Καζαντζάκης, «Ματαρόα», Ελληνες του Χόλιγουντ

Πρωταγωνιστική θέση έχει φέτος η ελληνική δημιουργία στο πρόγραμμα του 21ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, καθώς οι θεατές μπορούν να παρακολουθήσουν από την 1η έως και τις 10 Μαρτίου 31 μικρού και 50 μεγάλου μήκους ταινίες. Παράλληλα, θα γίνει ειδική προβολή ντοκιμαντέρ στη μνήμη του πρόσφατα χαμένου κινηματογραφιστή Γιώργου Καρυπίδη.

Η ανθρώπινη πραγματικότητα κυριαρχεί στην κατηγορία «Στο όνομα της αλληλεγγύης και της προσφοράς», ενώ στην αντίστοιχη του «Περιβάλλοντος» ξεχωρίζει το φιλμ «Ο Ηρακλής, ο Αχελώος και η Μεσοχώρα» του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, το οποίο έχει πολύ προσωπικό αποτύπωμα καθώς πραγματεύεται τον κίνδυνο εξαφάνισης του πατρικού σπιτιού του σκηνοθέτη με την εκτροπή του ποταμού. Στην ενότητα «Ιστορίες που καθηλώνουν» ενδεικτική της δυναμικής είναι η ταινία «Μέχρι τη θάλασσα» του Μάρκου Γκαστίν για την καθημερινότητα στο νοσοκομείο ΚΑΤ των θυμάτων τροχαίων, εργατικών ή άλλων ατυχημάτων. Οπως και το «Σολωμός» της Βίκυς Αρβελάκη για έναν πλανόδιο λαχειοπώλη ή το «Ιρβινγκ Παρκ» του Παναγιώτη Ευαγγελίδη με την ιστορία τεσσάρων γκέι ανδρών ηλικίας 60 έως 70 ετών στο σημερινό Σικάγο. Μεγάλο συγκινησιακό φορτίο κουβαλάει και το «Ξεχασμένο παρελθόν» του Ανδρέα Χατζηπατέρα για τον Σόλομον Τζάκσον – Σμιθ, πολιτικό πρόσφυγα στις Ηνωμένες Πολιτείες και γιο του πρώην ηγέτη τής Σιέρα Λεόνε.

ΜΑΡΙΑ ΠΟΛΥΔΟΥΡΗ. Η πιο ενδιαφέρουσα κατηγορία είναι αυτή των «Ξεχωριστών προσωπικοτήτων» με πληθώρα έργων όπως τα «Αγγελος Κατακουζηνός: στη Λεγεώνα της Τιμής» του Βίκτωρα Δήμα, «Φιλοθέη, η Αγία των Αθηνών» της Μαρίας Χατζημιχάλη – Παπαλιού, «Πίσω από τον τοίχο» της Νεφέλης Σαρρή, «Make / Believe» του Κωνσταντίνου Μενελάου, «Φίλιπ Ροθ – Τετράδια» της Μαρίας Γιαννούλη, «Ευγένιος» του Γιάννη Νικολάου και «Ο ξανθός μάγος, όταν το show τελειώσει» του Κωστή Ασικέλη. Ενα από τα σημαντικότερα έργα της ενότητας είναι, ωστόσο, το «Αναζητώντας τον Καζαντζάκη» του Αλέξανδρου Σκούρα, όπου αποκαλύπτονται η προσωπικότητα και το έργο του κορυφαίου έλληνα συγγραφέα. Αλλά και το φιλμ «Η Μαρία Πολυδούρη στο Παρίσι του Μεσοπολέμου» του Κωστή Νταντινάκη για την αντισυμβατική ποιήτρια και πεζογράφο που δραπέτευσε από τη μικρόψυχη αθηναϊκή κοινωνία.

Αρωμα γυναίκας έχει η «Αμυγδαλιά» της Χριστίνας Φοίβη με πρωταγωνίστριες πέντε γυναίκες, οι οποίες μοιράζονται προσωπικές εμπειρίες για το τι σημαίνει να νιώθεις ξένος σε χώρα σαν την Ελλάδα. Στην ίδια ενότητα ξεχωρίζει το «Portraits» του Χρήστου Πυθαρά, με 19 διαφορετικές μεταξύ τους γυναίκες να απαντούν σε προσωπικές ερωτήσεις χωρίς τη χρήση του λόγου. Στο «Birth days» της Δανάης Στυλιανού η κάμερα καταγράφει το ταξίδι μιας μητέρας στο σύστημα παροχής μαιευτικής φροντίδας, τη στιγμή που προσπαθεί να ανακτήσει εμπιστοσύνη στο σώμα της.

