Μαρία Ναυπλιώτου και Θεόδωρος Κουρεντζής στη σταλινική Ρωσία

Μια κινηματογραφική τρέλα ή μια καινούργια πρόταση; Τέρας ή ιδιοφυΐα ο σκηνοθέτης που ανέλαβε το πρότζεκτ; Πού ξεκινάει η πραγματικότητα και πού αρχίζει η αφήγηση του σεναριογράφου, πού η παραφροσύνη και πού το μεγαλείο;  Αυτά ήταν μερικά από τα ερωτήματα που απασχόλησαν τον δημοσιογράφο της «Guardian» Στιβ Ρόουζ γύρω από το φιλμ του ρώσου σκηνοθέτη Ιλια Κρζανόφσκι, ο οποίος πριν από περίπου 15 χρόνια έφτιαξε για πρώτη φορά το πλατό του «Dau». Πρόκειται για έναν κινηματογραφικό υπερμαραθώνιο, λεπτομέρειες του οποίου αποκαλύπτονταν σποραδικά, με θέμα την απεικόνιση της καθημερινότητας στη σταλινική Ρωσία.

Το περασμένο καλοκαίρι ο έντυπος και ο ηλεκτρονικός Τύπος φιλοξένησαν την είδηση ότι το περίφημο «Dau» είναι έτοιμο για να προβληθεί. Η αφήγησή του θα ξετυλιγόταν μέσα από 13 ταινίες και ένα τηλεοπτικό σίριαλ, δίνοντας μάλιστα ως χρονικό ορίζοντα το φθινόπωρο του 2018. Τελικά το εγχείρημα θα βρει τον δρόμο προς τη μικρή και τη  μεγάλη οθόνη την ερχόμενη άνοιξη. Και αυτή η νέα προοπτική οδήγησε τον δημοσιογράφο της «Guardian» σε μια επιτόπια έρευνα στο πλατό που στήθηκε σε μια έπαυλη στην περιοχή του Πικαντίλι στο Λονδίνο.

ΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ. Το πρώτο στούντιο, αντιθέτως, είχε κατασκευαστεί στο Χάρκοβο, στη Βορειοανατολιτική Ουκρανία, το 2009, με πρότυπο τις εγκαταστάσεις που υπήρχαν στη Σοβιετική Ενωση από τη δεκαετία του 1930 έως τη δεκαετία του 1950.  Εκεί κάλεσε ηθοποιούς και μη, απλούς ανθρώπους και διάσημους επιστήμονες ή καλλιτέχνες (ανάμεσά τους και τον αρχιμουσικό Θεόδωρο Κουρεντζή, αλλά και τη Μαρία Ναυπλιώτου, τη Μαρίνα Αμπράμοβιτς και τον αμερικανό θεατρικό σκηνοθέτη Πίτερ Σέλαρς) για να βιώσουν το παρελθόν της Σοβιετικής Ενωσης. Αυτό το μυστηριώδες καλλιτεχνικό πρόγραμμα ξεκίνησε με μια αναδρομή στη ζωή του νομπελίστα φυσικού Λεβ Λαντάου (1962), τον οποίο υποδύεται ο Θεόδωρος Κουρεντζής (ο Dau του τίτλου). Η Μαρία Ναυπλιώτου, πάλι, υποδύεται την ερωμένη του. Το εγχείρημα άρχισε να εξελίσσεται σε ένα καλλιτεχνικό πείραμα με 400 βασικούς ηθοποιούς και χιλιάδες κομπάρσους.

Κάποιοι από τους συμμετέχοντες, επιβεβαιώνει ο Ρόουζ, έζησαν για πάρα πολλά χρόνια στον εικονικό και παράδοξο κόσμο του Κρζανόφσκι και άλλοι ήταν απλώς περαστικοί. Γεννήθηκαν έρωτες, πάθη και 14 παιδιά από αυτό το ιδιαίτερο καλλιτεχνικό πρότζεκτ όπου το σεξ, οι εμμονές και η ανθρώπινη φύση – στην περίοδο της σταλινικής βίας – μπήκαν στο μικροσκόπιο του σκηνοθέτη. Στις εμμονές που προσπαθούσαν να αναβιώσουν το σταλινικό κλίμα μπορεί να προστεθεί και ο εκκεντρικός – για πολλούς εξωφρενικός – κανόνας: επί τρία χρόνια να τρώνε το ίδιο φαγητό, να φορούν τα ίδια ρούχα και να υπακούν στους ίδιους νόμους που θα επιβάλλονταν σε αντίστοιχη περίπτωση σε σοβιετικούς πολίτες. Αυτόν τον κόσμο, τον αποκομμένο από τον πολιτισμό, κάποιοι λένε ότι ο Κρζανόφσκι τον έφτιαξε με υλικά που βγαίνουν από τον σκοτεινό εσωτερικό του κόσμο. Οι αποδείξεις προσεχώς στις οθόνες…