Η διπλή χαμένη ευκαιρία της Αναθεώρησης

Η Παιδεία και το περιβάλλον προβάλουν ήδη ως οι μεγάλοι χαμένοι της νέας συνταγματικής αναθεώρησης. Αυτή η αρνητική εξέλιξη θα φέρει τη σφραγίδα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, αφού το κυβερνών κόμμα δεν δέχθηκε να συμπεριλάβει στην αναθεωρητική ατζέντα την τροποποίηση του άρθρου 16 (που θα επέτρεπε δηλαδή και τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων), αλλά και τον εκσυγχρονισμό του άρθρου 24 για την προστασία του περιβάλλοντος και τα ζητήματα χωροταξίας.

Η αντιπολίτευση και κυρίως η ΝΔ στηλίτευσε την επιμονή του ΣΥΡΙΖΑ να αφήσει εκτός συζήτησης αυτά τα δύο άρθρα καταγγέλλοντας το Μαξίμου και την Κουμουνδούρου για «εργαλειοποίηση» και μικροπολιτική εκμετάλλευση ενός σημαντικού θεσμού. Το μεγαλύτερο πρόβλημα όμως είναι, όπως επισημαίνουν συνταγματολόγοι, ότι η «πληγή» στην κοινωνία που θα αφήσει αυτή η άρνηση της κυβέρνησης θα παραμένει ανοιχτή για τουλάχιστον 10 χρόνια. Είναι γνωστό ότι για να ξεκινήσει μία νέα διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης απαιτούνται πέντε χρόνια και άλλα τόσο για να πραγματοποιηθεί. Αρκετοί είναι δε αυτοί που υποστηρίζουν πως αν αποφασιζόταν – και αν τελικώς προχωρούσε – τόσο η αναθεώρηση του άρθρου 16 όσο και του 24 αυτό θα αποτελούσε μία σημαντική μεταρρυθμιστική τομή για τη χώρα. Λόγω όμως ιδεοληψιών, αγκυλώσεων και πολιτικών επιδιώξεων αυτό δεν θα μπορέσει να επιτευχθεί. Ή θα καθυστερήσει πάρα πολύ, όπως είναι προφανές.

Το σημερινό Σύνταγμα απαγορεύει στο άρθρο 16 την ίδρυση ιδιωτικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων. Η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι μία από τις ελάχιστες χώρες που δεν επιτρέπουν τη λειτουργία μη κρατικών πανεπιστημίων κι αυτό μολονότι εδώ και δεκαετίες – και ειδικά τα τελευταία χρόνια – παρατηρείται τεράστια «αιμορραγία» νέων που σπουδάζουν σε πανεπιστήμια του εξωτερικού. Γι’ αυτό και υποστηρίζεται πως η ίδρυση μη κρατικών ιδρυμάτων και στη χώρα μας θα είχε ως αποτέλεσμα να επιστρέψουν στην Ελλάδα χιλιάδες νέοι που σήμερα σπουδάζουν σε χώρες της Ευρώπης. Και θα προσέλκυε παράλληλα σημαντικό αριθμό νέων από άλλες χώρες.

Αυτή πάντως δεν είναι η πρώτη φορά που ουσιαστικά τορπιλίζεται η προοπτική αλλαγής του άρθρου 16 και της ίδρυσης μη κρατικών πανεπιστημίων. Το 2007 το ΠΑΣΟΚ είχε αποχωρήσει από τη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης και ενώ αρχικά είχε πάρει θέση υπέρ της αλλαγής του άρθρου 16. Μάλιστα, εκείνη η περίοδος, επί υπουργού Παιδείας Μαριέτας Γιαννάκου είχε σημαδευτεί από συνεχείς μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις με βασικό αίτημα να μην καταργηθεί το άρθρο 16.

Αγνοούν το κλιμα. Παράλληλα μία μεγάλη ευκαιρία φαίνεται ότι χάνεται και στον τομέα της προστασίας του περιβάλλοντος με την άρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να συναινέσει σε αναθεώρηση του άρθρου 24. Η ΝΔ πρότεινε την τροποποίησή του ώστε να προστατεύεται ρητά και να αντιμετωπιστεί ένα παγκόσμιο φαινόμενο όπως είναι η κλιματική αλλαγή. Μάλιστα στη Βουλή ο Κυριάκος Μητσοτάκης έστρεψε τα πυρά του στον ΣΥΡΙΖΑ τονίζοντας πώς «ένα κόμμα της οικολογίας» δεν βρήκε να πει ούτε κουβέντα για το άρθρο 24 και την κλιματική αλλαγή. Στο ίδιο άρθρο, όπως έχει προτείνει η ΝΔ, θα μπορούσε να συμπεριληφθούν και άλλα καίρια ζητήματα για την προστασία του περιβάλλοντος. Ανάμεσά τους είναι η διαφύλαξη των υδάτινων πόρων και η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και η ρητή η υποχρέωση του κράτους να κηρύσσονται ως αναδασωτέες εκτάσεις και έτσι να μην προσφέρονται για άλλη χρήση, δημόσια και ιδιωτικά δάση που έχουν καταστραφεί από πυρκαγιά.

Το ΠΑΣΟΚ, που όχι μόνο είχε συμφωνήσει, αλλά είχε πρώτο προτείνει την αναθεώρηση του άρθρου 16, υποχρεώθηκε να αλλάξει στάση. Βρήκε προσχήματα και στις 22/2/2007 αποχώρησε από τη Βουλή, οδηγώντας τη Συνταγματική Αναθεώρηση στην κατάρρευση και τη ΝΔ σε στραπάτσο.