανόητη έπαρση ότι «έκανε το σωστό».

Αφετέρου επειδή το Μακεδονικό ήταν η ουρανόπεμπτη ευκαιρία για τις δυο παραδοσιακές παρατάξεις (ΝΔ και ΠΑΣΟΚ) να αποκαταστήσουν την επαφή τους με την ευρύτερη λαϊκή πλειοψηφία και το λαϊκό αίσθημα, μια σχέση που είχε διαταραχτεί λόγω των Μνημονίων.

Η ΝΔ το χειρίστηκε συντεταγμένα και βγήκε πιο κερδισμένη.

Το Κίνημα Αλλαγής μπορεί να τραυματίστηκε από τις ίντριγκες των «Πρεσπαδόρων» αλλά διαμόρφωσε εκ των πραγμάτων μια νέα πολιτική ομοιογένεια που του επέτρεψε να αντισταθεί στην επίθεση του ΣΥΡΙΖΑ.

Περισσότερες πιθανότητες έχει πλέον να μην εκλεγεί ξανά βουλευτής ο Βερναρδάκης παρά να μην μπει στη Βουλή η Φώφη.

Αν ήμουν ένας Τζούλιαν Μπαρνς θα μιλούσα για την «Αίσθηση κάποιου τέλους» – The Sense of an Ending… Αλλά δεν είμαι.

Κάπου εδώ όμως φαίνεται να τελειώνει μια κακόγουστη παράσταση στην οποία ο Κουρουμπλής αναλύει τις αγορές, ο Μπίστης λύνει το Σκοπιανό, η Παπακώστα υποδύεται τον ντετέκτιβ, ο Καμμένος αλλάζει στολές κι ο Πολάκης δικάζει.

Υπό αυτήν την έννοια, το Μακεδονικό αποδείχτηκε όντως ο καταλύτης που κλείνει μια εποχή. Οχι απλώς δρομολογώντας μια πολιτική αλλαγή, όχι μόνο προαγγέλλοντας συνθήκες μετεκλογικής σταθερότητας, αλλά κυρίως ξεκαθαρίζοντας το τοπίο.

Ακούω διάφορες ευγενικές ψυχές να ανησυχούν για «τη διχαστική λογική» που ξαφνικά ανακαλύπτουν.

Συμμερίζομαι τις ανησυχίες τους. Αλλά τουλάχιστον εγώ ανησυχούσα από την αρχή του αγώνα. Δεν περίμενα το δεύτερο ημίχρονο για να καταλάβω ότι το παιχνίδι παίζεται με μπουνιές και κλωτσιές. Τώρα, το ματς θα τελειώσει αναγκαστικά όπως άρχισε.

Εν τω μεταξύ οι εξελίξεις λειτούργησαν σαν οδοστρωτήρας.

Διέλυσαν κόμματα, απαξίωσαν εκλεκτικές κι εκκεντρικές συμπεριφορές, γελοιοποίησαν βαθυστόχαστους αμπελοφιλόσοφους, πέρασαν πάνω από επαμφοτερίζοντες, σούργελα και τυχοδιώκτες.

Επανέφεραν τη συζήτηση στα θεμελιώδη της πολιτικής, στην ουσία των πραγμάτων, κι όχι στις επιδιώξεις, τις φιλοδοξίες και τη μωρία του κάθε σουλατσαδόρου.

Εσπρωξαν τελικά τη χώρα σε μια νέα ατζέντα σαφήνειας, ελπίζω και σοβαρότητας, την οποία έχει ζωτική ανάγκη κάθε δημοκρατία.

*Julian Barnes, «The Sense of an Ending», Jonathan Cape,
Λονδίνο 2011