Μια κωμωδία για ανοιχτά τραύματα

Κυριακή του Πάσχα, 9 Απριλίου 1972. Ελλάδα εν μέσω δικτατορίας. Ενα ζευγάρι λέει ψέματα για να μην αναγκαστεί να ξαναπάει στο χωριό. Και ενώ πιστεύουν ότι τα έχουν καταφέρει να μείνουν έστω και για μια ημέρα μόνοι, αρχίζουν να καταφθάνουν πρώην εραστές, χουντικοί, ένα τάγμα φαντάρων με σούβλες και αρνιά και μια αγάπη από το παρελθόν. Αυτό είναι το κάδρο πάνω στο οποίο χτίζεται όλη η ιστορία του «Κουμ Κουάτ», της νέας παραγωγής του Θεάτρου του Νέου Κόσμου. Ο Γιάννης Καλαβριανός σκηνοθετεί για πρώτη φορά ύστερα από δέκα χρόνια μια κωμωδία, το κείμενο της οποίας υπογράφει με τη Μαρία Κοσκινά.

«Κάποια στιγμή πριν από χρόνια που συζητούσαμε με τη Μαρία Κοσκινά για όλη αυτήν τη στροφή προς έναν περίεργο εθνικισμό και λίγο τότε που άρχισαν τα πράγματα να πολώνονται είχαμε αυτήν την ιδέα. Δηλαδή να μιλήσουμε για όλο αυτό το φαινόμενο χωρίς να είναι πολύ καλά στο κεφάλι μας ακόμη πώς θα το κάνουμε. Βέβαια τώρα τα πράγματα είναι πολύ πιο επείγοντα από ό,τι ήταν όταν ξεκίνησα με την ιδέα. Εχουν αγριέψει πολύ περισσότερο», τονίζει ο σκηνοθέτης μιλώντας στα «ΝΕΑ».

Η παράσταση που ετοίμασε την περιγράφει ουσιαστικά ως μια φάρσα απολύτως χορογραφημένου ρυθμού και ιδιάζουσας κατασκευής πάνω σε μια εποχή που υπήρξε εξίσου αστεία όσο και επικίνδυνη. «Είναι μία κωμωδία και πάντα οι κωμωδίες και ειδικά οι φάρσες δυναμιτίζουν τα θεμέλια των στερεοτύπων και της κανονικότητας. Η περίοδος της χούντας είναι μία εποχή όπως και οι άλλες δύσκολες. Δεν την έχουμε πολύ καλά επεξεργαστεί. Είναι ανοιχτά τραύματα για την κοινωνία. Δηλαδή δεν είναι τα πράγματα εύκολα. Οι πρωταγωνιστές ζουν, άνθρωποι που έχουν ταλαιπωρηθεί ακόμη και οι οικογένειές τους κουβαλάνε αυτά τα πράγματα του παρελθόντος, είναι πληγές. Οπως και στον Εμφύλιο και πολλά πράγματα στην κατοχή, είναι σαν να προχωράμε χωρίς να τα έχουμε επεξεργαστεί σε βάθος και τα βρίσκουμε συνεχώς μπροστά μας», αναφέρει ο δημιουργός και συνεχίζει.

«Το μεγάλο μας εμπόδιο γράφοντας και μετά σκηνοθετώντας ήταν να μη γελοιοποιήσουμε όλους τους ανθρώπους. Δεν ήταν το θέμα να φτιάξουμε καρικατούρες. Επίσης δεν ήταν το ζήτημα να παίξουμε με το κιτς, με την ποπ αισθητική της εποχής. Θελήσαμε να φτιάξουμε ανθρώπινους χαρακτήρες που απλά έζησαν τότε. Δηλαδή να είμαστε ιστορικά ακριβείς, αισθητικά σωστοί με τα κοστούμια και τα σκηνικά αλλά χωρίς να έχουμε το βάρος. Το ζήτημά μας δεν είναι να δούμε τα γεγονότα από τη μία μεριά ή από την άλλη. Ετσι κι αλλιώς αυτά και χωρίς να το θέλεις, χωρίς να αποφασίζεις φαίνεται πού τοποθετείσαι. Ηταν λίγο να παίξουμε λίγο τολμηρά και με καταστάσεις και με γεγονότα και με συμπεριφορές. Και να μην ξεχνάμε βέβαια ότι όλα αυτά τα πράγματα, όλοι αυτοί οι άνθρωποι, είναι άνθρωποι που θα κάνουν ό,τι κάνουν οι άνθρωποι σε όλες εποχές».

Βαρόμετρο για τη σωστή τοποθέτηση όλων όσων συμβαίνουν επί σκηνής είναι φυσικά το χιούμορ, μια λεπτομέρεια αρκετά υποκειμενική για τον κάθε θεατή. «Η κωμωδία κάνει τα πράγματα ακόμα πιο δύσκολα γιατί το χιούμορ είναι κάτι τόσο προσωπικό και στοιχείο της ιδιοσυγκρασίας του καθενός. Ευχόμαστε να βρούμε πολλούς θεατές που θα συντονιστούν με το δικό μας χιούμορ και τη μετάφραση της πραγματικότητας […] Σε αυτήν την κωμωδία έχω παραπάνω αγωνία. Οσο εύκολα μπορεί να γελάμε στη ζωή, το γέλιο στη σκηνή είναι πολύ πιο δύσκολο. Τουλάχιστον το γέλιο, όπως το καταλαβαίνω εγώ, που λίγο να κουνάει και το μυαλό σου», αναφέρει χαρακτηριστικά ο ίδιος.

Πρωταγωνιστές της παράστασης είναι οι Γιώργος Γλάστρας και Μαρία Κοσκινά, οι οποίοι υποδύονται τους έξι συνολικά χαρακτήρες του έργου. Σαν να μην ήταν το εγχείρημα αυτό αρκετά δύσκολο, επίσης πραγματοποιούν επί σκηνής αστραπιαίες ολικές μεταμορφώσεις χωρίς να σταματάει η δράση. «Οταν ξεκινήσαμε δεν είχα στο μυαλό μου ότι οι αλλαγές θα είναι φανερές. Μετά σκέφτηκα ότι αυτό είναι ένα άλλο είδος κωμωδίας που πατάει και λίγο πάνω στη χαρά των θεατών που τους αρέσει να βλέπουν και λίγο από πίσω. Οπότε είναι και μία παράσταση για το ίδιο θέατρο. Δηλαδή βλέπεις με κάποιον τρόπο και την κατασκευή του, που αυτό τους ανθρώπους της σκηνής μας ενδιαφέρει πάντα. Μπερδεύεις λίγο την πραγματικότητα με τη σκηνική αναπαράστασή της», καταλήγει ο Καλαβριανός.