Μετά τον πρώτο της κύκλο, η ταινία «Sugartown» του Κίμωνα Τσακίρη επανέρχεται στην ενότητα «Πολιτική» με τη νέα εκδοχή της «Sugartown – Για μια χούφτα ψήφους». Κεντρικό πρόσωπο ξανά ο έκπτωτος δήμαρχος Ζαχάρως Πανταζής Χρονόπουλος, ο οποίος καταφέρνει μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές να του επιτραπεί να θέσει ξανά υποψηφιότητα για το ανώτατο αξίωμα της πόλης της Ηλείας. Στον Δεκέμβριο του 1945 επιστρέφει το κοινό το «Ματαρόα. Το ταξίδι συνεχίζεται…» του Ανδρέα Σιαδήμα, που εντάσσεται στην ενότητα «Ανεξίτηλες μνήμες». Περιγράφει την έξοδο από τη φλεγόμενη Ελλάδα 150 ελλήνων φοιτητών. Αντίστοιχα, το «Από τον τρόμο στην αντίσταση – Ναζιστικό στρατόπεδο Παύλου Μελά Θεσσαλονίκη 1941-1944» του Γιώργου Κεραμιδιώτη διατρέχει τα γεγονότα που συνέβησαν στο στρατόπεδο μέσα από συζητήσεις με νέους από τη Γερμανία και την Ελλάδα.

«ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ». Εν μέσω της ανθρωπιστικής κρίσης, δεν θα μπορούσε να λείπει η κατηγορία «Πρόσφυγες», όπου θα προβληθεί το έργο του Λεωνίδα Βαρδαρού «Ο αντιφασιστικός αγώνας στη Μέση Ανατολή» για τους ελληνικούς πληθυσμούς που μετακινήθηκαν το 1941 προς τα τουρκικά παράλια κι από εκεί έφτασαν τελικά στη Συρία. Η 30χρονη μουσική πορεία του ουτίστα Κυριάκου Καλαϊτζίδη αναδεικνύεται στο «Ταξίδι στον κόσμο με ένα ούτι» του Ιωάννη Ρεμούνδου, στην κατηγορία «Μουσικές διαδρομές». Εκεί και το «Diamonds in the night sky» του Μελέτη Μοίρα για την ιστορία του ραδιοφωνικού σταθμού Jazz FM της Αθήνας.

Τα αγόρια που φοιτούν στην Ανώτερη Επαγγελματική Σχολή της Εθνικής Λυρικής Σκηνής ξεδιπλώνουν τα όνειρά τους στο «Αγόρια και μπαλέτο» του Γρηγόρη Βαρδαρινού, στην κατηγορία «Με τη ματιά του καλλιτέχνη». Τους έλληνες μετανάστες, ηθοποιούς και παραγωγούς, καταγράφει με την κάμερά του ο Νίκος Θεοδοσίου στο «Ελληνες του Χόλιγουντ», στην ίδια κατηγορία. Τέλος, από τα «Δοκίμια ζωής και επιστημών» αξίζει να δει κάποιος το «Αλογο που είμαι» του Μένιου Καραγιάννη για την τρέλα και τον «Μηχανισμό των Αντικυθήρων – Αφηγήσεις» του Νίκου Παπακώστα, για τον αρχαίο υπολογιστή του 2ου αιώνα π.Χ.

Ελληνική παρουσία και στο Doc Market της φετινής διοργάνωσης, όπου θα είναι διαθέσιμα τα φιλμ «Τέσσερις εποχές» της Κατερίνας Πατρώνη, «Queen of the Deuce» της Βάλερυ Κοντάκος, «54ο Δημοτικό Σχολείο» της Δήμητρας Κουζή και «Υ1 – Στη σιωπή του βυθού» του Φίλιππου Βαρδάκα. Ακόμα, στο πλαίσιο της συνεργασίας του φεστιβάλ με το αντίστοιχο ελβετικό Visions du Reel, θα προβληθούν έξι φιλμ ελληνικής παραγωγής στο εκεί τμήμα Media Library κι αντίστοιχα έξι ελβετικά στη Θεσσαλονίκη.