Η ευθύνη του Τραμπ για την αποτυχία στο Ανόι

Οι ειδικοί συμφωνούν. Ο πρόεδρος Τραμπ έκανε σωστά να αποχωρήσει από τη σύνοδο με τον Κιμ Γιονγκ Ουν αντί να αποδεχθεί μια κακή συμφωνία για τα πυρηνικά. Ομως το αποτέλεσμα δείχνει πόσο λάθος ήταν η στρατηγική που ακολούθησε η Ουάσιγκτον από την πρώτη σύνοδο της Σιγκαπούρης, πριν από οκτώ μήνες, μέχρι σήμερα. Στη συνάντηση του Ανόι, ο Κιμ προφανώς ζήτησε να αρθούν πλήρως οι κυρώσεις εις βάρος της χώρας του. Το αντάλλαγμά του ήταν να κλείσει κάποιες από τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις. Αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορούσε να θεωρηθεί καλή συμφωνία. «Μερικές φορές πρέπει απλά να αποχωρείς», όπως είπε και ο Τραμπ, που παρ’ όλα αυτά επέμεινε πως ο βορειοκορεάτης δικτάτορας είναι καλός του φίλος.

Είναι διάσημο το επεισόδιο όταν ο πρόεδρος Ρίγκαν αποχώρησε από τη σύνοδο στο Ρέικιαβικ της Ισλανδίας το 1986, αντί να δεχθεί μια συμφωνία ελέγχου των εξοπλισμών με τη Ρωσία την οποία δεν θεωρούσε ικανοποιητική. Εναν χρόνο αργότερα οι Ρώσοι επέτρεψαν με καλύτερους όρους και η συμφωνία επετεύχθη – μπορούμε να ελπίζουμε ότι κάτι ανάλογο πιθανόν να συμβεί και τώρα.

Ομως, ο αρθρογράφος των «New York Times» Νίκολας Κριστόφ προειδοποιεί για τους κινδύνους που ελλοχεύουν. Το πιο σημαντικό είναι ότι η Βόρεια Κορέα ίσως επιστρέψει στις δοκιμές των πυρηνικών της όπλων και των βαλλιστικών πυραύλων – κάτι που θα αποτελούσε εκ νέου σημαντική κλιμάκωση της έντασης και θα αναζωπύρωνε τις ανησυχίες για πιθανή σύγκρουση. Η Βόρεια Κορέα είναι μια χώρα που προσελκύει την προσοχή μόνο όταν δρα προκλητικά. Ετσι οι ηγέτες της έχουν μάθει πως το καλύτερο διαπραγματευτικό τους χαρτί είναι να εκτοξεύουν πυραύλους και να χτίζουν πυρηνικές εγκαταστάσεις.

Ο Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να είχε δίκιο διακόπτοντας τη σύνοδο, όμως την προετοίμασε άσχημα. Εδειξε ότι ήθελε πολύ μια συμφωνία και ότι ήταν πιθανή μια «φανταστική επιτυχία» – όλα αυτά προφανώς οδήγησαν τον Κιμ να αυξήσει τις απαιτήσεις του πιστεύοντας ότι ο Τραμπ θα υποχωρήσει. Η διπλωματική ιστορία έχει αποδείξει πως οι συμφωνίες που επιτυγχάνονται σε συνόδους έχουν προετοιμασθεί προσεκτικά πολύ καιρό πριν. Οπως το περιγράφει ένας βετεράνος διπλωμάτης, οι πρόεδροι βγάζουν λαγούς από τα καπέλα, αφότου οι διπλωμάτες έχουν δουλέψει μεθοδικά για να βάλουν τους λαγούς στα καπέλα. Ομως ο Τραμπ ποτέ δεν είχε την υπομονή για αυτή τη σχολαστική διπλωματική διαδικασία. Αντίθετα έδειξε υπερβολική πίστη στις ικανότητές του και στις προσωπικές σχέσεις – και οι δύο αποδείχθηκαν ανεπαρκείς.

Τα όσα έγιναν στο Ανόι, σύμφωνα με τον Κριστόφ, δείχνουν πως ο Τραμπ στη Σιγκαπούρη δεν είχε ιδέα για το ότι όταν ο Κιμ χρησιμοποιούσε τη λέξη «αποπυρηνικοποίηση» εννοούσε κάτι διαφορετικό από εκείνο που εννοούσαν οι Αμερικανοί. Ετσι έδωσε στον Κιμ το τεράστιο δώρο της νομιμοποίησης στη διεθνή κοινότητα που έρχεται με μια σύνοδο κορυφής, χωρίς να πάρει κάτι ανάλογο. Επίσης, είναι αντιαισθητικό να βλέπει κάποιος τον Τραμπ να επαινεί τον Κιμ και να τον λέει «καλό φίλο» και «μεγάλο ηγέτη», που του στέλνει «όμορφες επιστολές» και έτσι «αισθάνονται ότι αγαπιούνται». Πολιτικά μπορεί να είναι χρήσιμο να συνομιλεί κάποιος με αδίστακτους δικτάτορες αλλά το να τους κολακεύει αποτελεί προδοσία όλων των αξιών της δημοκρατίας.

Παρ’ όλα αυτά υπάρχει ακόμα χώρος για διπλωματία. Ο Κιμ φαίνεται πρόθυμος να φτάσει σε συμφωνία για τη διατήρηση του μορατόριουμ στις δοκιμές όπλων και πυραύλων και στο πάγωμα της παραγωγής πυρηνικών καυσίμων στις εγκαταστάσεις του Γιονγκμπιόν. Αυτοί είναι στόχοι που επιθυμεί η Δύση, αν το τίμημα δεν είναι πολύ υψηλό. Ενα λογικό αντάλλαγμα θα ήταν η χαλάρωση των κυρώσεων σε διακορεατικά σχέδια, όπως η ανάπτυξη κοινών επιχειρήσεων βιομηχανίας, τουρισμού και μεταφορών στη Νότια και τη Βόρεια Κορέα. Ισως έτσι, με τον καιρό, η κατάσταση με τη Βόρεια Κορέα να ομαλοποιηθεί πραγματικά.