Τελικά, τι να κάνουμε με τους πλούσιους;

Πώς πρέπει να φορολογούνται οι πλουσιότεροι; Πού βρίσκεται η χρυσή ισορροπία ανάμεσα στην ενθάρρυνση των επενδύσεων και την αναδιανομή του πλούτου; Με τις ανισότητες να αυξάνονται παγκοσμίως και το αίτημα για κοινωνική δικαιοσύνη να γεννά πλέον κινήματα διαμαρτυρίας ικανά να βγάλουν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους, σαν αυτό των Κίτρινων Γιλέκων, η συζήτηση επανέρχεται δυναμικά (ενίοτε και επιτακτικά) στο προσκήνιο.

Στη Γαλλία, είκοσι μήνες αφότου εισήλθε στο Ελιζέ, ο Εμανουέλ Μακρόν παραμένει για πολλούς ο «πρόεδρος των πλουσίων» – μία δυσάρεστη ετικέτα που του στοίχισαν, από τις αρχές κιόλας της θητείας του, οι μεταρρυθμίσεις που προώθησε υπέρ των υψηλών εισοδημάτων: κατάργηση του Φόρου Υψηλής Περιουσίας, εφαρμογή ενός ενιαίου συντελεστή (30%) για τα εισοδήματα κεφαλαίου, χαλάρωση του επονομαζόμενου «exit tax», της φορολόγησης των λανθανουσών υπεραξιών σε περίπτωση μεταφοράς της φορολογικής έδρας εκτός Γαλλίας, φορολογικές απαλλαγές που έχουν σκοπό να προσελκύσουν στο Παρίσι τους traders του Λονδίνου μετά το Brexit… Αυτές οι αμφιλεγόμενες επιλογές που έκανε ο γάλλος πρόεδρος με την ελπίδα να ενθαρρύνει τις επενδύσεις, και άρα την ανάπτυξη, και άρα τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, και άρα τη μείωση της ανεργίας, επισκίασαν άλλα μέτρα που έλαβε για την προστασία των λιγότερο προνομιούχων και κατέληξαν να τροφοδοτήσουν το αίσθημα φορολογικής αδικίας που πυροδότησε το κίνημα των Κίτρινων Γιλέκων. Με την κρίση να επιμένει, κάποιοι στο προεδρικό στρατόπεδο τάσσονται πλέον υπέρ μιας αύξησης της φορολόγησης για τους πλουσιότερους.

«Αν θέλουμε να βγούμε από αυτή την κρίση, θα πρέπει να πληρώσουν οι πλούσιοι», λέει στη «Libération” ένας βουλευτής του LREM, του κόμματος του Εμανουέλ Μακρόν. «Είναι απαραίτητη προϋπόθεση για να πάψει να μας ακολουθεί αυτή η ταμπέλα του… προέδρουτων πλουσίων». Το ζήτημα μοιάζει να παθιάζει τους Γάλλους που συμμετέχουν στη «μεγάλη εθνική διαβούλευση» που θέλησε ο Εμανουέλ Μακρόν, αναγνωρίζοντας πως τα μέτρα κατευνασμού που ανακοίνωσε (η αύξηση του κατώτατου μισθού, η φορολογική απαλλαγή των υπερωριών…) δεν θα αρκούσαν. Κάπου το ένα τρίτο των προτάσεων που συνεισφέρουν διαδικτυακά οι πολίτες αφορούν την κατηγορία «φορολόγηση και δημόσιες δαπάνες». Οι περισσότεροι ζητούν καταρχήν μία μείωση της φορολογίας για τα μεσαία και τα χαμηλότερα εισοδήματα. Πολλοί όμως αξιώνουν επίσης την επαναφορά του Φόρου Υψηλής Περιουσίας, «έναν επιπλέον συντελεστή για τα υψηλότερα εισοδήματα», «έναν υψηλότερο φόρο κληρονομιάς» ή και να μειωθούν «τα φορολογικά παραθυράκια, ιδιαίτερα εκείνα που ωφελούν τις πλέον εύπορες τάξεις».

Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει επανειλημμένως αποκλείσει ρητά την επαναφορά του Φόρου Υψηλής Περιουσίας. Και η κυβέρνησή του έχει επανειλημμένως δεσμευτεί να μη δημιουργήσει νέους φόρους και να μην αυξήσει τους ήδη υπάρχοντες. Η επιτροπή αξιολόγησης που συγκρότησε πρόσφατα ο γάλλος πρωθυπουργός, ο Εντουάρ Φιλίπ, θα καταθέσει τα πορίσματά της για την κατάργηση του Φόρου Υψηλής Περιουσίας τον Σεπτέμβριο. Στο μεταξύ, η γαλλική κυβέρνηση δείχνει πεπεισμένη πως εφαρμόζει μία «ισορροπημένη» πολιτική. Στην έκθεση που δημοσιοποίησε πρόσφατα για τις συνέπειες του προϋπολογισμού για το 2019, το Γαλλικό Παρατηρητήριο Οικονομικών Συγκυριών της Sciences-Po επιβεβαιώνει πράγματι «μία ταχεία και μαζική εξισορρόπηση υπέρ των οικονομικά ασθενέστερων νοικοκυριών». Παράλληλα, ωστόσο, σημειώνει πως «το 5% των πλουσιότερων νοικοκυριών θα καταγράψουν και πάλι κατά μέσο όρο μία ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης υψηλότερη από εκείνη της μεσαίας εισοδηματικής τάξης».

Και αυτά είναι ασκήσεις επί χάρτου. Η πραγματικότητα κάνει πολλούς «μακρονιστές» βουλευτές να βάζουν συνεχώς στο τραπέζι νέες ιδέες: έναν νέο φορολογικό συντελεστή για τον φόρο εισοδήματος, μία μεταρρύθμιση του φόρου κληρονομιάς, ένα τέλος στα φορολογικά παραθυράκια ή και μία παρακράτηση φόρου επί των μερισμάτων – αυτή η τελευταία ιδέα απορρίφθηκε κατηγορηματικά από τον γάλλο πρωθυπουργό. Από την πλευρά του, ο γάλλος υπουργός Οικονομικών, Μπρουνό Λεμέρ, επιχειρεί να μετατοπίσει τον κέρσορα, να διεθνοποιήσει τη συζήτηση: υπόσχεται να προωθήσει τη «δίκαιη φορολόγηση των γιγάντων του Διαδικτύου», να θεσπίσει ένα «κατώτατο όριο» για τον φόρο επιχειρήσεων, να πάει να «ψάξει τα χρήματα εκεί όπου δεν θα έπρεπε να είναι», δηλαδή στα «κέρδη» των μεγάλων επιχειρήσεων στους φορολογικούς παραδείσους. Ο διευθυντής της «Libération», πάντως, o Λοράν Ζοφρέν, παραμένει πεπεισμένος πως ο δρόμος προς την επαναφορά μιας «ελάχιστης, έστω, ομόνοιας στη χώρα», περνά απαραίτητα μέσα από τη θεσμοθέτηση ενός επιπλέον συντελεστή για τα υψηλά εισοδήματα, ένα μέτρο «απλό και δίκαιο».