Οι μαζικές δίκες αφήνουν βαθιές πληγές

Μόλις λίγες εβδομάδες απομένουν μέχρις ότου ολοκληρωθούν στην Τουρκία οι περίπου 300 μαζικές δίκες που θα κλείσουν θεωρητικά το κεφάλαιο του πιο τραυματικού γεγονότος στη σύγχρονη τουρκική ιστορία: του αποτυχημένου πραξικοπήματος του 2016, που στοίχισε τη ζωή σε 251 ανθρώπους, κυρίως πολίτες, και προκάλεσε τον τραυματισμό περισσότερων από 2.000. Ηδη έχουν καταδικαστεί κάπου 3.000 μέλη των δυνάμεων ασφαλείας και πολίτες. Οι τιμές που επιδικάζονται είναι συχνά βαρύτατες: πολλάκις ισόβια, χωρίς δυνατότητα αναστολής. Τόσο η κυβέρνηση όσο και οι υποστηρικτές της τις καλωσορίζουν ως απονομή δικαιοσύνης. Η όλη διαδικασία, όμως, αφήνει πίσω της βαθιές πληγές.

Οπως επισημαίνουν οι New York Times, οι μαζικές δίκες έχουν βαθιά ιστορία στην Τουρκία και έχουν χρησιμοποιηθεί πολλές φορές έπειτα από πραξικοπήματα, ακόμα και από κάποιους από τους ανθρώπους που δικάζονται σήμερα. Το εύρος αυτών των μαζικών δικών, ωστόσο, είναι σχεδόν πρωτοφανές για τη Δύση τα τελευταία χρόνια. Ακτιβιστές υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επικριτές της κυβέρνησης Ερντογάν καταγγέλλουν μία συλλογική τιμωρία που ξεπερνά κατά πολύ τους ηγέτες του αποτυχημένου πραξικοπήματος, καθώς το πογκρόμ που έθεσε σε εφαρμογή ο τούρκος πρόεδρος σάρωσε όλους όσοι βρίσκονταν σε υπηρεσία εκείνο το βράδυ σε βάσεις και μονάδες ανά τη χώρα.

Σε πολλές από τις δίκες, που αφορούν συχνά 100 και 200 ανθρώπους, η ένταση είναι μεγάλη. Κάθε φορά που ένας κατηγορούμενος δηλώνει αθώος, υποστηρικτές της κυβέρνησης ξεσπούν σε θυμωμένα ουρλιαχτά. Οι δικαστικές αίθουσες έχουν συχνά το μέγεθος γηπέδων, οι δικαστές συμπεριφέρονται συχνά περιφρονητικά, κόντρα στη δικαστική παράδοση, κάποιοι δικαστές αντικαθίστανται στη μέση της δίκης, κάτι που κανονικά δεν επιτρέπεται, από νεαρούς, άπειρους συναδέλφους τους  – μεταξύ τόσων άλλων, άλλωστε, τα τελευταία δυόμισι χρόνια έχουν παυτεί και 3.000 δικαστές. Και οι εκκαθαρίσεις συνεχίζονται. Εντάλματα σύλληψης για περισσότερους από 1.100 ανθρώπους σε 75 τουρκικές επαρχίες εξέδωσαν προχθές οι Αρχές.