Ο «Ελ Τσάπο» περιμένει την ποινή του

Συμμετοχή σε συνεχιζόμενη εγκληματική επιχείρηση. Διεθνής συνωμοσία για την παρασκευή και τη διακίνηση κοκαΐνης, ηρωίνης, μεθαμφεταμίνης και μαριχουάνας. Δύο κατηγορίες για συνωμοσία με σκοπό την εισαγωγή κοκαΐνης. Τέσσερις κατηγορίες για διεθνές εμπόριο κοκαΐνης. Χρήση πυροβόλων όπλων. Συνωμοσία για το ξέπλυμα εσόδων από ναρκωτικά. Για όλα, και για τις δέκα κατηγορίες που τον βάρυναν, κρίθηκε προχθές ένοχος ο Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουζμάν, ίσως ο μεγαλύτερος ναρκέμπορος που έχει καθίσει ποτέ στο εδώλιο στις ΗΠΑ, από το ορκωτό ομοσπονδιακό δικαστήριο του Μπρούκλιν. Την ποινή του, ο 61χρονος Μεξικανός που ηγούνταν επί τρεις δεκαετίας του καρτέλ της Σιναλόα, θα την πληροφορηθεί στις 25 Ιουνίου – θεωρείται βέβαιο ότι θα είναι ισόβια χωρίς αναστολή. Μέχρι τότε, πάντως, παραμένει κλεισμένος στη Metropolitan Correctional Center, στο Μανχάταν, μία φυλακή που έχει χαρακτηριστεί σκληρότερη και από το Γκουαντάναμο. Και κατόπιν, λένε πως θα μεταφερθεί στις φυλακές υψίστης ασφαλείας ADX του Κολοράντο – με τόσες θρυλικές αποδράσεις στο ενεργητικό του στο Μεξικό, οι αμερικανικές Αρχές δεν το διακινδυνεύουν.

Το 2001, είχε καταφέρει να αποδράσει κρυμμένος μέσα σε καροτσάκι για άπλυτα. Το 2014, είχε καταφέρει να διαφύγει με μοτοσικλέτα, κατόπιν με αεροπλάνο, αφού πρώτα πέρασε μέσα από μία υπόγεια σήραγγα μήκους 1,6 χιλιομέτρου που είχαν ανοίξει συνεργοί του μέχρι το κελί του. Τρία χρόνια αργότερα, ωστόσο, η τύχη του στέρεψε. Ο «Ελ Τσάπο» εκδόθηκε στις ΗΠΑ. Η δίκη του διήρκεσε τρεις μήνες, προσέλκυσε στο δικαστήριο του Μπρούκλιν διασημότητες και τουρίστες και ρεπόρτερ από ολόκληρο τον κόσμο. Ο ίδιος δεν κατέθεσε στη δίκη του. Η υπεράσπισή του «έκλεισε» μέσα σε ένα μισάωρο, ο Γκουζμάν παρουσιάστηκε σαν ένας απλός υπάλληλος, με τον «πραγματικό» αρχηγό του καρτέλ της Σιναλόα, της ιδιαίτερης πατρίδας του στο βορειοδυτικό Μεξικό, να είναι κατά τον ίδιο ο Ισμαέλ Ζαμπάντα, ή «Ελ Μάγιο», που εξακολουθεί να διαφεύγει.

Με τους 56 μάρτυρες κατηγορίας, η δίκη ήταν σε κάθε περίπτωση διαφωτιστική. Οι εισαγγελείς εξέφρασαν την εκτίμηση πως τα 30 χρόνια του ως έμπορος ναρκωτικών, ο Γκουζμάν απεκόμισε κάπου 14 δισ. δολάρια. Οι δώδεκα ένορκοι, οκτώ γυναίκες και τέσσερις άνδρες, είχαν μεταξύ άλλων την ευκαιρία να ακούσουν μια παλιά ερωμένη του να περιγράφει πώς ήταν στο κρεβάτι μαζί μια μέρα του 2014, όταν κατέφτασε μία ομάδα κομάντο του μεξικανικού στρατού: οι δυο εραστές δραπέτευσαν μέσω των υπονόμων, μέσα από ένα τούνελ που έφτανε κάτω από το μπάνιο, με τον Ελ Τσάπο να τρέχει ολόγυμνος. Πέραν του φολκλόρ, όμως, η πραγματικότητα ξεπερνούσε σε φρίκη τη φαντασία.

Ενας πρώην εκτελεστής διηγήθηκε πως είχε θάψει ζωντανό έναν άνθρωπο τον οποίο είχε πυροβολήσει ο Γκουζμάν χωρίς να τον σκοτώσει. Ο νονός έβαζε να του φέρνουν 13χρονα κορίτσια – «οι βιταμίνες» του -, τους έδινε ναρκωτικά και τα βίαζε. Ενα από τα πρωτοπαλίκαρα του Ελ Τσάπο, ο Αλεξ Σιφουέντες, δήλωσε πως ο πρώην πρόεδρος του Μεξικού, Ενρίκε Πένα Νιέτο, είχε «λαδωθεί» με 100 εκατομμύρια δολάρια για να τους αφήσει ήσυχους. Ο Νιέτο το διαψεύδει, αλλά αρκετοί μάρτυρες περιέγραψαν ένα γενικευμένο σύστημα διαφθοράς στο Μεξικό.

Σύμφωνα μάλιστα με τους «New York Times», η σύλληψη του Ελ Τσάπο δεν εμπόδισε τη μεξικανική παραγωγή κοκαΐνης να αυξηθεί κατά 37% και τις κατασχέσεις fentanyl, ενός συνθετικού οπιοειδούς, στα σύνορα των ΗΠΑ με το Μεξικό να διπλασιαστούν το 2016 και το 2017. Το καρτέλ της Σιναλόα, με επικεφαλής και τους γιους του Γκουζμάν, καλά κρατεί. Και όποια κενά ενδεχομένως δημιούργησε η σύλληψη του Ελ Τσάπο, καλύφθηκαν από άλλα ανερχόμενα καρτέλ, όπως το Χαλίσκο Νέα Γενιά.