«Δεν συγχωρούνται εύκολα τα λάθη στις γυναίκες»

Περιγράφεται ως μια σκληρή ιστορία πάθους. Ενα εφιαλτικό ταξίδι στα πιο άγρια ένστικτα της ανθρώπινης ψυχής πέρα από τα όρια της ηθικής. Σαν ένα άλλο «Εγκλημα και τιμωρία», όπου επιχειρείται η ανατομία ενός ανεξέλεγκτου έρωτα με καταστροφικές συνέπειες. Το μυθιστόρημα «Τερέζ Ρακέν» του Εμίλ Ζολά μεταφέρεται στο θέατρο Ροές από αύριο χάρη στη διασκευή και τη σκηνοθεσία της Λίλλυς Μελεμέ. Τους κεντρικούς ρόλους υποδύονται οι Μαρία Κίτσου, Κώστας Βασαρδάνης, Θανάσης Πατριαρχέας και Σοφία Σεϊρλή.

Οταν το έργο πρωτοδημοσιεύτηκε το 1867, θεωρήθηκε από το κοινό τού Παρισιού πορνογραφικό για την ασυμβίβαστη απεικόνιση του γυναικείου ερωτισμού. «Τόλμησε να μιλήσει για την ανάγκη της γυναίκας να εκπληρωθεί ερωτικά και να βιώσει την απόλαυση και την ηδονή, πράγματα τα οποία τότε ήταν σίγουρα ταμπού. Δεν τολμούσαν καν να διανοηθούν οι γυναίκες που ζούσαν σ’ αυτήν τη συντηρητική, ασφυκτική και πατριαρχική κοινωνία την αίσθηση της απόλαυσης του έρωτα με τέτοια λεπτομέρεια και της σωματικής απόλαυσης. Πέρα από τα πλατωνικά ειδύλλια και τις ρομαντικές σχέσεις ή αγάπες, μιλάει και για σωματική ανάγκη πάρα πολύ έντονα» τονίζει η σκηνοθέτρια της παράστασης Λίλλυ Μελεμέ.

Ενάμιση αιώνα μετά, οπότε η γυναικεία σεξουαλικότητα δεν αποτελεί, θεωρητικά, ζήτημα – ταμπού, το κείμενο του Ζολά μπορεί πλέον να διαβαστεί σε πολλαπλά επίπεδα επί σκηνής. «Η ερωτική αφύπνιση και η απελευθέρωση που βιώνει η ηρωίδα είναι για μένα μόνο ένα από τα στοιχεία αυτής της έκρηξης που συμβαίνει. Δεν είμαι όμως σίγουρη ότι η ελευθερία αυτή σε όλα τα επίπεδα είναι πραγματική. Οι γυναίκες σήμερα είναι πιο ανεξάρτητες, μπορούν να κάνουν πράγματα και να σταθούν στα πόδια τους. Θεωρώ όμως ότι υπάρχουν παγίδες και δεσμά που μπορούν να είναι πιο ύπουλα απ’ ό,τι ήταν στο παρελθόν. Αλλά εξακολουθεί να υπάρχει ένα είδος συντηρητισμού περίεργου. Οπως επίσης και ένα είδος καταπίεσης με άλλο τρόπο. Ισως γιατί η γυναίκα σήμερα έχει φορτωθεί πάρα πολλούς ρόλους, τους οποίους πρέπει συνεχώς να επαληθεύει και να τους φέρνει εις πέρας με ακρίβεια, αρτιότητα, τελειότητα. Δεν της συγχωρούνται εύκολα τα λάθη. Οπότε στην πραγματικότητα ο έρωτας είναι μια ωραία αφορμή για να ανακαλύψει η γυναίκα ποια πραγματικά είναι και να συμπληρωθεί με την αληθινή της φύση που είναι έντονη, ακραία, παράφορη – μέσω του έρωτα το καταφέρνει κατά κάποιον τρόπο. Ερχεται αντιμέτωπη με τον πραγματικό της εαυτό και όχι αυτόν που της έχουν επιβάλει» τονίζει η δημιουργός.

ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ. Η διασκευή της Μελεμέ κινείται πάνω στη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην αφήγηση και τη δράση. Γι’ αυτό τοποθετεί τέσσερις μόλις ηθοποιούς επί σκηνής να ξετυλίγουν το νήμα της ιστορίας. «Είναι μια σκηνοθετική επιλογή γιατί αυτοί είναι οι τέσσερις πόλοι της ιστορίας. Είναι η οικογένεια. Επιλέξαμε ν’ αφήσουμε έξω κάποια πρόσωπα θέλοντας να εστιάσουμε σε αυτό το νήμα των πράξεων των ηρώων που λειτουργούν με τη μορφή χιονοστιβάδας. Είναι όλοι τους θύτες και θύματα. Εχουν τα δίκια τους. Υπερασπίζονται τα πιστεύω τους με ακραίο τρόπο. Οπότε υπάρχουν συνεχώς διπλές όψεις, θετικά κι αρνητικά πρόσημα στις πράξεις όλων τους. Και ο συνδυασμός τους οδηγεί σ’ αυτήν την περίπλοκη κι εφιαλτική ιστορία» επισημαίνει.

Η αποκάλυψη της αλήθειας στο τέλος της παράστασης πυροδοτεί μια σειρά εκρήξεων στον κόσμο των ηρώων, γεγονός που είναι το ζητούμενο και στη δημιουργική διαδικασία της σκηνοθέτριας. «Τίποτα δεν έρχεται εύκολα κι εκεί γεννιούνται περισσότερα ερωτήματα για το πώς χειριζόμαστε ουσιαστικά τη ζωή μας και για τις επιλογές που κάνουμε. Γιατί για μένα αυτό είναι το σημαντικό: κάθε φορά να ανοίγουμε ερωτηματικά που έχουν να κάνουν και με τη ζωή μας σήμερα, και νομίζω ότι τα μεγάλα κλασικά κείμενα το πετυχαίνουν αυτό. Δεν δίνουν τόσο απαντήσεις όσο ανοίγουν ερωτήσεις. Θέτουν ερωτήματα στο τραπέζι για το πώς διαχειρίζεται ο καθένας τη ζωή του, τις επιλογές του, τον τρόπο με τον οποίο εκφράζει την αγάπη του, τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται τον εαυτό του και τολμά να υπερασπιστεί την άποψή του και τα πιστεύω του. Ανοίγουν πολλά πεδία τα οποία καλό είναι να τα επεξεργαζόμαστε συνεχώς για να γινόμαστε καλύτεροι» καταλήγει η Μελεμέ.

INFO

Από τις 9 Φεβρουαρίου κάθε Πέμπτη έως Κυριακή στο θέατρο Ροές (Ιάκχου 16, Αθήνα, τηλ. 210-3474.312, είσοδος 12-18 ευρώ)