Ετοιμος ο νόμος για τα 12 μίλια στο Ιόνιο

Η κυβέρνηση σχεδιάζει να προχωρήσει εντός του Μαρτίου ή στις αρχές Απριλίου στην επέκταση των χωρικών υδάτων στη δυτική πλευρά της χώρας στα 12 ναυτικά μίλια. Σύμφωνα με τις υπάρχουσες πληροφορίες, η επέκταση θα ξεκινά από τη βόρεια πλευρά της θαλάσσιας περιοχής όπου βρίσκονται τα Διαπόντια Νησιά και θα καταλήγει νοτιοδυτικά της Πελοποννήσου. Η επέκταση θα πραγματοποιηθεί με νόμο που θα ψηφιστεί από το Κοινοβούλιο και όχι με προεδρικό διάταγμα – όπως ήταν η αρχική σκέψη.

Οι ακριβείς λεπτομέρειες επί της περιοχής στην οποία θα επεκταθεί η αιγιαλίτιδα ζώνη θα καθοριστούν προσεχώς. Αυτό που είναι σαφές όμως είναι ότι το Μέγαρο Μαξίμου έχει αποφασίσει να μην εγκλωβιστεί στις ανακοινώσεις του πρώην υπουργού Εξωτερικών Νίκου Κοτζιά – και μάλιστα την ημέρα της παράδοσης του χαρτοφυλακίου του στον Πρωθυπουργό τον περασμένο Οκτώβριο. Ωστόσο ο Τσίπρας, λίγες μόνο ημέρες μετά την ανάληψη του χαρτοφυλακίου του υπουργού Εξωτερικών, και μάλιστα στην πρώτη σχετική σύσκεψη, έκρινε ότι η επέκταση πρέπει να πραγματοποιηθεί με νόμο και όχι με προεδρικό διάταγμα.

ΟΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΕΙΕΣ. Το κρίσιμο ερώτημα είναι μέχρι ποιο σημείο προς τον Νότο θα πραγματοποιηθεί η επέκταση. Επισημαίνεται ότι ο Κοτζιάς είχε σπεύσει να μιλήσει για τρεις περιοχές επέκτασης των χωρικών υδάτων: Δυτική Ελλάδα (από τα Διαπόντια Νησιά μέχρι τα Αντικύθηρα), Κρήτη και, ως τελευταία περιοχή, Ανατολική Πελοπόννησος (ουσιαστικά από τη συμβολή των χωρικών υδάτων Αντικυθήρων – Κρήτης προς τα πάνω, στον Σαρωνικό Κόλπο και τον Παγασητικό Κόλπο). Ωστόσο, ο «διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες», ιδιαίτερα εφόσον οι προπετείς αγνοούν το ρητό ότι «στην πολιτική υπάρχουν πράγματα που λέγονται και δεν γίνονται και πράγματα που γίνονται και δεν λέγονται».

Καταρχήν, υπάρχει συμφωνία ότι πρέπει να χαραχθούν ευθείες γραμμές βάσεως, όπου αυτό είναι εφικτό με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας, ώστε να κλείσουν οι κόλποι. Επιπλέον, η νοητή γραμμή στα Στενά Κυθήρων και Αντικυθήρων είναι μείζονος σημασίας διότι θέτει το δυτικό όριο του Αιγαίου Πελάγους. Αν η επέκταση γίνει και ανατολικά της γραμμής αυτής, τότε θα πρέπει να αναμένεται ισχυρή τουρκική αντίδραση που, εφόσον λάβει πρακτική μορφή, θα μπορούσε να ακυρώσει όλη την προσπάθεια. Θα πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη οι επιφυλάξεις χωρών που δίνουν έμφαση στην απρόσκοπτη διεθνή ναυσιπλοΐα (π.χ. ΗΠΑ ή Ρωσία).

Η ΚΡΙΤΙΚΗ ΤΗΣ ΝΔ. Το γεγονός ότι η κίνηση για επέκταση των χωρικών υδάτων θα προκαλέσει την αντίδραση της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν θα πρέπει να αποτελεί έκπληξη. Σύμφωνα με όσα είναι ήδη γνωστά, η κριτική της ΝΔ επικεντρώνεται σε δύο σημεία:

– Το πρώτο αφορά την άποψη ότι η μερική επέκταση μόνο στη Δυτική Ελλάδα θα αποτελεί αναγνώριση της τουρκικής θέσης ότι στο Αιγαίο Πέλαγος επικρατούν ειδικές περιστάσεις. Ωστόσο, δεν θα είναι καθόλου εύκολο για την αξιωματική αντιπολίτευση να καταψηφίσει μια πρόταση επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης.

– Το δεύτερο σημείο, το οποίο κατέστη εμφανές κατά τη διάρκεια της τελευταίας συνεδρίασης του Εθνικού Συμβουλίου Εξωτερικής Πολιτικής (ΕΣΕΠ) από τον τομεάρχη Εξωτερικών Γιώργο Κουμουτσάκο, είναι ότι επειδή το 2019 είναι εκλογική χρονιά, η κυβέρνηση δεν θα πρέπει να λάβει αποφάσεις που θα δεσμεύουν – αδικαιολόγητα – την επόμενη κυβέρνηση. Η άποψη αυτή προκάλεσε την αντίδραση του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Κατρούγκαλου, ο οποίος, αν και δεν κατονόμασε τον Γιώργο Κουμουτσάκο, δήλωσε μετά το πέρας του ΕΣΕΠ ότι «συναίνεση δεν σημαίνει συνδιαχείριση».

Η επέκταση της αιγιαλίτιδας ζώνης στη Δυτική Ελλάδα και ειδικότερα στην περιοχή των Διαπόντιων Νησιών κρίνεται ως απολύτως απαραίτητη από έμπειρες νομικές και διπλωματικές πηγές. Η Αθήνα επεδίωξε την τελευταία διετία να βρει μια λύση στο ζήτημα της εμπλοκής με τη Συμφωνία Οριοθέτησης των Θαλάσσιων Ζωνών που υπεγράφη το 2009, αλλά κρίθηκε αντισυνταγματική από το Συνταγματικό Δικαστήριο της γειτονικής χώρας. Αυτό δεν κατέστη εφικτό. Ωστόσο, η επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια θα περιορίσει σημαντικά την επίδικη περιοχή οριοθέτησης με την Αλβανία και αυτό είναι ένα στοιχείο που έχει επισημανθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες του υπουργείου Εξωτερικών εδώ και πολύ καιρό. Σε σχέση δε με την Ιταλία, η ελληνική επέκταση θεωρείται αναγκαία ώστε να παύσουν τα μεγάλα αλιευτικά σκάφη της γείτονος να ψαρεύουν μαζικά εντός της περιοχής μεταξύ 6 και 12 ναυτικών μιλίων από τις ελληνικές ακτές.