Εμβατήρια

Λίγα δευτερόλεπτα μετά την ανακοίνωση της νικήτριας του Οσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου, ο κριτικός των New York Times έγραψε: «Μερικά λόγια τώρα για την Γκλεν Κλόουζ. Ηταν η πιο τολμηρή ηθοποιός στην Αμερική για μια δεκαετία, μια γυναίκα που έζησε στα όρια της λογικής και του πόθου και της ισχύος. Δεν έχει ανάγκη από Οσκαρ. Πρέπει να γνωρίζει ότι για πολύ καιρό ήταν η καλύτερη». Και η τηλεοπτική συντάκτρια της εφημερίδας συμπλήρωσε: «Επίσης κάνει εξαιρετική παρέα με ανθρώπους που δεν κέρδισαν ποτέ Οσκαρ: τον Χίτσκοκ, την Εϊμι Ανταμς, την Αντζελα Μπάσετ».

Τα σχόλια αυτά δεν συνιστούσαν έκφραση δυσαρέσκειας ή απογοήτευσης για τη μεγάλη νικήτρια. Η Ολίβια Κόλμαν είναι μια υπέροχη βασίλισσα σε μια εξαιρετική ταινία και δικαίως βραβεύτηκε. Είναι συγκλονιστική όταν λέει: «Μερικά τραύματα δεν κλείνουν. Εχω πολλά τέτοια. Κυκλοφορείς μ’ αυτά και μερικές φορές τα νιώθεις να γεμίζουν με αίμα». Και ήταν πολύ συγκινητικός, αυθόρμητος και αστείος ο λόγος που εκφώνησε κρατώντας το πολύτιμο αγαλματίδιο. Αλλά οι προβολείς δεν ήταν δυνατόν να σταθούν μόνο στην απρόσμενη θριαμβεύτρια. Επρεπε να φωτίσουν και τη μεγάλη χαμένη.

Η Γκλεν Κλόουζ δεν έχασε απλώς για έβδομη φορά στην πραγματική ζωή το Οσκαρ που όλοι θεωρούσαν ότι επιτέλους θα έπαιρνε. Είχε χάσει νωρίτερα και στην κινηματογραφική ζωή το Νομπέλ λογοτεχνίας ως ηρωίδα της – μάλλον μέτριας – ταινίας με την οποία διεκδικούσε το Οσκαρ. Εκεί δεν μπορούσε να κρύψει τον εκνευρισμό της όταν άκουγε δημόσιους επαίνους από τον ατάλαντο σύζυγό της. Χθες, αντίθετα, άκουσε χαμογελαστή την πολύ ταλαντούχα πρωταγωνίστρια της Ευνοούμενης να τη χαρακτηρίζει είδωλό της. Κι αυτό δεν έχει σχέση με δίκιο και άδικο. Αλλά με γνώση, με εμπειρία, με ρεαλισμό. Με ωριμότητα.

Είναι γνωστό τοις πάσι ότι η βιομηχανία του Χόλιγουντ δεν βραβεύει πάντα με αξιολογικά κριτήρια. Υπεισέρχονται εμπορικοί  παράγοντες, πολιτικές σκοπιμότητες, οικονομικά συμφέροντα, θέματα επικαιρότητας. Οταν όμως αποφασίζεις να παίξεις το παιχνίδι, πρέπει να δεχθείς και τους όρους του. Ο Λάνθιμος το ξέρει, και χτίζει. Ο Σπάικ Λι κάνει πως δεν καταλαβαίνει, και καταγγέλλει. Η Γκλεν Κλόουζ χαμογελά. Και θα έπαιρνε άριστα αν προσερχόταν στην τελετή με τον λατρεμένο της σκύλο, τον Pippi, κι όχι φορώντας τη χρυσή πανοπλία των 19 κιλών.

Στο ποίημά του Το τραγούδι του εαυτού μου, ο Γουόλτ Γουίτμαν αναφέρει ότι δεν παίζει εμβατήρια για αναγνωρισμένους νικητές μονάχα, παίζει κι εμβατήρια για ηττημένους και σκοτωμένους. «Εχετε ακούσει πως είναι ωραίο να ‘σαι ο κερδισμένος;/ Εγώ όμως λέω πως είναι ωραίο να πέφτεις νικημένος,/ οι μάχες χάνονται με το ίδιο πνεύμα όπως κερδίζονται» (μετάφραση Χάρης Βλαβιανός).

«Ζήτω στους ηττημένους!» λοιπόν. «Και σ’ όλους τους αμέτρητους ήρωες που ‘ναι ίσοι με τους τρανότερους γνωστούς!». Με τις νίκες χαιρόμαστε, αλλά σοφότεροι γινόμαστε με τις ήττες.